11 tháng 9 và bước ngoặt trong vị thế toàn cầu của Mỹ
Ngày 11 tháng 9 năm 2001, nước Mỹ hứng chịu một trong những cuộc tấn công khủng bố đẫm máu nhất lịch sử hiện đại. Sự kiện này đã làm rung chuyển không chỉ nước Mỹ mà cả thế giới, mở đầu cho một kỷ nguyên mới trong chính sách an ninh và quan hệ quốc tế của Hoa Kỳ. Vậy những diễn biến chính của vụ việc này là gì, và nó ảnh hưởng ra sao đến vị thế của Mỹ trên trường quốc tế?
Bối cảnh
Ngày 11 tháng 9 năm 2001, nhóm khủng bố Hồi giáo al-Káida đã thực hiện một loạt các vụ tấn công tự sát nhằm vào nước Mỹ. Đây là vụ tấn công khủng bố nghiêm trọng nhất trong lịch sử Hoa Kỳ, với mục tiêu nhắm vào các biểu tượng quyền lực và kinh tế của nước này. Al-Káida là một tổ chức khủng bố quốc tế do Usáma bin Ládin thành lập, hoạt động chủ yếu ở Trung Đông và Nam Á, với mục tiêu chống lại ảnh hưởng của phương Tây, đặc biệt là Mỹ.
Trước sự kiện này, Mỹ đang trải qua giai đoạn được gọi là "khoảnh khắc đơn cực" (unipolar moment), khi nước này là siêu cường duy nhất trên thế giới, không có đối thủ cạnh tranh thực sự về mặt chính trị và quân sự. Chủ đề chính trong chính sách đối ngoại của Mỹ lúc bấy giờ là quản lý mối quan hệ với Nga và Trung Quốc, trong khi vấn đề an ninh nội địa chưa được đặt lên hàng đầu.
Diễn biến chính
Sáng ngày 11 tháng 9, nhóm gồm 19 kẻ tấn công tự sát, phần lớn đến từ Ả Rập Saudi, đã chiếm quyền kiểm soát bốn máy bay thương mại trên bờ Đông nước Mỹ. Các máy bay này được sử dụng làm vũ khí để tấn công các mục tiêu quan trọng:
- Lúc 8:46 giờ địa phương, chiếc máy bay đầu tiên đâm vào tháp Bắc của Trung tâm Thương mại Thế giới (WTC) tại New York.
- Chỉ 17 phút sau, chiếc thứ hai tấn công tháp Nam của WTC, khiến cả hai tòa tháp biểu tượng của thành phố sụp đổ.
- Máy bay thứ ba đâm vào tòa nhà Lầu Năm Góc (Pentagon) ở Washington D.C. lúc 9:43, gây thiệt hại nghiêm trọng cho trụ sở Bộ Quốc phòng Mỹ.
- Chiếc máy bay thứ tư, dự kiến nhắm vào Nhà Trắng hoặc Quốc hội Mỹ, đã rơi xuống cánh đồng gần Shanksville, bang Pennsylvania lúc 10:10 sau khi hành khách và phi hành đoàn cố gắng chống lại kẻ bắt cóc.
Tổng cộng, có 2.606 người thiệt mạng tại khu vực WTC và xung quanh, 125 người chết tại Pentagon, và 246 người trên bốn máy bay, trong đó không ai sống sót. Nạn nhân bao gồm dân thường, lính cứu hỏa, nhân viên an ninh và quân nhân, đến từ hơn 90 quốc gia. Đến năm 2025, vẫn còn hơn 1.100 thi thể chưa được nhận dạng, chiếm khoảng 40% số người chết trong vụ tấn công tại WTC.
Phân tích & Ý nghĩa
Chỉ 9 ngày sau vụ tấn công, Tổng thống George Bush (G. Bush) đã phát biểu trước Quốc hội Mỹ, xác định tổ chức al-Káida là thủ phạm và tuyên bố bắt đầu cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu. Ông nhấn mạnh rằng cuộc chiến này không chỉ nhằm vào al-Káida mà còn nhằm vào tất cả các nhóm khủng bố có tầm ảnh hưởng toàn cầu.
Cuộc chiến chống khủng bố đã kéo Mỹ vào nhiều cuộc xung đột quân sự và chính trị phức tạp, đặc biệt là ở Afghanistan và Iraq. Đồng thời, nó cũng làm thay đổi sâu sắc cách người Mỹ nhìn nhận về tự do và an ninh, khi các biện pháp an ninh được siết chặt và quyền riêng tư bị hạn chế hơn. Vị thế siêu cường của Mỹ trên thế giới cũng bị thử thách khi phải đối mặt với các chỉ trích về chiến lược và đạo đức trong các cuộc chiến tranh này.
Kết luận
Vụ tấn công ngày 11 tháng 9 năm 2001 là một bước ngoặt lịch sử, đánh dấu sự kết thúc của thời kỳ Mỹ là siêu cường duy nhất không bị thách thức và mở đầu cho một kỷ nguyên mới với nhiều thách thức về an ninh và chính trị toàn cầu. Sự kiện này không chỉ ảnh hưởng sâu sắc đến chính sách của Mỹ mà còn tác động đến cách thế giới nhìn nhận về khủng bố và an ninh quốc tế.
11 tháng 9 và bước ngoặt trong vị thế toàn cầu của Mỹ