VCCI: Rào cản tài sản thế chấp khiến doanh nghiệp khó tiếp cận vốn
Tiếp cận vốn ngân hàng luôn là bài toán nan giải với nhiều doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt khi tài sản thế chấp trở thành rào cản lớn nhất. Liệu có giải pháp nào giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn này trong bối cảnh kinh tế hiện nay?
Bối cảnh
Ngày 3 tháng 7, tại hội thảo "Quản trị dòng tiền và khơi thông nguồn vốn cho doanh nghiệp trong bối cảnh mới", Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã công bố Báo cáo PCI 2025, phản ánh thực trạng khó khăn trong tiếp cận vốn của doanh nghiệp Việt.
Theo báo cáo, hơn 21% doanh nghiệp xem việc tiếp cận tài chính là rào cản lớn nhất, cao hơn mức bình quân toàn cầu 17,8% và khu vực Đông Á - Thái Bình Dương 15,7%. Đáng chú ý, có 8,2% doanh nghiệp không thể tiếp cận tín dụng hoặc không dám nộp hồ sơ vay do điều kiện bất lợi, trong khi 18% chỉ đáp ứng được một phần nhu cầu vốn.
Diễn biến chính
Báo cáo PCI 2025 nhấn mạnh tài sản thế chấp là rào cản lớn nhất đối với các doanh nghiệp khi vay vốn. Khoảng 75% doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết họ không thể vay nếu thiếu tài sản bảo đảm.
Ông Hồ Anh Tuân, Phó giám đốc VCCI miền Trung - Tây Nguyên, cho biết: "Tỷ lệ các khoản vay yêu cầu tài sản bảo đảm tại Việt Nam lên tới 93,5%, cao hơn nhiều so với mức bình quân toàn cầu và các nước trong khu vực như Malaysia, Thái Lan". Điều này cho thấy các ngân hàng vẫn ưu tiên tài sản hữu hình hơn là dựa trên dòng tiền hoặc phương án kinh doanh.
Bên cạnh đó, áp lực chi phí phát sinh cũng khiến doanh nghiệp khó khăn hơn. Khảo sát cho thấy 56,3% doanh nghiệp bị áp điều kiện tín dụng và lãi suất khắt khe hơn so với doanh nghiệp lớn và nhà nước. Hơn nữa, 46,1% doanh nghiệp bị thay đổi điều khoản vay theo hướng bất lợi, và 44,5% phải chi khoản "bồi dưỡng" để được giải ngân.
Thủ tục hồ sơ vay vốn cũng là rào cản không nhỏ, với 45% doanh nghiệp đánh giá thủ tục còn phiền hà. Nhiều doanh nghiệp phản ánh phải tất toán khoản vay cũ mới được vay mới, nhưng hồ sơ lại bị dừng hoặc hạn mức bị cắt giảm.
Ông Hồ Anh Tuân nhận định thủ tục phức tạp và thiếu thông tin tạo thành vòng luẩn quẩn khiến doanh nghiệp khó tiếp cận vốn ngay từ bước đầu.
Phân tích & Ý nghĩa
Thực trạng trên cho thấy mô hình cho vay truyền thống dựa vào tài sản thế chấp đang làm nghẽn kênh tiếp cận vốn của nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Việc yêu cầu tài sản bảo đảm cao khiến nhiều doanh nghiệp không đủ điều kiện vay, dù có phương án kinh doanh khả thi và dòng tiền ổn định.
Chuyển dịch sang mô hình cho vay dựa trên dòng tiền và hiệu quả kinh doanh được xem là hướng đi cần thiết để tháo gỡ nút thắt này. Tuy nhiên, theo ông Dương Quốc Anh, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, việc triển khai còn gặp khó khăn do biến động thị trường và rủi ro tín dụng tăng cao.
Ông Lê Thanh Quý Ngọc, Quyền Tổng giám đốc VietBank, nhấn mạnh yếu tố "thấu hiểu khách hàng" là chìa khóa. Doanh nghiệp cần minh bạch thông tin tài chính, hoạt động sản xuất và mục đích sử dụng vốn để xây dựng niềm tin với ngân hàng. Đồng thời, doanh nghiệp cũng phải hoàn thiện hệ thống kế toán, tách bạch tài chính cá nhân và doanh nghiệp, tăng cường thanh toán qua tài khoản ngân hàng minh bạch.
Kết luận
Báo cáo PCI 2025 và các ý kiến chuyên gia đều thống nhất rằng rào cản tài sản thế chấp đang kìm hãm khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp Việt Nam. Việc chuyển đổi mô hình cho vay theo hướng đánh giá dòng tiền và hiệu quả kinh doanh thay vì chỉ dựa vào tài sản hữu hình là cần thiết để hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững trong bối cảnh kinh tế mới.
Hình ảnh từ bài viết
Công nhân làm việc tại một nhà máy ở Đà Nẵng. Ảnh: Nguyễn Đông
VCCI: Rào cản tài sản thế chấp khiến doanh nghiệp khó tiếp cận vốn