Bộ Nông nghiệp và Môi trường bác đề xuất nâng công suất bãi rác Đa Phước
Bãi rác Đa Phước, một trong những khu xử lý chất thải lớn nhất TP HCM, đang đứng trước thách thức khi Bộ Nông nghiệp và Môi trường bác bỏ đề xuất nâng công suất tiếp nhận rác. Liệu việc vượt công suất có ảnh hưởng thế nào đến môi trường và cuộc sống người dân khu vực? Đây là vấn đề được nhiều người quan tâm trong bối cảnh quản lý chất thải đô thị ngày càng phức tạp.
Bối cảnh
Khu liên hợp xử lý chất thải Đa Phước rộng 128 ha, được đầu tư hơn 107 triệu USD và đi vào hoạt động từ năm 2007, là bãi rác lớn nhất TP HCM. Mỗi ngày, bãi rác này tiếp nhận khoảng 4.000-5.000 tấn rác, chủ yếu xử lý bằng phương pháp chôn lấp. Tuy nhiên, theo báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) được phê duyệt năm 2005 và điều chỉnh năm 2015, tổng công suất tiếp nhận của khu liên hợp chỉ là 24 triệu tấn.
Trong những năm gần đây, người dân khu Nam TP HCM liên tục phản ánh về mùi hôi phát sinh từ bãi rác, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt và sức khỏe. Chính quyền địa phương đã nhiều lần yêu cầu chủ đầu tư khắc phục tình trạng này. Trước đây, ngành môi trường TP HCM từng dự kiến đóng cửa bãi rác Đa Phước từ năm 2024 do bãi đã đầy công suất.
Diễn biến chính
Gần đây, UBND TP HCM đã đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường hỗ trợ Công ty TNHH Xử lý chất thải Việt Nam (VWS) hoàn thiện thủ tục để nâng công suất tiếp nhận, chôn lấp rác sinh hoạt tại Đa Phước từ 24 triệu lên 41 triệu tấn. Đồng thời, thành phố cũng đề xuất điều chỉnh công nghệ chế biến phân bón với công suất 100 tấn sản phẩm mỗi ngày.
TP HCM căn cứ vào việc Bộ Xây dựng thẩm định năm 2006 và xác nhận năm 2024 rằng bãi chôn lấp có sức chứa 24 triệu m3. Thành phố quy đổi thể tích này thành khoảng 41 triệu tấn dựa trên khả năng tiếp nhận thực tế. Tuy nhiên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng hồ sơ xây dựng và hồ sơ môi trường có bản chất khác nhau. Thể tích trong thiết kế chỉ phản ánh sức chứa kỹ thuật, là căn cứ để ngành xây dựng đánh giá dự án, trong khi hoạt động bãi rác phải tuân thủ quy mô được phê duyệt trong hồ sơ môi trường.
Đáng chú ý, đến nay bãi rác Đa Phước đã tiếp nhận khoảng 31,5 triệu tấn rác, vượt 7,5 triệu tấn so với công suất được duyệt. Bộ đánh giá việc này chưa phù hợp với các hồ sơ, thủ tục về môi trường và đề nghị UBND TP HCM kiểm tra, xử lý vi phạm nếu có và báo cáo kết quả.
Trước đó, tháng 8/2025, Bộ đã tạm dừng thẩm định hồ sơ ĐTM do VWS lập để nâng công suất, yêu cầu doanh nghiệp bổ sung, chỉnh sửa. Cơ quan quản lý cũng xác định VWS chưa trồng đủ 7,03 ha cây xanh cách ly theo ĐTM được duyệt năm 2015 và giấy xác nhận hoàn thành công trình bảo vệ môi trường năm 2020. TP HCM được đề nghị đôn đốc doanh nghiệp hoàn thành hạng mục này nhằm giảm tác động đến khu vực xung quanh.
Phân tích & Ý nghĩa
Vấn đề nâng công suất bãi rác Đa Phước không chỉ là câu chuyện kỹ thuật hay quản lý dự án mà còn liên quan mật thiết đến bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Việc bãi rác đã tiếp nhận vượt công suất phê duyệt có thể gây ra những hệ lụy nghiêm trọng như ô nhiễm nguồn nước, không khí và đất đai xung quanh khu vực, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân địa phương.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh rằng hoạt động xử lý chất thải phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về môi trường, trong đó có việc phê duyệt ĐTM và các thủ tục điều chỉnh khi có thay đổi quy mô. Điều này nhằm đảm bảo các biện pháp bảo vệ môi trường được thực hiện đầy đủ, tránh gây tác động tiêu cực không kiểm soát.
Đáng chú ý, định hướng của Quốc hội và Chính phủ là giảm chôn lấp, ưu tiên tái chế và đốt rác phát điện nhằm giảm thiểu ô nhiễm và tận dụng nguồn năng lượng từ chất thải. Tuy nhiên, năm 2025, khoảng 58,7% rác sinh hoạt tại TP HCM vẫn được chôn lấp trực tiếp. Thành phố hiện có hai cơ sở đốt rác hoạt động, trong đó một nơi không thu hồi năng lượng, và nhiều dự án đốt rác phát điện đã hoàn tất thủ tục đầu tư nhưng chưa vận hành.
Bộ đề nghị TP HCM đẩy nhanh tiến độ các dự án đốt rác phát điện và chủ động bố trí đất cho cơ sở xử lý chất thải bằng công nghệ hiện đại hơn, nhằm giảm áp lực lên các bãi chôn lấp truyền thống như Đa Phước. Đây là hướng đi quan trọng để bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.
Kết luận
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã bác đề xuất nâng công suất bãi rác Đa Phước, nhấn mạnh việc bãi rác đã vượt công suất phê duyệt và chưa tuân thủ đầy đủ các thủ tục môi trường. Vấn đề này đặt ra yêu cầu cấp thiết về quản lý chất thải, bảo vệ môi trường và phát triển các công nghệ xử lý rác hiện đại tại TP HCM. Người dân và các bên liên quan cần tiếp tục theo dõi để đảm bảo các biện pháp bảo vệ môi trường được thực thi hiệu quả.
Hình ảnh từ bài viết
Hiện trạng bãi rác Đa Phước, ngày 22/5. Ảnh: Đình Văn
Khu xử lý Đa Phước hiện đã tiếp nhận, chôn lấp 31,5 triệu tấn rác. Ảnh: Đình Văn
Vị trí bãi chôn lấp rác Đa Phước. Đồ họa: Hoàng Thanh
Bộ Nông nghiệp và Môi trường bác đề xuất nâng công suất bãi rác Đa Phước