14.000 tấn rác mỗi ngày ở TP HCM: Hành trình và thách thức xử lý
TP HCM là đô thị lớn nhất Việt Nam với dân số gần 14 triệu người, mỗi ngày phát sinh khoảng 14.000 tấn rác sinh hoạt. Vậy số rác này đi đâu và được xử lý ra sao? Liệu thành phố đã có giải pháp bền vững để giảm thiểu tác động môi trường từ lượng rác khổng lồ này?
Bối cảnh
TP HCM, trung tâm kinh tế lớn nhất Việt Nam, có dân số gần 14 triệu người, tương đương khoảng 20% dân số cả nước. Với mật độ dân cư cao và hoạt động kinh tế sôi động, lượng rác thải sinh hoạt phát sinh mỗi ngày lên tới 14.000 tấn. Đây là con số lớn, chiếm hơn 20% tổng lượng rác sinh hoạt của cả nước.
Việc thu gom và xử lý lượng rác này là một thách thức lớn đối với chính quyền thành phố, đặc biệt khi TP HCM đã mở rộng địa giới hành chính, sáp nhập thêm các tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, làm tăng thêm khối lượng rác phát sinh và đa dạng hóa mô hình xử lý.
Diễn biến chính
Hệ thống thu gom rác của TP HCM rất quy mô và phức tạp. Từ sáng sớm, các nhóm thu gom rác dân lập như nhóm Tài Dung ở phường Thới An (quận 12 cũ) bắt đầu công việc, len lỏi qua các con hẻm để thu gom rác từ hơn 500 hộ dân cùng các cơ sở kinh doanh, hàng quán trên tuyến đường.
Rác thải sinh hoạt gồm thức ăn thừa, rau củ, bao nhựa, vỏ lon, hộp xốp... được tập kết tại hơn 750 điểm tập kết và 43 trạm trung chuyển trên địa bàn. Tại các trạm trung chuyển như An Phú Đông, rác được ép thành khối để dễ dàng vận chuyển tiếp đến các khu liên hợp xử lý chất thải rắn tập trung.
TP HCM hiện có bốn khu liên hợp xử lý chất thải lớn với tổng diện tích khoảng 1.673 ha, gồm khu Tây Bắc (822 ha), Đa Phước (614 ha), Nam Bình Dương (100 ha) và Tóc Tiên (137 ha, thuộc Bà Rịa - Vũng Tàu). Mỗi khu có mô hình xử lý rác khác nhau, phản ánh sự đa dạng về chính sách và nguồn lực giữa các địa phương trước khi sáp nhập.
- Khu vực TP HCM trước đây chủ yếu xử lý rác tại Đa Phước và Tây Bắc bằng các phương pháp chôn lấp, sản xuất phân compost và đốt.
- Bà Rịa - Vũng Tàu vẫn chủ yếu chôn lấp rác tại khu xử lý Tóc Tiên.
- Bình Dương phát triển theo mô hình kinh tế tuần hoàn, phân loại rác để tái chế, sản xuất phân compost và đốt thu hồi năng lượng, hạn chế tối đa chôn lấp.
Phân tích & Ý nghĩa
Mặc dù có hệ thống thu gom và xử lý khá bài bản, đến tháng 3/2026, vẫn còn khoảng 59% lượng rác, tương đương 8.300 tấn mỗi ngày, bị đưa đi chôn lấp. Điều này cho thấy việc chuyển đổi sang mô hình kinh tế tuần hoàn và giảm thiểu rác thải vẫn còn nhiều khó khăn.
Rác sinh hoạt tại các đô thị Việt Nam, trong đó có TP HCM, có tỷ lệ chất hữu cơ cao, bên cạnh các vật liệu như giấy, nhựa, kim loại và thủy tinh. Tuy nhiên, do việc phân loại rác tại nguồn chưa hiệu quả, phần lớn rác được thu gom dưới dạng hỗn hợp, làm giảm khả năng tái chế và sản xuất phân compost. Đây là nguyên nhân chính khiến phần lớn rác cuối cùng vẫn phải chôn lấp, gây áp lực lớn lên môi trường và quỹ đất.
Việc chôn lấp rác không chỉ gây ô nhiễm đất, nước ngầm mà còn phát sinh khí methane – một loại khí nhà kính có tác động mạnh đến biến đổi khí hậu. Do đó, việc nâng cao hiệu quả phân loại rác tại nguồn và phát triển công nghệ xử lý hiện đại là rất cần thiết để hướng tới phát triển bền vững.
Kết luận
Hành trình của 14.000 tấn rác mỗi ngày ở TP HCM phản ánh những thách thức lớn trong quản lý chất thải đô thị tại Việt Nam. Mặc dù đã có mạng lưới thu gom và xử lý quy mô, phần lớn rác vẫn kết thúc bằng việc chôn lấp, gây áp lực môi trường nghiêm trọng. Để thay đổi, TP HCM cần thúc đẩy phân loại rác tại nguồn, áp dụng công nghệ xử lý tiên tiến và phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống cho người dân.
Hình ảnh từ bài viết
Chị Dung cùng đồng nghiệp thu gom rác ở phường Thới An, tháng 7/2026. Ảnh: Lê Tuyết
Đồ họa có sự hỗ trợ của AI.
Vị trí các khu xử lý rác chính của TP HCM sau sáp nhập. Đồ họa có sự hỗ trợ của AI
Rác thải tại một điểm tập kết trên đường Hoàng Hoa Thám (quận Bình Thạnh cũ). Ảnh: Thành Nguyễn
Đoàn xe nối đuôi đưa rác về bãi chôn lấp Đa Phước, TP HCM, tháng 5/2026. Ảnh: Đình Văn
14.000 tấn rác mỗi ngày ở TP HCM: Hành trình và thách thức xử lý