Bảo dưỡng xe máy giúp giảm tới 90% khí thải, lộ trình kiểm định bắt đầu từ 2027
Ô nhiễm không khí tại các thành phố lớn như Hà Nội và TP HCM đang là vấn đề cấp bách, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân. Trong bối cảnh đó, việc kiểm định khí thải xe máy được xem là một trong những giải pháp then chốt để cải thiện chất lượng không khí. Liệu việc bảo dưỡng xe máy định kỳ có thể giúp giảm đáng kể lượng khí thải độc hại? Và lộ trình kiểm định khí thải sẽ được thực hiện ra sao trong những năm tới?
Bối cảnh
Kiểm định khí thải xe máy là một trong những biện pháp được Chính phủ Việt Nam chú trọng nhằm giảm thiểu ô nhiễm không khí đô thị. Tháng trước, Thủ tướng đã ban hành Quyết định 13, quy định lộ trình kiểm định khí thải xe máy tại các thành phố lớn, trong đó Hà Nội và TP HCM sẽ bắt đầu thực hiện từ tháng 7 năm 2027. Đây là bước đi nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng và góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050 của Việt Nam.
Ô nhiễm không khí tại Hà Nội và TP HCM chủ yếu đến từ giao thông và xây dựng, với mức độ ô nhiễm đã vượt ngưỡng nhiều năm. Xe máy, với số lượng gần 7 triệu chiếc tại Hà Nội và hơn 70 triệu trên toàn quốc, là nguồn phát thải lớn các khí độc hại như cacbon monoxit (CO) và hydrocacbon (HC). Do đó, kiểm định khí thải xe máy được xem là giải pháp thiết thực để giảm thiểu tác động tiêu cực này.
Diễn biến chính
Tại hội thảo "Di chuyển, trí tuệ nhân tạo và xã hội" ngày 21/5, ông Trương Mạnh Tuấn, Phó trưởng phòng Quản lý chất lượng môi trường, Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết cơ chế kiểm định khí thải không nhằm loại bỏ xe không đạt chuẩn mà khuyến khích bảo dưỡng định kỳ để giảm khí thải.
Ông Tuấn nhấn mạnh rằng nhiều người dân chưa có thói quen bảo dưỡng xe máy định kỳ, dẫn đến khí thải vượt ngưỡng cho phép. Theo nghiên cứu, sau khi bảo dưỡng, đa phần xe giảm được từ 70-80% khí thải, thậm chí nhiều xe có thể giảm tới 90%. Thói quen này sẽ giúp giảm đáng kể lượng khí thải từ hàng triệu xe máy tại các đô thị lớn.
Lộ trình kiểm định khí thải được xây dựng theo hướng "nới xe cũ, siết xe mới". Theo quy định, tiêu chuẩn khí thải áp dụng dựa trên niên hạn xe. Xe môtô có dung tích xi lanh trên 50 cm3 sản xuất hoặc nhập khẩu trong giai đoạn 2008-2016 áp dụng mức 2, còn xe máy dưới 50 cm3 sản xuất trước năm 2016 áp dụng mức 1.
Thông tư 92/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định bốn mức giá trị cho phép đối với các thông số khí thải như hydrocacbon (HC) và cacbon monoxit (CO). Ví dụ, mức 1 cho phép nồng độ CO 4,5% và HC 1.500 ppm (động cơ 4 kỳ), trong khi mức 4 giảm mạnh nồng độ CO xuống còn 2% và HC còn 1.000 ppm. Từ năm 2028, các xe máy tại Hà Nội và TP HCM phải đáp ứng tiêu chuẩn mức 2 trở lên.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc kiểm định khí thải và khuyến khích bảo dưỡng định kỳ không chỉ giúp giảm lượng khí độc hại phát thải ra môi trường mà còn góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong cộng đồng. Đây là bước đi cần thiết để từng bước loại bỏ xe cũ, xe lạc hậu, vốn là nguồn phát thải lớn.
Đáng chú ý, giải pháp này cũng liên quan mật thiết đến việc chuyển đổi sang xe điện - một xu hướng được nhiều quốc gia trong khu vực Đông Nam Á lựa chọn nhằm giảm phát thải giao thông. Tuy nhiên, việc phát triển hạ tầng trạm sạc và hệ sinh thái bảo trì cho xe điện tại Việt Nam vẫn còn nhiều thách thức, như thị trường trạm sạc còn phân mảnh và chưa đồng bộ.
Trí tuệ nhân tạo (AI) được kỳ vọng hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách mô hình hóa các kịch bản chuyển đổi giao thông, cân bằng giữa nguồn cung điện, công suất lưới và chi phí cho người dân, nhằm đảm bảo quá trình chuyển đổi diễn ra hiệu quả và bền vững.
Kết luận
Kiểm định khí thải xe máy và bảo dưỡng định kỳ là những giải pháp thiết thực, góp phần giảm ô nhiễm không khí và bảo vệ sức khỏe cộng đồng tại các đô thị lớn Việt Nam. Lộ trình thực hiện từ năm 2027 tại Hà Nội và TP HCM đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực cải thiện môi trường sống, đồng thời hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Bảo dưỡng xe máy giúp giảm tới 90% khí thải, lộ trình kiểm định bắt đầu từ 2027