Tác động của xung đột ở Trung Đông đến nền kinh tế Czech

Tác động của xung đột ở Trung Đông đến nền kinh tế Czech

Xung đột hiện tại ở Trung Đông đang có những tác động rõ rệt đến nền kinh tế Czech. Giá dầu đã tăng mạnh kể từ cuối tháng Hai, dẫn đến sự gia tăng của giá nhiên liệu và năng lượng, ảnh hưởng đến giá cả hàng hóa từ vận tải, sản xuất cho đến thực phẩm. Những gì chúng ta có thể mong đợi tại Czech trong những tuần và tháng tới? Điều này đã được thảo luận trong chương trình Nastartujme Česko bởi người dẫn chương trình Rebecca Diatilová và chuyên gia kinh tế Petr Dufek.

Giá nhiên liệu

Khi xung đột ở Trung Đông đã dẫn đến việc giá nhiên liệu tăng tại Czech. Nhưng có thể đây chưa phải là kết thúc. "Hiện tại chỉ là giai đoạn đầu, nhưng tôi lo lắng rằng rất sớm chúng ta sẽ thấy giai đoạn thứ hai và thứ ba," Dufek dự đoán.

Hiện tại, vẫn chưa rõ khi nào sự gia tăng giá tại các trạm xăng sẽ dừng lại. "Nếu hôm nay chúng ta nói về giá dầu 110 đô la (khoảng 2.320 korun), có người nói rằng có thể lên đến 150 (khoảng 3.160 korun) nếu tình hình trở nên căng thẳng hơn, thì chắc chắn chúng ta sẽ thấy sự gia tăng giá tại các trạm xăng từ vài korun đến có thể là hàng chục korun," Dufek nói.

Dufek đã đưa ra lời khuyên về cách ước lượng giá nhiên liệu tại các trạm xăng. Nếu giá cho mỗi thùng dầu lên đến 150 đô la, chúng ta có thể cộng thêm khoảng 15 korun vào giá hiện tại tại các trạm xăng. Nếu tính toán một cách đơn giản, mỗi 10 đô la mỗi thùng dầu sẽ tạo ra khoảng 3 korun tại trạm xăng.

"Người Mỹ đang thúc ép mở cửa Eo biển Hormuz, nơi tàu chở dầu đi qua, đe dọa sẽ phá hủy cơ sở hạ tầng năng lượng ở Iran. Iran đe dọa sẽ phá hủy nhà máy điện ở các quốc gia trong vùng, bắt đầu từ Israel đến các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất. Nếu chúng ta rơi vào giai đoạn chiến tranh, nơi mà đó thực sự là một cuộc chiến tàn khốc, khi mà nền tảng của mọi xã hội, tức là năng lượng, bị tấn công, thì kịch bản đó có thể xảy ra," Dufek nói về khả năng giá dầu đạt 150 korun.

Ngược lại, nếu tình hình được ổn định một cách nhanh chóng và các tuyến đường thương mại an toàn, thì dù có thiếu hụt một số năng lực, giá xăng có thể trở lại dưới 40 korun mỗi lít.

Khí gas và năng lượng

Xung đột ở Trung Đông đã ảnh hưởng đến giá khí gas và năng lượng. Dufek giải thích rằng có hai thị trường tồn tại song song. "Hãy tưởng tượng rằng khí gas được giao dịch từng phút mỗi ngày, đó là thị trường tức thì. Đồng thời tồn tại một thị trường, nơi khí gas được giao dịch cho tháng Giêng, tháng Hai, tháng Ba tới, và xa hơn nữa," ông cho biết.

Cuộc chiến hiện tại đã ảnh hưởng nhiều nhất đến thị trường tức thì. "Đột nhiên, những công ty có khí gas đã bắt đầu suy đoán rằng có thể tốt hơn nếu họ tăng giá và bán khí gas cao hơn. Nhưng với việc cuộc chiến kéo dài và thực tế là nó đã kéo dài bốn tuần, giá khí gas cho năm tới và năm sau đã tăng lên tới 60%,” Dufek nêu rõ.

Trên thị trường kỳ hạn, chủ yếu là các công ty giao dịch sẽ cung cấp khí gas cho các hộ gia đình Czech. Vì vậy, sự gia tăng giá trên thị trường này là thông tin không vui. Theo Dufek, chỉ còn là vấn đề thời gian trước khi điều này ảnh hưởng đến giá cả.

Nếu cuộc xung đột được giải quyết nhanh chóng, giá có thể bắt đầu giảm, nhưng theo Dufek, có thể không quay lại mức trước đó mà chúng ta đã quen, tức là khoảng 20 euro, tương đương khoảng 488 korun mỗi MWh.

Giá gas tăng lên 100%, trên thị trường tức thì từ khoảng 30 korun hôm nay lên 60 korun và trong hợp đồng kỳ hạn là 60%. Giá gas bao gồm nhiều phần, và phần thị trường chiếm khoảng một nửa. "Nếu giá trên thị trường đã tăng 60%, thì giá cho các hộ gia đình có thể tăng, hãy gọi là 30%," ông cho biết.

Về vấn đề này, ông cũng lưu ý rằng hiện tại chưa thấy các nhà cung cấp năng lượng Czech thay đổi bảng giá, vì vậy có khả năng rằng nếu cuộc xung đột kết thúc nhanh chóng, thì mức tiền đặt cọc cho các hộ gia đình sẽ không thay đổi. Tuy nhiên, Dufek không quá tin tưởng vào một sự kết thúc ngay lập tức của cuộc chiến.

Thực phẩm

Theo Dufek, trong kịch bản bi quan nhất, giá thực phẩm tại Czech có thể tăng trung bình lên tới 10%.

"Nếu có sự phát triển lạc quan rằng mọi thứ sẽ kết thúc và chúng ta sẽ nhanh chóng quên đi mọi chuyện, thì tôi nghĩ rằng chúng ta chỉ thấy sự gia tăng tối đa khoảng 3%," ông ước tính.

Có nên can thiệp chính phủ?

Dufek cũng được hỏi về những công cụ của chính phủ để giảm thiểu tác động của việc tăng giá và họ nên làm gì bây giờ. "Bây giờ tôi sẽ nói điều mà chắc chắn khán giả không thích, nhưng hiện tại tôi nghĩ rằng chính phủ không nên làm gì cả. Hãy chuẩn bị cho tình huống, chẳng hạn như giá nhiên liệu có thể vượt quá 50 korun. Và lúc đó có một kịch bản đã chuẩn bị sẵn cho việc giảm thuế tiêu thụ đặc biệt," Dufek trả lời.

Ông nhấn mạnh rằng khi giá nhiên liệu tăng, doanh thu từ thuế tiêu thụ đặc biệt không tăng, mà chỉ từ VAT. Càng nhiều giá ở trạm xăng, chính phủ càng có cơ hội điều chỉnh thuế tiêu thụ đặc biệt.

"Vì vậy, hãy có kịch bản cho trường hợp này, nếu giá nhiên liệu tăng trên 50 korun, và việc giảm thuế tiêu thụ đặc biệt. Về giá năng lượng, điện và khí gas, nếu tình hình vượt qua khỏi tầm kiểm soát, tôi nghĩ rằng việc điều chỉnh thuế VAT sẽ hợp lý hơn là trợ cấp. Bởi vì với kinh nghiệm chúng ta đã trải qua, trợ cấp không phải là phương án hiệu quả nhất," Dufek tổng hợp.

Xem toàn bộ cuộc phỏng vấn dưới tiêu đề bài viết.