14 năm trắng tay vì công chứng ẩu: Lộ trình chuyển đổi, giải thể phòng công chứng tại Đà Nẵng
Ông Võ Văn Thiện đã phải trải qua hơn một thập kỷ đi đòi lại quyền lợi sau khi hợp đồng chuyển nhượng đất bị công chứng sai khiến hợp đồng vô hiệu. Vụ việc đang được xử lý trong bối cảnh phòng công chứng liên quan đang trên lộ trình chuyển đổi và giải thể, gây nhiều khó khăn trong việc thi hành án.
Bối cảnh
Phòng Công chứng số 1 tỉnh Quảng Nam, nay là Phòng Công chứng số 4 thành phố Đà Nẵng, đang trong quá trình chuyển đổi và giải thể theo quy định pháp luật. Đây là đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện cơ chế tự chủ tài chính, nhưng lại vướng vào một vụ án dân sự có giá trị bồi thường rất lớn liên quan đến trách nhiệm công chứng viên.
Vụ việc phát sinh nhiều khó khăn do pháp luật hiện hành chưa có quy định cụ thể về cơ chế tài chính, trách nhiệm bồi thường và nguồn ngân sách hỗ trợ trong trường hợp đơn vị không còn khả năng chi trả. Đặc biệt, tại thời điểm giao dịch công chứng, chưa có cơ chế bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp bắt buộc cho công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng.
Diễn biến chính
Vào đầu năm 2012, Công ty TNHH Chí Thành, chủ dự án tại khu đô thị mới Điện Nam - Điện Ngọc (Quảng Nam), đã chuyển nhượng một lô đất với diện tích 1.559m² cho ông Võ Văn Thiện với giá 2,1 tỉ đồng. Tuy nhiên, khi ông Thiện làm thủ tục chỉnh lý biến động đất đai, giao dịch không được chấp nhận vì công ty chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp tiền sử dụng đất cho Nhà nước.
Dù vậy, công chứng viên của Phòng Công chứng số 1 vẫn tiến hành công chứng hợp đồng chuyển nhượng này, mặc dù giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chưa đủ điều kiện để thực hiện việc chuyển nhượng. Năm 2019, tòa án tuyên hợp đồng chuyển nhượng vô hiệu do lỗi của công chứng viên Nguyễn Đức Bình, nguyên Trưởng Phòng Công chứng số 1 Quảng Nam, người đã nghỉ việc từ năm 2017 và hiện hành nghề tại Đà Nẵng.
Tòa án buộc Công ty TNHH Chí Thành phải hoàn trả ông Thiện số tiền 2,1 tỉ đồng, đồng thời Công ty và Phòng Công chứng số 1 phải liên đới bồi thường thiệt hại hơn 8,7 tỉ đồng, mỗi bên chịu 50%. Tuy nhiên, sau nhiều năm bản án có hiệu lực pháp luật, ông Thiện vẫn chưa nhận được khoản bồi thường nào và phải nhiều lần gửi đơn kiến nghị đến các cơ quan chức năng.
Phân tích & Ý nghĩa
Vụ việc này phản ánh những bất cập trong hệ thống pháp luật và cơ chế tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập như phòng công chứng tại Việt Nam. Việc chưa có quy định rõ ràng về trách nhiệm bồi thường và nguồn kinh phí hỗ trợ khi đơn vị không đủ khả năng chi trả dẫn đến tình trạng kéo dài thi hành án, gây thiệt hại lớn cho người dân.
Đặc biệt, việc thiếu cơ chế bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp bắt buộc cho công chứng viên khiến các trường hợp sai sót trong công chứng không được bảo vệ tài chính đầy đủ, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của khách hàng. Lộ trình chuyển đổi, giải thể phòng công chứng số 4 Đà Nẵng càng làm phức tạp thêm việc xử lý các nghĩa vụ tài chính và bồi thường liên quan.
Kết luận
Vụ việc công chứng sai sót kéo dài 14 năm tại Đà Nẵng cho thấy cần thiết phải hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế tài chính đối với các phòng công chứng, đặc biệt là trong việc xử lý trách nhiệm bồi thường và thi hành án dân sự. Việc này không chỉ bảo vệ quyền lợi người dân mà còn nâng cao trách nhiệm và chất lượng hoạt động công chứng trong tương lai.
Hình ảnh từ bài viết
Vì công chứng ẩu mà hậu quả đến nay ông Thiện phải trắng tay - Ảnh: ĐOÀN CƯỜNG
14 năm trắng tay vì công chứng ẩu: Phòng công chứng đang trên lộ trình chuyển đổi, giải thể - Ảnh 2.
Sổ đỏ lô đất mà ông Thiện đã bỏ tiền ra mua - Ảnh: ĐOÀN CƯỜNG
14 năm trắng tay vì công chứng ẩu: Lộ trình chuyển đổi, giải thể phòng công chứng tại Đà Nẵng