Khó khăn trong phát triển nhà ở xã hội tại TP.HCM: Nguyên nhân và giải pháp
Nhà ở xã hội luôn là một trong những nhu cầu thiết yếu tại TP.HCM, đặc biệt trong bối cảnh đô thị hóa nhanh và dân số tăng cao. Tuy nhiên, việc phát triển loại hình nhà ở này vẫn gặp nhiều rào cản khiến nguồn cung không thể đáp ứng đủ nhu cầu. Vậy đâu là nguyên nhân chính và thành phố đang làm gì để tháo gỡ khó khăn này?
Bối cảnh
Nhà ở xã hội là loại nhà được xây dựng dành cho người có thu nhập thấp, người lao động, cán bộ công chức, nhằm giúp họ có chỗ ở ổn định với giá cả phải chăng. Tại TP.HCM, một đô thị lớn nhất Việt Nam với dân số hơn 10 triệu người, nhu cầu về nhà ở xã hội rất lớn. Tuy nhiên, việc phát triển nhà ở xã hội không đơn giản bởi liên quan đến nhiều thủ tục hành chính, quy hoạch đất đai, nguồn vốn và chính sách hỗ trợ.
Ngày 11 tháng 6, Sở Xây dựng TP.HCM đã tổ chức họp báo để công bố những khó khăn hiện tại trong việc phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê. Qua đó, các nguyên nhân được làm rõ nhằm tìm hướng tháo gỡ phù hợp.
Diễn biến chính
Ông Đỗ Diệp Gia Hợp, Phó trưởng Phòng Bảo trì khai thác công trình giao thông thuộc Sở Xây dựng TP.HCM, cho biết dù thành phố đã ban hành trình tự thủ tục rõ ràng, song quá trình triển khai dự án nhà ở xã hội vẫn phải trải qua nhiều cơ quan, đơn vị khác nhau để giải quyết các thủ tục hành chính. Điều này khiến tiến độ bị kéo dài và phát sinh nhiều chi phí không cần thiết.
Khác với dự án nhà ở thương mại, nhà ở xã hội phải thực hiện thêm ba bước quan trọng gồm: công bố thông tin và giá bán dự án; xác nhận đối tượng được mua và thuê mua nhà ở xã hội; kiểm soát lợi nhuận định mức thông qua kiểm toán và kiểm tra giá bán. Những bước này nhằm đảm bảo tính minh bạch và đúng đối tượng, nhưng cũng làm tăng thêm độ phức tạp cho chủ đầu tư.
- Chính sách ưu đãi hiện nay chưa đủ hấp dẫn để thu hút nhiều nhà đầu tư tham gia. Lợi nhuận định mức đối với dự án nhà ở xã hội để bán không được vượt quá 10% tổng chi phí đầu tư, khiến nhiều nhà đầu tư e ngại về hiệu quả kinh tế.
- Giá bán chính thức chỉ được xác định sau khi công trình hoàn thành và được kiểm toán, trong khi giai đoạn triển khai dự án chỉ có giá tạm tính theo dự toán. Điều này tạo ra rủi ro cho cả chủ đầu tư và người mua nếu giá kiểm toán chênh lệch lớn so với giá tạm tính ban đầu.
- Nguồn vốn dài hạn với thời gian vay từ 15 đến 20 năm và lãi suất ưu đãi dành cho doanh nghiệp đầu tư cũng như người mua nhà ở xã hội hiện chưa ổn định. Chính sách hỗ trợ lãi suất hiện chỉ kéo dài từ 3 đến 5 năm, chưa đáp ứng được nhu cầu vốn dài hạn cần thiết cho các dự án quy mô lớn.
Để giải quyết các khó khăn này, TP.HCM đã đặt mục tiêu hoàn tất quy hoạch định hướng bố trí quỹ đất phát triển nhà ở xã hội đến năm 2030 và định hướng đến năm 2040. Thành phố cũng xây dựng đề án khai thác hiệu quả quỹ đất hiện có để đầu tư nhà ở xã hội, đồng thời ưu tiên bố trí vốn đầu tư công trên quỹ đất do Nhà nước quản lý nhằm phục vụ nhu cầu tái định cư và nhà ở cho cán bộ, công chức, viên chức.
Bên cạnh đó, TP.HCM yêu cầu xác định rõ trách nhiệm và tiến độ giải quyết từng thủ tục liên quan đến dự án nhà ở xã hội, áp dụng cơ chế "luồng xanh" và "luồng ưu tiên" để rút ngắn thời gian và giảm chi phí đầu tư. Thành phố cũng đang xây dựng chế tài xử lý các chủ đầu tư chậm triển khai dự án, kiện toàn quỹ phát triển nhà để tập trung đầu tư, đồng thời nghiên cứu bổ sung chức năng hoạt động theo hướng quỹ tiết kiệm nhà ở nhằm huy động nguồn lực tài chính từ người có nhu cầu.
Phân tích & Ý nghĩa
Những khó khăn về thủ tục hành chính, lợi nhuận giới hạn và nguồn vốn dài hạn không ổn định là những rào cản lớn khiến nhà ở xã hội tại TP.HCM chưa thể phát triển nhanh và bền vững. Việc phải qua nhiều bước kiểm soát, xác nhận đối tượng và kiểm toán giá bán nhằm đảm bảo tính minh bạch và công bằng, tuy nhiên cũng làm tăng chi phí và thời gian cho chủ đầu tư, từ đó giảm sức hấp dẫn đầu tư.
Chính sách lợi nhuận định mức tối đa 10% tổng chi phí đầu tư là nhằm giữ giá nhà ở xã hội ở mức hợp lý cho người thu nhập thấp, nhưng đồng thời cũng làm hạn chế lợi nhuận của nhà đầu tư. Nếu không có các chính sách ưu đãi đủ mạnh hoặc nguồn vốn vay dài hạn với lãi suất thấp, các doanh nghiệp sẽ khó khăn trong việc huy động vốn và triển khai dự án.
Đối với người mua nhà, việc giá bán chỉ được xác định sau khi hoàn thành dự án và kiểm toán có thể gây ra rủi ro về giá cả, khiến họ khó dự đoán và chuẩn bị tài chính. Đây cũng là một điểm cần được cải thiện để tạo sự tin tưởng và thu hút người mua.
TP.HCM đang có những bước đi tích cực như quy hoạch quỹ đất, ưu tiên vốn đầu tư công, áp dụng "luồng xanh" thủ tục và xây dựng chế tài xử lý chủ đầu tư chậm tiến độ. Những giải pháp này nếu được thực hiện hiệu quả sẽ góp phần tháo gỡ nút thắt, thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân.
Kết luận
Việc phát triển nhà ở xã hội tại TP.HCM vẫn còn nhiều thách thức do thủ tục phức tạp, lợi nhuận giới hạn và nguồn vốn dài hạn chưa ổn định. Tuy nhiên, với các chính sách quy hoạch, hỗ trợ vốn và cải cách thủ tục đang được triển khai, thành phố đang nỗ lực tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp và người dân tiếp cận nhà ở xã hội. Đây là bước đi quan trọng nhằm giải quyết nhu cầu nhà ở bức thiết trong bối cảnh đô thị ngày càng phát triển.
Hình ảnh từ bài viết
Theo Sở Xây dựng TP.HCM, thành phố đang tìm thêm quỹ đất và nguồn vốn cho nhà ở xã hội - Ảnh: CHÂU TUẤN
Khó khăn trong phát triển nhà ở xã hội tại TP.HCM: Nguyên nhân và giải pháp