Mô hình nhà cho thuê bền vững tại các nước phát triển châu Âu và Trung Quốc
Năm 2024, Max Schranz, một thanh niên 26 tuổi, đã chuyển vào căn hộ mơ ước của nhiều người trẻ tại châu Âu. Anh sống trong căn hộ hai phòng ngủ rộng 54 m2, tọa lạc tại thủ đô Vienna (Áo), chỉ cách ga trung tâm 10 phút đi bộ và gần các tiện ích như rạp chiếu phim, nhà hát, quán bar. Đặc biệt, giá thuê chỉ 596 euro, mức giá rất hợp lý so với các thành phố lớn khác tại châu Âu. Điều này khiến nhiều người trẻ tại các thành phố khác phải ngưỡng mộ.
Bối cảnh
Vienna, thủ đô của Áo, được biết đến là một trong những thành phố đáng sống nhất thế giới, theo báo cáo của tạp chí Economist. Một trong những yếu tố quan trọng góp phần vào chất lượng cuộc sống đó là hệ thống nhà ở xã hội phát triển mạnh mẽ. Tính đến năm 2024, thành phố sở hữu khoảng 220.000 căn hộ xã hội cho thuê, con số lớn nhất châu Âu, chiếm khoảng 25% tổng dân số. Nếu cộng thêm khoảng 200.000 căn hộ hợp tác xã được xây dựng với sự hỗ trợ của thành phố, hơn một nửa dân số Vienna đang sống trong các loại hình nhà ở này.
Hệ thống nhà ở xã hội của Vienna có lịch sử lâu dài, bắt nguồn từ chương trình phát triển nhà ở sau Thế chiến I nhằm giải quyết tình trạng người dân mất nhà cửa do sự sụp đổ của đế chế Habsburg. Nguồn tài chính chủ yếu đến từ thuế đánh vào các mặt hàng xa xỉ như rượu champagne và cưỡi ngựa. Phần lớn các khu nhà hiện nay được xây dựng sau Thế chiến II, trong đó có khu Theodor Körner-Hof, nơi căn hộ của Schranz tọa lạc, gồm 14 khối nhà được xây dựng từ thập niên 1950. Người Vienna gọi những khu nhà này là "Gemeindebauten" – tòa nhà cộng đồng, phản ánh triết lý nhà ở hướng đến cộng đồng và bền vững xã hội.
Diễn biến chính
Khác với nhiều thành phố châu Âu khác đang đối mặt với tình trạng giá thuê nhà tăng cao do các căn hộ bị chuyển sang cho thuê ngắn hạn phục vụ khách du lịch hoặc bị giới đầu cơ bỏ trống, Vienna duy trì mức giá thuê nhà ổn định và hợp lý. Hợp đồng thuê nhà tại đây thường không yêu cầu đặt cọc và không có thời hạn cố định, thậm chí có thể chuyển nhượng hợp đồng cho người thân nếu người thuê chuyển đi nơi khác. Điều này tạo ra sự an tâm và ổn định cho người thuê nhà, giảm áp lực tài chính và xã hội.
Vienna cũng duy trì quỹ nhà ở xã hội lớn nhờ không bán các căn hộ thuộc sở hữu thành phố như nhiều nơi khác. Khoảng 40 năm trước, thành phố thành lập "Quỹ thu mua đất và tái thiết đô thị" để sở hữu và quản lý đất đai, bao gồm đất nông nghiệp, đất bỏ hoang, các tuyến đường sắt không còn sử dụng và bệnh viện bỏ trống. Quỹ này phối hợp chặt chẽ với cơ quan cấp phép quy hoạch để đảm bảo các dự án nhà ở xã hội được ưu tiên phát triển. Năm 2019, Vienna quy định các dự án nhà ở trên 5.000 m2 phải có ít nhất hai phần ba diện tích là nhà ở được trợ cấp. Năm 2023, thành phố đặt mục tiêu xây dựng thêm 5.500 căn hộ Gemeindebau mới.
Trong khi đó, nhiều thành phố lớn khác tại châu Âu như London (Anh) và Berlin (Đức) đang gặp khó khăn trong việc duy trì và phát triển nhà ở xã hội. London có khoảng 800.000 căn nhà xã hội, nhưng tỷ trọng trong tổng quỹ nhà ở giảm do nhiều căn hộ được chuyển sang sở hữu tư nhân qua chương trình "quyền mua nhà" (right-to-buy). Berlin cũng thiếu hụt nhà ở xã hội nghiêm trọng, cần bổ sung 5.000 căn mỗi năm nhưng năm 2022 chỉ có 4.000 căn được phê duyệt hỗ trợ tài chính.
Phân tích & Ý nghĩa
Mô hình nhà ở xã hội của Vienna thể hiện một cách tiếp cận bền vững và toàn diện, không chỉ dành cho người nghèo mà hướng đến đa dạng tầng lớp dân cư cùng sinh sống, góp phần giảm thiểu các khu ổ chuột và xung đột xã hội. Chính sách giữ quỹ nhà ở xã hội lớn, phối hợp quản lý đất đai và quy hoạch chặt chẽ giúp thành phố duy trì thị trường nhà ở ổn định, giá thuê hợp lý và chất lượng cuộc sống cao.
Điều này có ý nghĩa lớn với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, đặc biệt là những người lao động, sinh viên và gia đình trẻ đang tìm kiếm nhà ở với chi phí hợp lý. Mô hình của Vienna có thể là bài học quý giá cho các thành phố khác trong việc cân bằng giữa phát triển kinh tế, thị trường bất động sản và nhu cầu nhà ở xã hội.
Kết luận
Hệ thống nhà ở xã hội phát triển mạnh mẽ của Vienna, với quỹ nhà lớn và chính sách bền vững xã hội, giúp thành phố giữ vững vị thế là nơi đáng sống hàng đầu thế giới. Trong khi nhiều thành phố châu Âu khác gặp khó khăn về nhà ở xã hội, Vienna vẫn duy trì được giá thuê hợp lý và chất lượng cuộc sống cao cho cư dân. Mô hình này cũng được Trung Quốc thử nghiệm tại một số thành phố nhằm phát triển nhà ở giá phải chăng, cho thấy xu hướng toàn cầu về phát triển nhà ở xã hội bền vững.
Hình ảnh từ bài viết
Tòa nhà cộng đồng Matteotti-Hof ở Vienna (Áo). Ảnh: Guardian
Một dự án chung cư tại Hàng Châu (Trung Quốc) tháng 5/2024. Ảnh: VCG
Bên ngoài một tòa nhà được chính phủ Singapore chuyển thành nhà ở cho thuê. Ảnh: Strait Times
Mô hình nhà cho thuê bền vững tại các nước phát triển châu Âu và Trung Quốc