Ai được đóng bù bảo hiểm xã hội để hưởng lương hưu?
Người lao động Việt Nam khi đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ thời gian đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) có thể được đóng bù phần thời gian còn thiếu để được hưởng lương hưu. Vậy những ai nằm trong diện được đóng bù và điều kiện cụ thể ra sao? Đây là câu hỏi được nhiều người quan tâm khi chính sách về BHXH có nhiều thay đổi gần đây.
Bối cảnh
Luật Bảo hiểm xã hội Việt Nam hiện hành đã giảm thời gian tối thiểu đóng BHXH để được hưởng lương hưu từ 20 năm xuống còn 15 năm. Đây là bước tiến nhằm mở rộng quyền lợi cho người lao động, đặc biệt trong bối cảnh nhiều người chưa đủ điều kiện đóng BHXH lâu dài do thay đổi công việc hoặc hoàn cảnh cá nhân. Đồng thời, luật cũng quy định rõ các trường hợp được phép đóng bù hoặc đóng một lần cho phần thời gian còn thiếu để hưởng chế độ hưu trí.
Việc đóng bù BHXH là hình thức người lao động hoặc thân nhân có thể nộp tiền một lần cho phần thời gian chưa đóng đủ, nhằm đảm bảo đủ điều kiện hưởng lương hưu hoặc trợ cấp tuất. Đây là chính sách quan trọng giúp người lao động không bị mất quyền lợi khi chưa đủ năm đóng BHXH vào thời điểm nghỉ hưu.
Diễn biến chính
Đối với lao động tham gia BHXH bắt buộc, nếu còn thiếu tối đa 6 tháng để đủ điều kiện hưởng lương hưu hoặc trợ cấp tuất hàng tháng, người lao động hoặc thân nhân có thể đóng tiếp một lần cho phần thời gian còn thiếu. Mức đóng một lần được tính dựa trên tổng mức đóng của lao động và chủ sử dụng lao động trước khi nghỉ việc hoặc qua đời, tương đương 22% tiền lương bình quân làm căn cứ đóng vào Quỹ Hưu trí tử tuất.
Điều kiện áp dụng cho các trường hợp sau:
- Người lao động làm việc trong điều kiện bình thường đủ tuổi nghỉ hưu nhưng thiếu thời gian đóng BHXH.
- Người nhiễm HIV do tai nạn rủi ro nghề nghiệp khi thực hiện nhiệm vụ được giao.
- Người nghỉ hưu sớm 5 năm so với quy định, với thời gian đóng BHXH bắt buộc từ đủ 14 năm 6 tháng đến dưới 15 năm.
- Người về hưu vì suy giảm khả năng lao động, với thời gian đóng BHXH từ đủ 19 năm 6 tháng đến dưới 20 năm.
Thời điểm đóng bù sớm nhất là tháng trước liền kề tháng đủ điều kiện hưởng lương hưu.
Với lao động tham gia BHXH tự nguyện, người đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định mà thời gian đóng BHXH còn thiếu không quá 5 năm (60 tháng) cũng được phép đóng một lần cho đủ 15 năm để hưởng lương hưu. Mức tiền đóng một lần được tính bằng tổng mức đóng của các tháng còn thiếu, cộng với lãi gộp theo lãi suất đầu tư Quỹ BHXH bình quân tháng của năm trước liền kề năm đóng, do Bảo hiểm xã hội Việt Nam công bố.
Thời điểm bắt đầu hưởng lương hưu là ngày đầu tiên của tháng liền kề sau khi hoàn thành việc đóng bù.
Luật cũng quy định người tham gia BHXH bắt buộc đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ năm đóng, dưới 75 tuổi, có thể nhận trợ cấp hàng tháng nếu không rút một lần cũng không bảo lưu. Năm 2026, tuổi hưởng trợ cấp với nam là 61 tuổi 6 tháng, nữ đủ 57 tuổi và đóng BHXH dưới 15 năm. Nếu tổng số tiền đóng chưa đủ để hưởng trợ cấp cho đến khi đủ 75 tuổi, người đó có thể đóng một lần phần còn thiếu để hưởng trợ cấp đến khi đủ điều kiện hưởng hưu trí xã hội.
Phân tích & Ý nghĩa
Chính sách đóng bù BHXH giúp mở rộng quyền lợi cho người lao động, đặc biệt là những người chưa đủ điều kiện đóng BHXH dài hạn do thay đổi công việc hoặc hoàn cảnh cá nhân. Việc giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu từ 20 xuống 15 năm là bước tiến quan trọng, giúp nhiều người tiếp cận được chế độ hưu trí hơn.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, chính sách này cũng có ý nghĩa khi nhiều lao động Việt Nam có thể chưa đóng đủ BHXH tại Việt Nam do thời gian làm việc ở nước ngoài. Việc đóng bù có thể giúp họ bảo lưu quyền lợi khi về nước nghỉ hưu hoặc khi có nhu cầu hưởng lương hưu từ Việt Nam. Tuy nhiên, cần lưu ý chính sách này áp dụng cho BHXH Việt Nam, nên người lao động cần theo dõi và thực hiện đúng thủ tục để đảm bảo quyền lợi.
Kết luận
Luật Bảo hiểm xã hội Việt Nam hiện hành đã tạo điều kiện thuận lợi cho người lao động đủ tuổi nghỉ hưu nhưng thiếu thời gian đóng BHXH được đóng bù để hưởng lương hưu hoặc trợ cấp. Đây là chính sách nhân văn, giúp người lao động không bị mất quyền lợi do thiếu thời gian đóng BHXH, đồng thời mở rộng diện hưởng lương hưu cho nhiều nhóm đối tượng khác nhau.
Hình ảnh từ bài viết
Người cao tuổi ở Hà Nội lĩnh tiền lương hưu tại điểm chi trả. Ảnh: Thu Hương
Ai được đóng bù bảo hiểm xã hội để hưởng lương hưu?