Lợi suất trái phiếu toàn cầu ảnh hưởng thế nào đến VN-Index?
VN-Index vừa trải qua những phiên giao dịch đầy biến động khi chịu ảnh hưởng từ xu hướng lợi suất trái phiếu tăng trên toàn cầu. Liệu điều này có tạo ra sức ép lớn lên thị trường chứng khoán Việt Nam? Và các nhà đầu tư cần chú ý những điểm gì trong bối cảnh kinh tế trong nước đang có nhiều thay đổi?
Bối cảnh
VN-Index bước vào phiên giao dịch ngày 3-9 từ mức 1.832,12 điểm, sau khi đã tăng mạnh 5,55% trong tháng 8. Tuy nhiên, áp lực bán xuất hiện ngay từ đầu phiên, khiến chỉ số có lúc giảm xuống còn 1.802,11 điểm, thấp hơn tham chiếu khoảng 30 điểm. Dù vậy, lực cầu hồi phục giúp VN-Index kết phiên sáng ở mức 1.821,61 điểm, giảm 0,57% so với tham chiếu, nhưng đã lấy lại gần 20 điểm so với đáy trong phiên.
Diễn biến này phản ánh sự nhạy cảm của thị trường chứng khoán Việt Nam trước các biến động lợi suất trái phiếu trên thế giới, đặc biệt là tại Mỹ và các nền kinh tế lớn khác.
Diễn biến chính
Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) hiện duy trì lãi suất mục tiêu ở mức 3,5-3,75%. Tại cuộc họp cuối tháng 7, có ba thành viên trong Ủy ban Thị trường mở liên bang (FOMC) ủng hộ việc tăng thêm 0,25 điểm phần trăm lãi suất. Điều này tạo ra kỳ vọng về việc Fed có thể tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ.
Ngày 2-9, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đạt 4,79%, tăng 60 điểm cơ bản so với đầu năm. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 2 năm tăng mạnh hơn, từ 3,47% lên 4,39%, tương ứng tăng 92 điểm cơ bản. Chênh lệch lợi suất giữa hai kỳ hạn này thu hẹp từ 72 xuống còn 40 điểm cơ bản, cho thấy sự thay đổi trong kỳ vọng về tăng trưởng và lạm phát.
Lợi suất thực của trái phiếu 10 năm cũng tăng từ 1,94% lên 2,45%, tương đương mức tăng 51 điểm cơ bản, chiếm khoảng 85% phần tăng của lợi suất danh nghĩa cùng kỳ hạn.
Không chỉ riêng Mỹ, lợi suất trái phiếu tại các nền kinh tế lớn như Anh, Đức và Pháp cũng có xu hướng tăng. Khi tài sản có thu nhập cố định như trái phiếu mang lại lợi suất cao hơn, các tài sản rủi ro như cổ phiếu cũng chịu áp lực điều chỉnh định giá theo.
Đối với các thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam, sự thay đổi này ảnh hưởng không chỉ qua dòng vốn quốc tế mà còn thông qua biến động đồng USD và tỷ giá. Đặc biệt, thị trường vốn bằng đồng Việt Nam cũng chịu tác động khi chi phí huy động vốn và lợi suất trái phiếu chính phủ tăng cao.
Phân tích & Ý nghĩa
Trong nước, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 8 tăng 4,89% so với cùng kỳ, với mức tăng bình quân 8 tháng là 4,45%. Lạm phát cơ bản cũng tăng 4,24%. Áp lực giá trong bối cảnh kinh tế mở rộng khiến khả năng giảm nhanh mặt bằng lãi suất trở nên hạn chế.
Cuối ngày 28-8, lãi suất VND liên ngân hàng qua đêm ở mức 7,5%, tăng tới 4,5 điểm phần trăm chỉ trong một tuần; kỳ hạn một tuần là 7,25%. Ngân hàng Nhà nước đã bơm ròng gần 54.900 tỉ đồng qua thị trường mở để bổ sung nguồn tiền, nhưng chi phí vay ngắn hạn vẫn tăng mạnh.
Về ngoại thương, xuất khẩu 8 tháng đạt 374,84 tỉ USD, trong khi nhập khẩu lên tới 395,3 tỉ USD, dẫn đến nhập siêu 20,46 tỉ USD. Phần lớn nhu cầu ngoại tệ tập trung vào máy móc, thiết bị và nguyên liệu sản xuất, chiếm tới 94,1% kim ngạch nhập khẩu.
Trên thị trường trái phiếu chính phủ thứ cấp, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 5 năm đạt 4,3%, tăng 1,05 điểm phần trăm so với cuối năm trước; kỳ hạn 10 năm là 4,45%, tăng 0,41 điểm phần trăm; kỳ hạn 15 năm là 4,58%, tăng 0,47 điểm phần trăm.
Lãi suất bình quân gia quyền của trái phiếu doanh nghiệp phát hành trong 7 tháng đầu năm vào khoảng 9,5%, cao hơn 2,7 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Riêng các đợt phát hành bất động sản trong tháng 7 có lãi suất lên tới 12,5%/năm.
Khi chi phí vốn bằng VND tăng lên, hệ số giá trên lợi nhuận (P/E) của cổ phiếu có thể thu hẹp ngay cả khi lợi nhuận doanh nghiệp vẫn tăng. Ví dụ, nếu P/E giảm 10%, lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS) phải tăng khoảng 11,1% để giữ nguyên giá trị cổ phiếu; nếu P/E giảm 15%, EPS phải tăng khoảng 17,6%.
Sức ép này không đồng đều giữa các ngành. Bất động sản nhạy cảm với chi phí tái cấp vốn; công ty chứng khoán chịu ảnh hưởng từ giá vốn cho vay ký quỹ; ngân hàng bị tác động bởi chi phí huy động và lợi suất tài sản; doanh nghiệp sản xuất còn phải đối mặt với biến động nguyên liệu nhập khẩu, tỷ giá và chi phí vận tải.
Đặc biệt, với các doanh nghiệp sử dụng nhiều nợ, lãi suất vay mới và chi phí tái cấp vốn cao hơn sẽ làm tăng chi phí tài chính, thu hẹp dòng tiền dành cho đầu tư. Áp lực này thường xuất hiện trước tiên ở hệ số P/E, rồi dần ảnh hưởng đến biên lợi nhuận và EPS.
Kết luận
Lợi suất trái phiếu tăng trên toàn cầu đang tạo ra sức ép đáng kể lên thị trường chứng khoán Việt Nam, đặc biệt là qua kênh chi phí vốn và định giá cổ phiếu. Trong bối cảnh kinh tế trong nước có nhiều biến động về lạm phát, lãi suất và cán cân thương mại, nhà đầu tư cần theo dõi sát sao các yếu tố này để có chiến lược phù hợp.
Hình ảnh từ bài viết
VN-Index sẽ chịu tác động trước những biến số mang tính toàn cầu - Ảnh: HỮU HẠNH
Khi trái phiếu 'định giá' lại cổ phiếu: Lợi suất toàn cầu đang tác động thế nào đến VN-Index? - Ảnh 2.
Lợi suất trái phiếu toàn cầu ảnh hưởng thế nào đến VN-Index?