Agrofert có thể dễ dàng tiếp cận đất nông nghiệp hơn nhờ quyền ưu tiên mua đất mới
Chính phủ Séc đang chuẩn bị một thay đổi luật đất đai có thể ảnh hưởng tới khoảng 1,8 triệu người. Theo đó, quyền ưu tiên mua đất (předkupní právo) sẽ được áp dụng nhằm hạn chế đầu cơ đất đai. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo quy định này có thể tạo lợi thế cho các doanh nghiệp nông nghiệp lớn, đặc biệt là tập đoàn Agrofert, từng thuộc sở hữu của cựu Thủ tướng Andrej Babiš (ANO).
Bối cảnh
Quyền ưu tiên mua đất (předkupní právo) là một cơ chế pháp lý cho phép một bên ưu tiên được mua đất khi chủ sở hữu muốn bán. Ở Séc, chính phủ đang xem xét áp dụng quyền này cho đất nông nghiệp nhằm ngăn chặn các nhà đầu tư không chuyên mua đất để đầu cơ, gây tăng giá và làm giảm khả năng tiếp cận đất cho người làm nông thực sự.
Agrofert là tập đoàn lớn trong lĩnh vực nông nghiệp và công nghiệp thực phẩm tại Séc, từng thuộc sở hữu của cựu Thủ tướng Andrej Babiš (An-đrây Ba-bít). Khi ông Babiš lên làm Thủ tướng, tập đoàn này được chuyển sang quỹ tín thác RSVP Trust để tránh xung đột lợi ích. Quy định mới có thể giúp các doanh nghiệp lớn như Agrofert dễ dàng mở rộng diện tích đất canh tác hơn.
Diễn biến chính
Chính phủ Séc đã đưa việc áp dụng quyền ưu tiên mua đất vào chương trình hành động của mình, với mục tiêu chính là ngăn chặn đầu cơ đất đai. Luật dự kiến có thể có hiệu lực từ tháng 1 năm 2028.
Hiện tại, các quy định chi tiết về giá bán đất và điều kiện áp dụng quyền ưu tiên vẫn chưa được Bộ trưởng nông nghiệp công bố. Tuy nhiên, theo ông Šebestyán, quyền ưu tiên mua đất có thể được áp dụng cho các nhóm như nông dân, nhà nước hoặc chính quyền địa phương.
Đáng chú ý, có đề xuất giới hạn quyền ưu tiên dựa trên diện tích sở hữu trên sổ địa chính nhằm tránh việc các doanh nghiệp lớn chiếm ưu thế tuyệt đối. Tuy nhiên, các chuyên gia và đại diện nông dân nhỏ lại lo ngại rằng quyền ưu tiên mua đất sẽ tạo ra rào cản lớn cho các chủ đất nhỏ và những người muốn bán đất, trong khi lợi ích chủ yếu thuộc về các doanh nghiệp thuê đất lớn.
- Jakub Kuneš, nhà kinh tế của Viện Tự do (Liberální institut), nhận định quyền ưu tiên mua đất sẽ tạo ra rào cản gia nhập thị trường, đặc biệt với các chủ thể nhỏ.
- Ông cũng cho biết các chi phí sẽ do chủ đất chịu, trong khi các doanh nghiệp thuê đất (pachtýř) – thường là các công ty nông nghiệp lớn – sẽ được hưởng lợi.
- Ở Đức, quyền ưu tiên mua đất tương tự đã góp phần làm giảm giá đất, nhưng cũng làm tăng quyền lực của các doanh nghiệp lớn.
Phân tích & Ý nghĩa
Quyền ưu tiên mua đất là công cụ nhằm kiểm soát thị trường đất nông nghiệp, tránh tình trạng đầu cơ và giữ đất cho những người làm nông nghiệp thực sự. Tuy nhiên, cơ chế này cũng có thể dẫn đến việc tập trung đất đai vào tay các doanh nghiệp lớn, làm giảm cơ hội cho các chủ đất nhỏ và người mới tham gia thị trường.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc, nhiều người kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp hoặc thuê đất để canh tác có thể bị ảnh hưởng bởi quy định mới. Việc quyền ưu tiên mua đất thuộc về các doanh nghiệp lớn sẽ làm tăng khó khăn trong việc mua đất, đồng thời ảnh hưởng đến giá thuê và quyền sử dụng đất. Ngoài ra, các thủ tục pháp lý liên quan đến quyền ưu tiên mua đất cũng có thể gây thêm phức tạp cho những ai chưa quen với hệ thống pháp luật Séc.
Kết luận
Quy định quyền ưu tiên mua đất nông nghiệp đang được chính phủ Séc chuẩn bị nhằm hạn chế đầu cơ đất đai và bảo vệ người làm nông nghiệp thực sự. Tuy nhiên, cơ chế này cũng có thể tạo lợi thế cho các tập đoàn lớn như Agrofert, đồng thời gây ra những thách thức cho các chủ đất nhỏ và người thuê đất. Việc theo dõi sát sao các quy định chi tiết trong thời gian tới sẽ rất cần thiết để hiểu rõ tác động cụ thể đến cộng đồng và thị trường đất đai.
Agrofert có thể dễ dàng tiếp cận đất nông nghiệp hơn nhờ quyền ưu tiên mua đất mới