Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh giữ nguyên giá trị lịch sử khi di dời di tích
Việc di chuyển các di tích lịch sử, tín ngưỡng vốn gắn bó mật thiết với đời sống cộng đồng đang được đặt ra trong bối cảnh phát triển hạ tầng tại Việt Nam. Làm sao để vừa phát triển kinh tế - xã hội, vừa bảo tồn được giá trị văn hóa truyền thống là câu hỏi được nhiều người quan tâm.
Bối cảnh
Ngày 22/8, Quốc hội Việt Nam đã thảo luận về cơ chế di chuyển một số di tích lịch sử, tín ngưỡng nhằm phục vụ các dự án phát triển hạ tầng quan trọng như tuyến đường nối sân bay Gia Bình với Hà Nội và doanh trại Trung đoàn Không quân Công an nhân dân. Đây là những dự án được đánh giá có vai trò lớn trong phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và phục vụ các hoạt động đối ngoại, trong đó có Hội nghị cấp cao APEC 2027.
Chính phủ đề xuất áp dụng cơ chế đặc thù để di chuyển hai đình làng ở Bắc Ninh gồm đình Đông Côi, phường Thuận Thành và đình Tam Sơn, xã Lương Tài. Tuy nhiên, việc di chuyển đền Tân Trăn, xã Lâm Thao vẫn đang được rà soát kỹ lưỡng theo Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo trước khi đưa vào dự thảo nghị quyết.
Diễn biến chính
Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh giải trình trước Quốc hội rằng việc di chuyển di tích chỉ được thực hiện khi thực sự cần thiết và không còn phương án bảo tồn tại chỗ. Phương án di dời phải được xây dựng một cách công khai, minh bạch, khách quan và đặc biệt phải có ý kiến đóng góp của người dân địa phương.
Bà nhấn mạnh, đình, đền không chỉ là những công trình kiến trúc mà còn gắn liền với lịch sử, tín ngưỡng và đời sống văn hóa của từng làng quê. Vì vậy, địa điểm mới để dựng lại di tích phải phù hợp với đặc điểm truyền thống, bảo đảm duy trì mối liên hệ giữa di tích với cộng đồng dân cư.
Quá trình tháo dỡ, vận chuyển và dựng lại di tích phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình tu bổ di tích, giữ lại tối đa các yếu tố gốc cấu thành công trình. Sau khi di chuyển, di tích cần được tiếp tục bảo tồn và phát huy giá trị, không chỉ đơn thuần là dựng lại phần kiến trúc.
Chính phủ cũng cam kết sẽ tiếp tục hoàn thiện phương án và giám sát chặt chẽ quá trình thực hiện nhằm cân bằng giữa yêu cầu phát triển hạ tầng và bảo tồn di sản văn hóa.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc di chuyển di tích lịch sử, tín ngưỡng là vấn đề nhạy cảm bởi nó không chỉ liên quan đến công trình vật chất mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng địa phương. Đình làng ở vùng Kinh Bắc, nơi có hai đình được đề xuất di chuyển, không chỉ là công trình kiến trúc mà còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa như thần tích, sắc phong, đồ thờ và các nghi lễ truyền thống.
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Sửu từ TP Huế đã nhấn mạnh rằng di chuyển di tích không thể hiểu đơn giản là tháo dỡ rồi dựng lại ở nơi khác mà phải bảo đảm giữ được những giá trị cốt lõi của di sản. Người dân cần được tham gia trực tiếp vào việc xây dựng phương án di dời để đảm bảo đời sống văn hóa và tín ngưỡng không bị gián đoạn.
Đây là bài toán khó giữa phát triển kinh tế - xã hội và bảo tồn văn hóa truyền thống, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, cộng đồng dân cư và các chuyên gia văn hóa. Việc áp dụng cơ chế đặc thù cho phép linh hoạt hơn trong xử lý các trường hợp đặc biệt, đồng thời vẫn giữ được sự tôn trọng đối với giá trị lịch sử, tín ngưỡng.
Kết luận
Quyết định di chuyển các di tích lịch sử, tín ngưỡng tại Bắc Ninh đang được Quốc hội cân nhắc kỹ lưỡng với mục tiêu vừa phát triển hạ tầng quan trọng, vừa bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh và các đại biểu nhấn mạnh sự cần thiết của việc giữ nguyên giá trị lịch sử, tín ngưỡng và sự tham gia của cộng đồng trong quá trình này.
Hình ảnh từ bài viết
Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh phát biểu trước Quốc hội ngày 23/8. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh giữ nguyên giá trị lịch sử khi di dời di tích