Tại tọa đàm về dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi chiều 27/3 do Cổng Thông tin điện tử Chính phủ tổ chức, Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết thành phố dự kiến khai thác mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), như một nguồn lực tài chính cốt lõi.
Đây là mô hình phát triển đô thị xoay quanh các tuyến giao thông công cộng khối lượng lớn như metro, trong đó quỹ đất xung quanh nhà ga được quy hoạch với mật độ cao, đa chức năng, kết hợp nhà ở, thương mại, dịch vụ để gia tăng giá trị đất và tạo nguồn thu cho phát triển hạ tầng.
Theo ông Dũng, thay vì phụ thuộc vào vay vốn hoặc ngân sách, Hà Nội có thể tạo nguồn lực từ chính quá trình phát triển đô thị. Thành phố không phải vay tiền để làm metro, mà metro tạo ra nguồn lực để phát triển cho lõi đô thị.
Thành phố dự kiến có 5 khu TOD cấp quốc gia quy mô khoảng 100 ha mỗi khu, 23 khu TOD cấp vùng quy mô 50 ha mỗi khu và 134 khu TOD khác, với tổng diện tích có thể khai thác khoảng 5.000 ha. Quỹ đất này được xem là dư địa tài chính quan trọng để đầu tư hạ tầng, trong đó có hệ thống đường sắt đô thị.
Hà Nội tính toán cần khoảng 86 tỷ USD để xây dựng 19 tuyến đường sắt đô thị dài 900 km. So với quy hoạch trước đây gồm 15 tuyến dài 600 km với tổng vốn 55 tỷ USD, quy mô đầu tư tăng thêm 4 tuyến và 300 km. Theo định hướng mới, hệ thống metro không chỉ là hạ tầng giao thông mà còn là công cụ kích hoạt phát triển đô thị và tạo nguồn thu.
Bên cạnh công cụ tài chính từ TOD, dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi tập trung mở rộng quyền cho Hà Nội trong quản trị và phát triển. Thành phố được phép chủ động xử lý các trường hợp chồng chéo giữa các luật, lựa chọn phương án có lợi nhất trong khuôn khổ pháp luật chung.
Hội đồng nhân dân TP Hà Nội được quyết định quy mô, tổ chức bộ máy chính quyền cấp dưới phù hợp với đặc thù đô thị lớn, đồng thời có thể điều chỉnh một số chính sách tài chính, mức thu dịch vụ thiết yếu theo từng nhóm dân cư. Thành phố cũng được tăng mức xử phạt vi phạm trong một số lĩnh vực để bảo đảm hiệu lực quản lý.
Dự luật bổ sung cơ chế bảo vệ cán bộ, công chức khi thực thi công vụ đúng quy trình, không vụ lợi nhưng kết quả chưa đạt như kỳ vọng, nhằm khuyến khích tinh thần chủ động và đổi mới trong quản trị.
Một điểm quan trọng khác là định hướng phát triển mô hình đô thị mới theo hướng đa cực, đa trung tâm, đa tầng và đa lớp, gắn với giao thông công cộng và kinh tế số. Thành phố sẽ hình thành các cực tăng trưởng mới, thay vì phụ thuộc vào khu vực lõi như trước đây.
KTS Phan Đăng Sơn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, cho rằng dự thảo Luật Thủ đô mở ra cơ hội thể chế đủ lớn để Hà Nội tái cấu trúc dài hạn trong bối cảnh áp lực hạ tầng, môi trường và quản trị ngày càng gia tăng.
Ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp, nhận định nếu được thông qua và triển khai hiệu quả, Luật Thủ đô sửa đổi sẽ giúp Hà Nội nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút nhân lực chất lượng cao và hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo.
Luật Thủ đô được Quốc hội thông qua lần đầu năm 2012, tạo khung pháp lý riêng cho Hà Nội với một số cơ chế đặc thù. Năm 2024, luật được sửa đổi theo hướng mở rộng phân cấp, phân quyền và bổ sung các công cụ phát triển đô thị.
Tuy nhiên, theo các ý kiến tại tọa đàm, nhiều cơ chế trong luật vẫn cần tiếp tục cụ thể hóa để có thể triển khai hiệu quả trong thực tiễn, nhất là các công cụ huy động nguồn lực như phát triển đô thị gắn giao thông công cộng, tài chính đô thị và tổ chức bộ máy linh hoạt. Việc tiếp tục hoàn thiện dự thảo nhằm bảo đảm các cơ chế này vận hành thực chất, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và quy mô lớn của Thủ đô.
Vũ Tuân
Hà Nội muốn tự tạo nguồn lực từ TOD để phát triển đô thị