49 cán bộ xã phục vụ hơn 66.000 dân: Thách thức và cơ hội
Mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang đặt ra nhiều thách thức cho cán bộ xã khi phải phục vụ hơn 66.000 dân. Bài viết phân tích những khó khăn trong việc chuyển giao nhiệm vụ và cách thức hoạt động mới của chính quyền địa phương. Liệu các cán bộ có đủ khả năng đáp ứng yêu cầu công việc mới này?
Bối cảnh
Vào ngày 1/7/2025, mô hình chính quyền địa phương hai cấp sẽ chính thức được áp dụng trên toàn quốc, bao gồm cấp tỉnh và cấp xã, đồng thời kết thúc hoạt động của cấp huyện. Điều này đồng nghĩa với việc nhiều nhiệm vụ trước đây do cấp huyện thực hiện sẽ được chuyển giao trực tiếp xuống cấp xã. Sự thay đổi này không chỉ đơn thuần là một cuộc cải cách hành chính, mà còn là một bước đi quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước tại cơ sở.
Trong bối cảnh này, các cán bộ xã đang phải đối mặt với khối lượng công việc khổng lồ. Chẳng hạn, Phòng Văn hóa - Xã hội của một phường có khoảng 12 nhân sự nhưng lại phải đảm nhận khối lượng công việc tương đương với chức năng của 6 sở, ngành cấp tỉnh. Điều này đặt ra câu hỏi về khả năng đáp ứng của đội ngũ cán bộ tại địa phương.
Diễn biến chính
Báo cáo từ nghiên cứu "Đánh giá nhanh thực trạng cung ứng dịch vụ công trong bối cảnh chính quyền địa phương hai cấp" do Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh và Viện Nghiên cứu Phát triển Mekong thực hiện đã chỉ ra rằng, cấp xã đang trở thành nút trung tâm trong việc cung ứng dịch vụ công. Trước đây, các xã chủ yếu tiếp nhận hồ sơ và chuyển lên cấp huyện, nhưng giờ đây, họ phải trực tiếp giải quyết các thủ tục hành chính, xử lý dữ liệu và vận hành các nền tảng số.
Khảo sát cho thấy, nhiều cán bộ xã phải xử lý đồng thời các lĩnh vực như đất đai, hộ tịch, tài chính, dữ liệu dân cư và dịch vụ công trực tuyến. Một số nơi thậm chí xuất hiện tình trạng "vừa thừa vừa thiếu công chức", nghĩa là không thiếu người về số lượng nhưng lại thiếu cán bộ phù hợp với yêu cầu công việc mới. Điều này dẫn đến áp lực lớn cho cán bộ xã, đặc biệt là trong việc hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến.
Áp lực này càng gia tăng khi hạ tầng và quy trình số chưa đồng bộ. Theo UNDP, dữ liệu hiện còn phân tán, thiếu liên thông giữa các bộ, ngành và địa phương, khiến nhiều quy trình chưa thể tự động hóa hoàn toàn. Hệ thống phát sinh lỗi xác thực OTP, dữ liệu chưa đồng bộ hoặc giao diện phức tạp khiến cán bộ phải nhập liệu nhiều lần, gây tốn thời gian và công sức.
Phân tích & Ý nghĩa
Chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp không chỉ là một cuộc cải cách về tổ chức mà còn là một thay đổi lớn trong phương thức vận hành bộ máy hành chính. Theo PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng, Phó giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, cần chuyển từ tư duy cơ quan nhà nước có thủ tục gì thì người dân làm theo sang tư duy người dân cần giải quyết vấn đề gì thì chính quyền thiết kế hành trình phục vụ tương ứng. Điều này đòi hỏi cán bộ xã không chỉ có kỹ năng chuyên môn mà còn phải có khả năng thích ứng nhanh với các thay đổi trong công việc.
Đáng chú ý, khảo sát tại Bắc Ninh và Hưng Yên cho thấy, nhiều cán bộ cấp xã phải trực tiếp hướng dẫn người dân đăng nhập VNeID, kê khai hồ sơ hoặc thao tác trên cổng dịch vụ công do nhiều người chưa quen sử dụng công nghệ. Điều này cho thấy, việc nâng cao kỹ năng số cho cán bộ và người dân là một yếu tố quan trọng trong việc triển khai hiệu quả mô hình chính quyền mới.
Kết luận
Những thách thức mà cán bộ xã đang phải đối mặt trong bối cảnh chuyển giao nhiệm vụ từ cấp huyện xuống cấp xã là rất lớn. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để cải cách hành chính, nâng cao chất lượng phục vụ người dân. Câu hỏi đặt ra là, liệu các cơ quan chức năng có kịp thời hỗ trợ và đào tạo để cán bộ xã có thể đáp ứng được yêu cầu công việc mới này hay không?
49 cán bộ xã phục vụ hơn 66.000 dân: Thách thức và cơ hội