Đa số địa phương đề nghị Bộ Nông nghiệp tiếp tục quản lý vườn quốc gia liên tỉnh
Việc quản lý các vườn quốc gia liên tỉnh đang là chủ đề được nhiều địa phương quan tâm. Liệu các tỉnh có nên tiếp nhận quản lý trực tiếp hay để Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục đảm nhiệm? Quyết định này ảnh hưởng thế nào đến bảo tồn thiên nhiên và phát triển bền vững?
Bối cảnh
Hiện Việt Nam có 36 vườn quốc gia, trong đó 31 vườn thuộc phạm vi một tỉnh, thành phố và do Ủy ban Nhân dân (UBND) cấp tỉnh quản lý. 5 vườn quốc gia liên tỉnh gồm Tam Đảo, Cúc Phương, Bạch Mã, Yok Đôn và Cát Tiên được Bộ Nông nghiệp và Môi trường trực tiếp quản lý theo quy định của Luật Lâm nghiệp và Luật Đa dạng sinh học. Tổng diện tích các vườn này gần 270.000 ha.
Quyền quản lý các vườn quốc gia liên tỉnh trở thành vấn đề nóng sau khi Quốc hội ban hành Luật Thủ đô 2026, với những quy định đặc thù về quản lý rừng trên địa bàn Hà Nội. Theo đó, Thủ tướng đã quyết định chuyển vườn quốc gia Ba Vì từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường về UBND TP Hà Nội quản lý.
Diễn biến chính
Trong buổi làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Đồng Nai, Thủ tướng kết luận tỉnh này trình Chính phủ xem xét chuyển giao vườn quốc gia Cát Tiên về địa phương quản lý. Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao nhiệm vụ nghiên cứu việc chuyển các vườn quốc gia còn lại về địa phương.
Thực hiện chỉ đạo, Bộ đã lấy ý kiến 10 địa phương có diện tích thuộc các vườn quốc gia liên tỉnh gồm: Thái Nguyên, Tuyên Quang, Phú Thọ, Ninh Bình, Thanh Hóa, Đà Nẵng, Huế, Đăk Lăk, Lâm Đồng và Đồng Nai. Các địa phương được đề nghị lựa chọn một trong ba phương án:
- Tiếp nhận toàn bộ vườn quốc gia;
- Tiếp nhận phần diện tích thuộc địa bàn mình;
- Hoặc tiếp tục duy trì mô hình hiện nay do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý.
Kết quả cho thấy 7 trong 10 địa phương gồm Tuyên Quang, Phú Thọ, Thanh Hóa, Đà Nẵng, Đăk Lăk, Lâm Đồng và Thái Nguyên chọn tiếp tục duy trì mô hình quản lý hiện nay. Ba địa phương còn lại là Đồng Nai, Ninh Bình và Huế đề nghị tiếp nhận toàn bộ các vườn quốc gia liên tỉnh. Đáng chú ý, không địa phương nào chọn phương án chỉ tiếp nhận phần diện tích trên địa bàn mình.
Ví dụ, ba tỉnh Phú Thọ, Tuyên Quang và Thái Nguyên thống nhất để Bộ quản lý vườn quốc gia Tam Đảo. Hai tỉnh Đăk Lăk và Lâm Đồng cũng đồng thuận giữ nguyên mô hình quản lý vườn quốc gia Yok Đôn.
Trong khi đó, ý kiến chưa thống nhất với hai vườn quốc gia còn lại. Với Bạch Mã, Huế đề nghị tiếp nhận toàn bộ, còn Đà Nẵng muốn duy trì mô hình hiện nay. Đối với Cúc Phương, Ninh Bình đề nghị tiếp nhận toàn bộ, trong khi Phú Thọ và Thanh Hóa chọn để Bộ quản lý.
Phân tích & Ý nghĩa
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các vườn quốc gia liên tỉnh là một chỉnh thể sinh thái thống nhất, không phụ thuộc địa giới hành chính. Việc chuyển giao toàn bộ một vườn cho một địa phương có thể phát sinh yêu cầu điều chỉnh địa giới hành chính, quy hoạch và các hồ sơ pháp lý liên quan. Nếu chia tách theo địa giới sẽ làm ảnh hưởng đến tính toàn vẹn hệ sinh thái, hiệu quả bảo tồn, các chương trình nghiên cứu khoa học, cứu hộ động vật hoang dã và hợp tác quốc tế.
Nhiều tổ chức bảo tồn, Hiệp hội Vườn quốc gia và Khu bảo tồn thiên nhiên Việt Nam cũng kiến nghị thận trọng khi thay đổi mô hình quản lý các vườn quốc gia liên tỉnh. Họ đề xuất quản lý khu bảo tồn dựa trên giá trị sinh thái thay vì địa giới hành chính, đồng thời duy trì đầu mối quản lý cấp quốc gia đối với các vườn quốc gia có ý nghĩa chiến lược.
Kết luận
Trên cơ sở tổng hợp ý kiến các địa phương và đánh giá thực tiễn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị Chính phủ giao Bộ chủ trì chuyển giao vườn quốc gia Cát Tiên về địa phương theo kết luận trước đó của Thủ tướng. Đồng thời, Bộ tiếp tục quản lý thống nhất bốn vườn quốc gia liên tỉnh còn lại gồm Cúc Phương, Tam Đảo, Bạch Mã và Yok Đôn.
Hình ảnh từ bài viết
Vườn quốc gia Cúc Phương. Ảnh: Ngọc Thành
Hoa đỗ quyên trắng ở Vườn Quốc gia Bạch Mã. Ảnh: Võ Thạnh
Đa số địa phương đề nghị Bộ Nông nghiệp tiếp tục quản lý vườn quốc gia liên tỉnh