Nhà nước không tận dụng được điều kiện thuận lợi để ổn định tài chính công

Nhà nước không tận dụng được điều kiện thuận lợi để ổn định tài chính công

Trong báo cáo hàng năm của mình năm 2025, Cơ quan Kiểm toán Nhà nước (NKÚ) đã chỉ ra rằng, mặc dù doanh thu ngân sách nhà nước tăng lên, nhưng chi tiêu lại tăng nhanh hơn. Nợ công tiếp tục gia tăng, gần đạt 3,7 triệu tỷ korun, trong khi tỷ lệ chi tiêu bắt buộc lâu dài làm gia tăng sự mong manh của tài chính công.

Chi tiết

Năm ngoái, thâm hụt ngân sách dự kiến là 241 tỷ korun, nhưng cuối cùng ngân sách kết thúc với thâm hụt 290,7 tỷ korun. Đây là ngân sách của chính phủ trước đây do Petr Fiala (ODS) lãnh đạo. Chính phủ liên minh hiện tại của Andrej Babiš (ANO) nắm quyền chỉ vào nửa cuối tháng 12.

Theo NKÚ, thông tin tích cực là tỷ lệ lạm phát trung bình chỉ đạt 2,3%, là mức thấp nhất trong bảy năm qua. Cũng theo báo cáo, với tỷ lệ thất nghiệp 2,8%, Cộng hòa Czech duy trì mức thấp nhất trong EU.

"Nhà nước không tận dụng được điều kiện kinh tế thuận lợi để ổn định tài chính công," NKÚ nhận định. Tình trạng cân đối ngân sách đã có sự suy giảm 19,3 tỷ korun so với năm trước. Trong khi doanh thu tăng 5,9%, chi tiêu lại tăng 6%. Cân đối loại bỏ các khoản tiền từ EU và các khoản khác từ nước ngoài đã cải thiện 39 tỷ, nhưng trong trường hợp này ngân sách vẫn kết thúc với thâm hụt 249,9 tỷ korun, NKÚ tính toán.

Bộ trưởng Tài chính cũ Zbyněk Stanjura (ODS) đã nói từ tháng 1 rằng thâm hụt thực tế của ngân sách năm ngoái là 250 tỷ korun. 40 tỷ còn lại là doanh thu từ Liên minh châu Âu sẽ đến trong năm nay và sẽ cải thiện tình hình tài chính của nhà nước cho năm nay.

NKÚ cho biết thêm rằng tỷ lệ chi tiêu đầu tư đã vượt quá 10% lần đầu tiên từ năm 2015, với phần lớn đầu tư vào lĩnh vực giao thông và y tế. Tuy nhiên, cơ quan này cảnh báo rằng tỷ lệ chi tiêu bắt buộc của ngân sách, chiếm hơn 86% ngân sách năm ngoái đang làm giảm khả năng thực hiện chính sách ngân sách chủ động.

Áp lực của nợ công vẫn tiếp tục gia tăng, lên tới 43,2% GDP, với khoản lãi phải trả gần 98 tỷ korun. Năm nay dự kiến chi tiêu gần 110 tỷ korun.

Nhà nước đang mất hàng chục tỷ từ các khoản thuế không được thu, mặc dù vấn đề này đã được biết đến. Theo NKÚ, các thiếu sót trong việc thu thuế một phần là do việc áp dụng quy định không kiên quyết trong thực tế. Cơ quan này cũng chỉ ra rằng việc chia sẻ thông tin giữa các cơ quan là chưa đủ, dữ liệu còn thiếu và trách nhiệm chưa được xác định rõ ràng.

NKÚ đã phát hiện rằng chỉ riêng từ năm 2019 đến 2022, nhà nước đã mất đến 92 tỷ korun do việc sử dụng lao động bất hợp pháp và các khoản thu không được thu.