Babiš cảnh báo về ngũ cốc Ukraine, nhưng tập đoàn Agrofert lại nhập khẩu số lượng lớn
Trong khi Andrej Babiš (An-đrây Ba-bít) công khai khẳng định sản phẩm của ông chỉ sử dụng lúa mì sản xuất tại Cộng hòa Séc, thì tập đoàn Agrofert do ông sở hữu lại nhập khẩu một lượng lớn ngũ cốc và nguyên liệu từ Ukraine. Sự việc này gây chú ý trong bối cảnh thị trường nông sản tại Trung Âu đang rất nhạy cảm với các mặt hàng nhập khẩu từ Ukraine, đặc biệt sau khi chiến tranh Nga-Ukraine bùng phát.
Bối cảnh
Chiến tranh Nga-Ukraine bắt đầu từ tháng 2 năm 2022 đã làm thay đổi sâu sắc chuỗi cung ứng và thương mại nông sản tại châu Âu. Ukraine vốn là một trong những nước xuất khẩu ngũ cốc lớn nhất thế giới, đặc biệt là ngô, lúa mì, hạt hướng dương và các loại hạt dầu. Tuy nhiên, khi chiến tranh xảy ra, các cảng biển Ukraine bị phong tỏa, khiến việc xuất khẩu qua đường biển bị gián đoạn. Điều này buộc các doanh nghiệp phải chuyển sang vận chuyển qua đường bộ qua các nước láng giềng EU như Ba Lan, Slovakia, Hungary và Romania.
Trong bối cảnh đó, các nhà sản xuất và thương nhân tại Trung Âu, trong đó có tập đoàn Agrofert của cựu Thủ tướng Babiš, đã điều chỉnh chiến lược nhập khẩu để thích ứng với tình hình mới. Tuy nhiên, việc nhập khẩu ngũ cốc Ukraine cũng gây ra nhiều tranh cãi, bởi nông dân trong khu vực lo ngại hàng hóa giá rẻ từ Ukraine sẽ làm giảm giá nông sản nội địa, ảnh hưởng đến thu nhập của họ.
Diễn biến chính
Thông tin được hé lộ bởi trang điều tra RISE Project và được trang Investigace.cz đăng tải cho thấy sau khi chiến tranh bắt đầu, Agrofert đã thay đổi cơ cấu hàng hóa nhập khẩu. Trước chiến tranh, tập đoàn chủ yếu nhập khẩu phân bón và quặng titan. Tuy nhiên, từ năm 2022 trở đi, các mặt hàng nhập khẩu chủ yếu chuyển sang ngô, cải dầu, hạt hướng dương và nguyên liệu làm thức ăn chăn nuôi.
- Trong giai đoạn 2022-2025, Agrofert đã nhập khẩu khoảng 13 triệu USD (tương đương 280 triệu CZK) ngô và cải dầu từ Ukraine.
- Công ty con của Agrofert tại Hungary, NT, đã mua hạt hướng dương trị giá khoảng 6 triệu USD (130 triệu CZK) trong khoảng thời gian từ tháng 9 năm 2022 đến tháng 3 năm 2023.
- East Grain, một công ty Romania chuyên kinh doanh ngũ cốc và dầu thực vật, mà Agrofert đã mua lại phần lớn cổ phần vào năm 2023, cũng có vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng này. Trước khi bị mua lại, East Grain đã bán hàng hóa trị giá 6,8 triệu EUR (165 triệu CZK) cho công ty NT của Hungary vào năm 2022.
- Chi nhánh Hungary của East Grain đã nhập khẩu đậu nành nghiền và các loại thức ăn chăn nuôi khác từ Ukraine trị giá khoảng 18 triệu USD (390 triệu CZK) trong giai đoạn từ tháng 1 năm 2023 đến tháng 10 năm 2025.
Babiš từng đăng video nhấn mạnh rằng sản phẩm của ông chỉ sử dụng lúa mì Czech, không đề cập gì đến các hoạt động nhập khẩu ngũ cốc Ukraine của các công ty trong tập đoàn. Điều này tạo nên sự mâu thuẫn giữa phát ngôn công khai và hoạt động kinh doanh thực tế.
Phân tích & Ý nghĩa
Vụ việc cho thấy sự phức tạp trong hoạt động kinh doanh của các tập đoàn lớn tại châu Âu, đặc biệt trong bối cảnh chiến tranh và biến động thị trường. Việc Agrofert nhập khẩu ngũ cốc Ukraine là hợp pháp và được giải thích là do sự chuyển đổi tuyến đường vận chuyển sau khi các cảng biển Ukraine bị phong tỏa. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra câu hỏi về tính minh bạch và sự nhất quán trong phát ngôn của các nhân vật chính trị kiêm doanh nhân như Babiš.
Thêm vào đó, thương mại ngũ cốc Ukraine cũng đang bị nghi ngờ có liên quan đến các hoạt động trốn thuế và giao dịch qua các bên trung gian không minh bạch. Một phần lớn các giao dịch này diễn ra qua Hungary, nơi Agrofert có hoạt động kinh doanh mạnh mẽ. Mối liên hệ giữa Agrofert và các nhân vật có ảnh hưởng chính trị tại Hungary cũng được đề cập, làm tăng thêm sự chú ý của dư luận.
Kết luận
Vụ việc liên quan đến nhập khẩu ngũ cốc Ukraine của tập đoàn Agrofert dưới sự sở hữu của Andrej Babiš cho thấy một bức tranh phức tạp về mối quan hệ giữa chính trị và kinh doanh tại Trung Âu. Trong khi Babiš cảnh báo về tác động của ngũ cốc Ukraine đối với thị trường nội địa, các công ty của ông lại tham gia tích cực vào việc nhập khẩu những mặt hàng này. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến thị trường nông sản mà còn đặt ra nhiều câu hỏi về sự minh bạch và đạo đức trong kinh doanh.
Babiš cảnh báo về ngũ cốc Ukraine, nhưng tập đoàn Agrofert lại nhập khẩu số lượng lớn