Bia Ma Nhai khắc trên núi đá gần 700 năm được công nhận bảo vật quốc gia
Bia Ma Nhai là một di tích lịch sử đặc biệt, được khắc trực tiếp lên vách núi đá tự nhiên từ thời nhà Trần, cách đây gần 700 năm. Vừa qua, bia này đã được công nhận là bảo vật quốc gia, khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa và ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của dân tộc Việt Nam. Vậy bia Ma Nhai có gì đặc biệt và tại sao nó lại được đánh giá cao đến vậy?
Bối cảnh
Bia Ma Nhai được khắc vào năm 1335, thời kỳ nhà Trần, tại vùng Mật Châu, Kiềm Châu, nay thuộc xã Con Cuông, huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An. Đây là một trong những bia ma nhai cổ nhất miền Trung Việt Nam và là bia ma nhai có niên đại cổ thứ hai trên toàn quốc. Bia được tạo ra sau chiến thắng quân sự quan trọng của Thượng hoàng Trần Minh Tông khi ông trực tiếp chỉ huy quân đội đánh dẹp Ai Lao (Lào ngày nay), nhằm bảo vệ biên cương và khẳng định chủ quyền quốc gia.
Bia ma nhai là loại bia được khắc trực tiếp lên vách núi đá tự nhiên, khác với các bia đá thông thường được làm riêng rồi đặt vào các địa điểm trang trọng. Việc khắc trực tiếp lên đá vừa tạo nên sự bền vững với thời gian, vừa thể hiện ý chí kiên cường, bất khuất của dân tộc trong việc giữ gìn lãnh thổ.
Diễn biến chính
Ngày 22 tháng 5, xã Con Cuông đã tổ chức lễ đón nhận bằng công nhận bia Ma Nhai kỷ công bi văn thời Trần là bảo vật quốc gia. Đây là sự kiện quan trọng nhằm tôn vinh và bảo vệ di sản văn hóa quý giá này.
Bia Ma Nhai có kích thước lớn, rộng khoảng 1,55m, cao 2,13m, với 14 dòng chữ Hán gồm 155 chữ được khắc sâu, rõ nét trên vách núi đá. Các chữ được chạm khắc theo lối chân phương, mạnh mẽ và uy nghiêm, mỗi chữ có đường kính trung bình khoảng 10,5cm. Dù trải qua gần 700 năm, dưới sự che chở của vách đá và cây rừng, những dòng chữ vẫn còn nguyên vẹn, bền bỉ trước sự khắc nghiệt của thời gian và thiên nhiên.
Nội dung văn bia ghi lại chiến công hiển hách của Thượng hoàng Trần Minh Tông trong cuộc chiến chống ngoại xâm, đồng thời mang ý nghĩa tuyên ngôn về lãnh thổ và sức mạnh của Đại Việt thời bấy giờ. Bia do Phát vận sứ, Hoàng giáp Nguyễn Trung Ngạn soạn và khắc trên đá vào mùa đông năm 1335, nhằm răn đe các thế lực ngoại xâm và giữ yên bờ cõi quốc gia.
Phân tích & Ý nghĩa
Bia Ma Nhai không chỉ là một hiện vật lịch sử mà còn là minh chứng sống động cho ý thức bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và biên cương của dân tộc Việt Nam từ thế kỷ 14. Việc khắc bia trực tiếp lên vách núi đá tự nhiên thể hiện sự bền bỉ, kiên cường và quyết tâm của các vua Trần trong việc giữ gìn đất nước trước các thế lực ngoại bang.
Việc công nhận bia Ma Nhai là bảo vật quốc gia vào năm 2025, sau khi đã được xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia từ năm 2011, nâng cao vị thế của di sản này trong kho tàng văn hóa Việt Nam. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để địa phương Nghệ An phát triển công tác nghiên cứu, bảo tồn và quảng bá giá trị di sản, góp phần thúc đẩy du lịch văn hóa bền vững, tạo nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội cho vùng.
Kết luận
Bia Ma Nhai là một bảo vật quốc gia quý giá, ghi dấu một trang sử hào hùng của dân tộc Việt Nam trong việc bảo vệ lãnh thổ và chủ quyền quốc gia. Việc bảo tồn và phát huy giá trị bia không chỉ góp phần giáo dục truyền thống yêu nước mà còn tạo điều kiện phát triển du lịch văn hóa, nâng cao đời sống người dân địa phương. Đây là niềm tự hào của cả nước và đặc biệt có ý nghĩa với cộng đồng người Việt trong và ngoài nước.
Bia Ma Nhai khắc trên núi đá gần 700 năm được công nhận bảo vật quốc gia