Baťa đóng cửa nhà máy tại Dolní Němčí, gần một nửa nhân viên mất việc cuối năm
Nhà máy sản xuất giày Baťa tại Dolní Němčí, vùng Uherskohradišťsko, sẽ chính thức ngừng hoạt động vào đầu năm 2027, ảnh hưởng trực tiếp đến 92 nhân viên. Tại sao một thương hiệu giày lâu đời lại phải đóng cửa nhà máy truyền thống này? Điều này có ý nghĩa gì đối với ngành công nghiệp giày dép và nghề thủ công tại Séc?
Bối cảnh
Nhà máy Baťa tại Dolní Němčí đã hoạt động từ năm 1970, là một phần quan trọng trong ngành công nghiệp giày dép truyền thống của Séc. Baťa là thương hiệu giày nổi tiếng, có lịch sử lâu đời và gắn bó mật thiết với vùng Zlínský kraj, nơi đặt trụ sở chính của công ty. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường hiện nay, hoạt động sản xuất tại nhà máy này không còn mang lại hiệu quả kinh tế như trước.
Thông báo đóng cửa được đưa ra vào cuối tháng 9 năm 2026, gây bất ngờ cho cả công đoàn và nhân viên, bởi kế hoạch ban đầu chỉ là đàm phán về tăng lương và hợp đồng tập thể. Sự kiện này phản ánh những khó khăn chung của ngành sản xuất giày dép truyền thống trước áp lực cạnh tranh toàn cầu và sự thay đổi trong công nghệ sản xuất.
Diễn biến chính
Quyết định đóng cửa nhà máy ảnh hưởng đến tổng cộng 92 nhân viên. Theo kế hoạch:
- Khoảng một nửa nhân viên sẽ nghỉ việc vào ngày 31 tháng 12 năm 2026.
- Số còn lại sẽ rời nhà máy vào ngày 31 tháng 3 năm 2027.
- Từ tháng 4 đến tháng 8 năm 2027, nhà máy sẽ tiến hành dọn dẹp và bàn giao các cơ sở.
Magdalena Pančíková, chủ tịch công đoàn địa phương thuộc Liên đoàn Công nhân ngành dệt may, may mặc và da giày, cho biết bà làm việc tại nhà máy từ năm 1990 và giữ vị trí lãnh đạo công đoàn từ năm 2012. Bà mô tả sự kiện đóng cửa như một cú sốc, khi công đoàn đến để thương lượng lương thì được thông báo về kế hoạch thu hẹp và đóng cửa nhà máy.
Hiện tại, công ty đang thương lượng với công đoàn về mức trợ cấp thôi việc dựa trên hợp đồng tập thể hiện hành. Để hỗ trợ nhân viên, đặc biệt những người làm việc lâu năm và chưa có kinh nghiệm tìm việc mới, Baťa đã hợp tác với công ty nhân sự Manpower. Công ty này giúp viết hồ sơ xin việc, chuẩn bị phỏng vấn và đăng ký tại Cơ quan Việc làm Séc (Úřad práce).
Đã có một số công ty trong khu vực liên hệ để tuyển dụng nhân viên, tuy nhiên, việc chuyển đổi nghề nghiệp là thách thức lớn với những người làm một nghề suốt đời.
Phân tích & Ý nghĩa
Công đoàn cho rằng quá trình thu hẹp nhà máy đã diễn ra trong thời gian dài, với đơn hàng từ Baťa ngày càng giảm sút. Nhà máy sử dụng nhiều máy móc cũ kỹ, chưa được hiện đại hóa đủ để cạnh tranh về giá thành với các đối thủ sản xuất giày giá rẻ hơn. Điều này dẫn đến việc nhà máy không còn khả năng sinh lời trong điều kiện thị trường hiện nay.
Đáng chú ý, công đoàn cũng nhấn mạnh rằng công ty chưa tận dụng tốt yếu tố thủ công trong sản xuất, vốn là điểm mạnh của Baťa. Một mẫu giày tại xưởng may có thể trải qua hơn 60 công đoạn thủ công, nhưng sản phẩm lại không được ghi nhãn rõ ràng là hàng thủ công, khiến giá trị gia tăng không được khách hàng đánh giá đúng mức. Đây là một trong những nguyên nhân khiến sản phẩm khó cạnh tranh với giày sản xuất đại trà, tự động hóa.
Việc đóng cửa nhà máy không chỉ là mất việc làm cho 92 nhân viên, mà còn là dấu chấm hết cho một thương hiệu giày truyền thống gắn liền với ngành nghề thủ công của Séc. Magdalena Pančíková cảnh báo rằng khi nhà máy đóng cửa, nơi truyền nghề và giữ gìn kỹ năng thủ công cũng biến mất, trong khi các chương trình đào tạo nghề liên quan đã không còn hoạt động. Đây là một phần trong xu hướng suy giảm nghề thủ công truyền thống tại Séc.
Công đoàn cam kết sẽ tiếp tục hỗ trợ người lao động sau khi nhà máy đóng cửa, bao gồm tư vấn pháp lý và hỗ trợ tài chính từ quỹ bảo trợ.
Kết luận
Việc Baťa đóng cửa nhà máy tại Dolní Němčí là sự kiện đáng buồn không chỉ với những người lao động trực tiếp mà còn với ngành công nghiệp giày dép truyền thống của Séc. Nó phản ánh những thách thức về kinh tế và công nghệ mà các nhà máy sản xuất lâu đời đang phải đối mặt trong thời đại toàn cầu hóa và tự động hóa. Đồng thời, đây cũng là hồi chuông cảnh báo về sự mai một của nghề thủ công truyền thống nếu không có sự bảo tồn và đổi mới phù hợp.
Baťa đóng cửa nhà máy tại Dolní Němčí, gần một nửa nhân viên mất việc cuối năm