BIS: Trung Quốc lợi dụng học giả Séc để thu thập thông tin nhạy cảm
Báo cáo thường niên của Cơ quan An ninh Thông tin Séc (BIS) vừa công bố cho thấy Trung Quốc đã tận dụng các học giả người Séc để thu thập thông tin nhạy cảm và củng cố vị thế tại Séc. Vụ việc một công dân Trung Quốc bị cảnh sát Séc bắt giữ vì nghi ngờ hoạt động gián điệp cũng được đề cập, cùng với các vụ tấn công mạng liên quan đến Trung Quốc trong năm qua.
Bối cảnh
Cơ quan An ninh Thông tin Séc (BIS) là cơ quan tình báo nội địa của Cộng hòa Séc, chịu trách nhiệm bảo vệ an ninh quốc gia trước các mối đe dọa như gián điệp, khủng bố, và các hoạt động gây ảnh hưởng từ bên ngoài. Trong bối cảnh quan hệ quốc tế ngày càng phức tạp, các hoạt động thu thập thông tin nhạy cảm từ các nước lớn như Trung Quốc trở thành vấn đề được quan tâm đặc biệt tại Séc và châu Âu.
Trung Quốc từ lâu đã được biết đến với các chiến dịch thu thập thông tin và xây dựng mạng lưới ảnh hưởng trên toàn cầu, trong đó có việc sử dụng các học giả, nhà nghiên cứu và các nhân sự có tiếp xúc với môi trường học thuật để khai thác thông tin và gây ảnh hưởng chính trị. Séc, với vị trí trung tâm tại châu Âu và mối quan hệ kinh tế ngày càng phát triển với Trung Quốc, trở thành một điểm nóng trong các hoạt động này.
Diễn biến chính
Theo báo cáo của BIS, lĩnh vực học thuật tại Séc được Trung Quốc xem là nguồn thông tin và mối quan hệ quý giá. Các học giả người Séc được lựa chọn kỹ càng thường bị tiếp cận trong thời gian học tập tại Trung Quốc, qua mạng xã hội chuyên ngành LinkedIn hoặc trực tiếp tại Séc bởi các nhân viên hoặc cộng tác viên của các cơ quan tình báo Trung Quốc.
Dưới vỏ bọc hợp tác chuyên môn và với lời hứa về các khoản thù lao, các học giả được mời hợp tác viết các phân tích về những chủ đề phù hợp với lợi ích chính trị của Trung Quốc. Những phân tích này được xem là bước đầu để mở rộng hợp tác, sau đó yêu cầu cung cấp các thông tin nhạy cảm và không công khai. Mục tiêu của Trung Quốc là thu thập các thông tin có thể gây tổn hại hoặc làm mất uy tín các cá nhân mà họ coi là không mong muốn, nhằm sử dụng cho các mục đích chính trị hoặc đe dọa.
- Trên lãnh thổ Séc, các nhân viên tình báo Trung Quốc hoạt động lâu dài, thường lấy danh nghĩa nhà báo hoặc nhân viên ngoại giao để che giấu hoạt động thực sự.
- Họ tập trung vào việc thu thập thông tin, xây dựng mạng lưới ảnh hưởng và quan hệ, xác định các cá nhân quan trọng và giám sát cộng đồng người Trung Quốc tại Séc.
- Mục tiêu chính là tìm kiếm những người ủng hộ trong các đảng phái chính trị để thúc đẩy quan hệ gần gũi hơn giữa Séc và Trung Quốc, đồng thời ngăn chặn các hoạt động hợp tác không mong muốn giữa Séc và Đài Loan.
Báo cáo cũng nhắc đến trường hợp một công dân Trung Quốc tên Jang I-ming, bị cảnh sát Séc bắt giữ và truy tố vào tháng 1 năm nay vì hoạt động gián điệp cho cơ quan tình báo Trung Quốc. Đây là vụ án đầu tiên bị xử lý theo điều luật về hoạt động trái phép cho nước ngoài tại Séc. Jang I-ming hoạt động tại Séc từ năm 2022, sử dụng danh nghĩa nhà báo cho một tờ báo Trung Quốc, một hình thức che giấu phổ biến của các điệp viên Trung Quốc. Trong thời gian ở Séc, y đã xây dựng một mạng lưới nguồn tin đa dạng để thu thập các thông tin nhạy cảm từ các cơ quan nhà nước Séc, với mục đích chống lại lợi ích quốc gia của Séc.
Thêm vào đó, BIS chỉ ra rằng Trung Quốc còn cố gắng thu thập thông tin về các hội nghị liên quan đến các chủ đề nhạy cảm như "năm độc tố" (gồm Đài Loan, Tây Tạng...), nhằm bảo vệ hình ảnh quốc tế của mình. Các thông tin về công dân Trung Quốc tham gia các sự kiện này có thể bị sử dụng để gây áp lực hoặc buộc họ hợp tác, thậm chí bị trục xuất cưỡng bức.
Trong năm 2025, Trung Quốc tiếp tục tăng cường hoạt động truyền thông tại Séc bằng cách phân phối các sản phẩm truyền thông của mình chủ yếu tới các phương tiện truyền thông nhỏ hơn. Mục đích là ảnh hưởng đến nhận thức của công chúng Séc về Trung Quốc, chỉ tập trung vào các mặt tích cực của chế độ cộng sản, đồng thời phủ nhận hoặc bỏ qua các vấn đề như vi phạm nhân quyền, đàn áp các dân tộc thiểu số và các hành động xâm lược lãnh thổ.
Phân tích & Ý nghĩa
Hoạt động của Trung Quốc tại Séc, đặc biệt là việc lợi dụng các học giả để thu thập thông tin, cho thấy một chiến lược tinh vi nhằm khai thác các mối quan hệ học thuật và xã hội để phục vụ mục đích chính trị và tình báo. Việc sử dụng các học giả như một kênh thu thập thông tin không chỉ làm tổn hại đến uy tín của các cá nhân mà còn có thể ảnh hưởng đến an ninh quốc gia của Séc.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc, những diễn biến này cũng đáng lưu tâm bởi các hoạt động gián điệp và xây dựng mạng lưới ảnh hưởng thường nhắm tới các nhóm dân cư có quan hệ đa dạng và có thể cung cấp thông tin. Ngoài ra, các hoạt động truyền thông có định hướng cũng có thể ảnh hưởng đến nhận thức và quan điểm của cộng đồng về các vấn đề quốc tế liên quan đến Trung Quốc.
Kết luận
Báo cáo của BIS nhấn mạnh sự cần thiết của việc cảnh giác trước các hoạt động thu thập thông tin và ảnh hưởng từ các cơ quan tình báo nước ngoài, đặc biệt là Trung Quốc, tại Cộng hòa Séc. Việc phát hiện và xử lý kịp thời các trường hợp gián điệp như vụ Jang I-ming là minh chứng cho sự quyết tâm bảo vệ an ninh quốc gia. Đồng thời, cộng đồng người Việt và các tổ chức tại Séc cũng nên nhận thức rõ về những nguy cơ tiềm ẩn để bảo vệ lợi ích của mình trong môi trường quốc tế phức tạp hiện nay.
BIS: Trung Quốc lợi dụng học giả Séc để thu thập thông tin nhạy cảm