90% Kim Ngạch Xuất Khẩu Sầu Riêng Việt Nam Đang Tập Trung Vào Trung Quốc
Ngành sầu riêng Việt Nam đang chứng kiến sự tăng trưởng vượt bậc về diện tích trồng và giá trị xuất khẩu. Tuy nhiên, việc phụ thuộc quá lớn vào thị trường Trung Quốc cũng đặt ra nhiều thách thức và rủi ro cho ngành hàng này. Liệu Việt Nam có thể đa dạng hóa thị trường để giảm thiểu nguy cơ này?
Bối cảnh
Trong những năm gần đây, ngành sầu riêng Việt Nam có bước phát triển đột phá, đặc biệt tại khu vực Tây Nguyên, nơi chiếm tới 58% diện tích trồng sầu riêng cả nước. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk, diện tích trồng sầu riêng đã tăng gần sáu lần trong vòng 10 năm, đạt gần 180.000 ha. Đắk Lắk là tỉnh trọng điểm với hơn 41.000 ha, trong đó có nhiều vùng trồng và cơ sở đóng gói được cấp mã số xuất khẩu.
Việc ký kết Nghị định thư với Trung Quốc về xuất khẩu sầu riêng tươi vào tháng 7 năm 2022 và sầu riêng đông lạnh vào tháng 8 năm 2024 là bước ngoặt quan trọng, mở ra cánh cửa vào thị trường tiêu thụ lớn nhất thế giới. Nhờ đó, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng Việt Nam tăng mạnh, dự kiến đạt gần 4 tỉ USD vào năm 2025.
Diễn biến chính
Giai đoạn 2015-2025, diện tích và sản lượng sầu riêng Việt Nam tăng nhanh, với sản lượng bình quân khoảng 126.000 tấn mỗi năm và dự kiến vượt 1,5 triệu tấn vào năm 2024. Kim ngạch xuất khẩu tăng đột biến ngay sau khi Nghị định thư với Trung Quốc có hiệu lực, với thị trường này chiếm trên 90% tổng kim ngạch xuất khẩu sầu riêng năm 2025.
Trong sáu tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc đạt gần 987 triệu USD, tăng 43,1% so với cùng kỳ năm trước, với sản lượng xuất khẩu trên 288.000 tấn, tăng 50,7%. Ngoài Trung Quốc, Việt Nam cũng bắt đầu mở rộng thị trường sang các khu vực như Hồng Kông và vùng lãnh thổ Đài Loan.
Bà Đặng Thị Thủy, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk, cho biết tỉnh đang đối mặt với thách thức lớn khi khoảng 70% sản lượng sầu riêng phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đa dạng hóa thị trường xuất khẩu để giảm thiểu rủi ro.
Tiến sĩ Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), cho biết sản lượng sầu riêng dự kiến năm nay vượt 2 triệu tấn. Tuy nhiên, trên 90% kim ngạch xuất khẩu vẫn tập trung vào Trung Quốc, thị trường trọng điểm nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro do có thể thay đổi chính sách, tiêu chuẩn kỹ thuật hoặc nhu cầu tiêu thụ.
Để đối phó với rủi ro này, việc đa dạng hóa thị trường được xem là nhiệm vụ quan trọng. Việc Ấn Độ bổ sung Việt Nam vào danh sách các nước được phép xuất khẩu sầu riêng tươi từ tháng 7 năm 2026 là tín hiệu tích cực, mở ra cơ hội tại thị trường đông dân này.
Ông Sơn cho biết: "Cục Xuất nhập khẩu sẽ phối hợp các đơn vị liên quan nghiên cứu thị trường, tìm kiếm cơ hội nhập khẩu, phát triển hệ thống phân phối và đẩy mạnh kết nối doanh nghiệp để khai thác hiệu quả các cơ hội. Bên cạnh Ấn Độ, sẽ tiếp tục mở rộng sang Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, EU, Hoa Kỳ, Canada và Trung Đông."
Phân tích & Ý nghĩa
Sự tăng trưởng nhanh chóng về diện tích trồng và sản lượng sầu riêng phản ánh tiềm năng lớn của ngành hàng này trong nền nông nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, việc phụ thuộc quá lớn vào một thị trường duy nhất như Trung Quốc cũng mang lại nhiều rủi ro. Thay đổi chính sách nhập khẩu, tiêu chuẩn kiểm dịch hoặc biến động nhu cầu tại Trung Quốc có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến kim ngạch xuất khẩu và thu nhập của người trồng sầu riêng.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và các nước châu Âu, những biến động này có thể tác động gián tiếp đến ngành kinh doanh liên quan như nhà hàng, siêu thị hay các doanh nghiệp nhập khẩu trái cây nhiệt đới. Việc mở rộng thị trường xuất khẩu sang các quốc gia khác sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và tạo điều kiện phát triển bền vững cho ngành hàng.
Kết luận
Ngành sầu riêng Việt Nam đang trên đà phát triển mạnh mẽ với sự hỗ trợ từ các hiệp định thương mại quốc tế, đặc biệt là với Trung Quốc. Tuy nhiên, sự phụ thuộc quá lớn vào thị trường này cũng đặt ra thách thức lớn về rủi ro biến động. Việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu không chỉ là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ ngành hàng mà còn mở ra cơ hội phát triển bền vững trong tương lai.
Hình ảnh từ bài viết
Sầu riêng Đắk Lắk - Ảnh: LÊ TRUNG
Hiện Đắk Lắk có diện tích trồng sầu riêng hơn 41.000ha - Ảnh: LÊ TRUNG
Nông dân tỉnh Đắk Lắk hái sầu riêng - Ảnh: MINH PHƯƠNG
90% Kim Ngạch Xuất Khẩu Sầu Riêng Việt Nam Đang Tập Trung Vào Trung Quốc