Bản đồ: Dòng chảy người trẻ đe dọa tương lai nhiều vùng, có thể khiến các xã biến mất
Trong khi Praha đã tiếp nhận gần 13.000 người chuyển đến từ các vùng khác trong năm 2024, nhiều thị trấn nhỏ, đặc biệt ở vùng biên giới, vẫn tiếp tục mất dân khi người trẻ rời đi và ít khi trở về. Dữ liệu mới cho thấy 30 huyện giảm dân số, rõ rệt nhất là vùng Karviná.
Chi Tiết
Phân tích của cổng thông tin Silnější regiony nhấn mạnh rằng chính làn sóng di cư của thế hệ trẻ sẽ định đoạt tương lai của nhiều vùng. Việc người dân ngày nay sẵn sàng đi làm ở khoảng cách xa hơn trước không đủ bù đắp cho việc mất đi cư dân trẻ trong các cộng đồng nhỏ.
Một số địa phương cố gắng đảo chiều xu hướng bằng cách hỗ trợ nhà ở giá cả phải chăng, tăng cường sự tham gia của người trẻ vào quá trình ra quyết định và củng cố đời sống cộng đồng. Tính di động của người dân ở Cộng hòa Séc tương đối cao và trong bối cảnh già hóa dân số cùng tỷ lệ sinh giảm, yếu tố này ngày càng quan trọng, theo các tác giả nghiên cứu.
Tomáš Odstrčil, tổng biên tập Silnějších regionů, cho biết: "Theo dữ liệu về số dư di cư, Praha năm 2024 đã nhận được khoảng 12.800 cư dân mới nhờ di chuyển. Ngay cả khi cộng tổng tăng dân của các thành phố lớn khác như Brno và Plzeň, con số đó cũng chưa đạt một nửa so với giá trị của Praha."
Các trung tâm đô thị lớn thu hút người trẻ chủ yếu nhờ cơ hội việc làm, giáo dục và dịch vụ.
Trong khi đó, các thị trấn và xã nhỏ đang phải đối mặt với sự sụt giảm cư dân ở độ tuổi lao động, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phát triển của họ. "Đối với nhiều xã, đây là một vấn đề then chốt. Hiện chưa có sự sụt giảm nghiêm trọng về tổng số dân, nhưng liên quan tới việc dòng người trẻ ra đi, chúng tôi dự đoán số trẻ sinh ra ở những nơi này sẽ giảm từ 40 đến 60%. Điều đó có thể đồng nghĩa với sự biến mất của các địa phương trong vài thế hệ," bà Alexandra Kocková từ Liên đoàn các thành phố và xã CH Séc nhận định.
Một số khu vực biên giới chịu ảnh hưởng nặng. Cách đây hai năm có 47 huyện ghi nhận tăng dân, nhưng 30 vùng hiện đã mất dân; giảm mạnh nhất là huyện Karviná, nơi dân số giảm gần nghìn người.
Theo bà Kocková, nhiều xã nỗ lực đảo ngược xu hướng bằng cách rao bán đất công ở mức giá thấp hơn thị trường, xây dựng nhà ở giá rẻ hoặc hỗ trợ phương án di chuyển để giúp cư dân tiếp cận được những việc làm chất lượng ở xa hơn. Các địa phương cũng tìm cách hợp tác với nhà đầu tư tạo việc làm, thông qua các khu công nghiệp hoặc tái phát triển các khu đất công nghiệp cũ (brownfield).
Những huyện khác báo cáo giảm dân gồm Tachov, Přerov và Břeclav. Nhìn chung, trong khi nội địa phần lớn tăng hoặc giữ ổn định dân số, các vùng biên giới trên khắp nước lại mất dân trong thời gian dài. Thậm chí một số thành phố tỉnh lỵ ở các vùng này, như Ostrava, cũng không phải ngoại lệ.
Theo thị trưởng Ostrava, Jan Dohnal, thành phố đang chủ động đối mặt với vấn đề sụt giảm dân số. "Chúng tôi đang triển khai một Khung chính sách nhà ở mới, vì vấn đề nhà ở là yếu tố quan trọng để thu hút cư dân mới. Đồng thời, chúng tôi mời gọi người trẻ tham gia vào phát triển thành phố, lắng nghe ý kiến họ và cho họ thấy rằng họ có thể đóng góp vào định hướng của thành phố, điều này tăng động lực để họ ở lại Ostrava sau khi học xong," ông Dohnal cho biết.
Bất chấp những xu hướng tiêu cực, vẫn có những vùng giữ chân hoặc thu hút được người trẻ trở về. Một ví dụ là khu vực Broumovsko, theo lời Pavla Jenková, điều phối viên chương trình Broumov 2028+. "Dân số của chúng tôi tăng lên hàng năm và ngày càng có nhiều người, không chỉ dân bản địa mà cả người mới đến. Cuộc sống ở đây gắn kết hơn và các mối quan hệ chất lượng hơn so với thành phố lớn," bà Jenková nói.
Một động lực lớn để quay về là thiên nhiên và chi phí nhà ở ở Praha liên tục tăng cao.
Tại Kutná Hora, nhóm DiploMATKY do Bára Vičarová sáng lập cố gắng hỗ trợ cư dân địa phương bằng các hoạt động giáo dục và gặp gỡ cộng đồng, bao gồm cả chương trình cho trẻ em. Bára trở về sau thời gian học tập và làm việc ở thủ đô: "Ở Praha gần như không thể có được nhà ở chất lượng với giá hợp lý, và khi sinh con, tôi muốn cho con điều kiện sống gần thiên nhiên, nơi mọi người biết nhau bằng tên và chúng tôi có thể không chỉ sử dụng cộng đồng mà còn cùng tham gia xây dựng nó," cô giải thích.
Việc phát triển hạ tầng giúp rút ngắn thời gian di chuyển đến nơi làm việc và học tập có thể góp phần làm chậm hoặc ngăn chặn quá trình rỗng dân của một số vùng, đặc biệt nơi thiếu việc làm. Tuy vậy, Cộng hòa Séc vẫn chưa hoàn thành mạng lưới đường cao tốc và tuyến đường sắt tốc độ cao tạo trục chính kết nối hiệu quả các vùng.
Bản đồ: Dòng chảy người trẻ đe dọa tương lai nhiều vùng, có thể khiến các xã biến mất