Bộ trưởng Xây dựng giải thích về vốn đối ứng địa phương cho 3 dự án cao tốc hơn 162 nghìn tỉ đồng

0001-01-01

Bộ trưởng Xây dựng giải thích về vốn đối ứng địa phương cho 3 dự án cao tốc hơn 162 nghìn tỉ đồng

Quốc hội vừa thảo luận về chủ trương đầu tư ba dự án đường bộ cao tốc quan trọng, với tổng mức đầu tư lên đến hơn 162.393 tỉ đồng. Vấn đề vốn đối ứng từ ngân sách địa phương được đặt ra nhằm đảm bảo tiến độ và hiệu quả dự án. Liệu việc duy trì chính sách này có hợp lý trong bối cảnh các địa phương có nguồn lực tài chính khác nhau?

Bối cảnh

Chiều ngày 10 tháng 11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về chủ trương đầu tư ba dự án cao tốc gồm: Bảo Hà - Lai Châu (đoạn Bảo Hà - Tân Phong), cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum và cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên thuộc tỉnh Sơn La. Đây đều là những tuyến đường bộ cao tốc quan trọng, góp phần phát triển kinh tế vùng miền núi phía Bắc và Tây Nguyên.

Việc đầu tư các tuyến cao tốc này nhằm tăng cường kết nối giao thông, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, đồng thời giảm tải cho các tuyến quốc lộ hiện hữu. Tuy nhiên, các dự án có quy mô lớn, phạm vi ảnh hưởng rộng, đòi hỏi nguồn vốn đầu tư rất lớn và công tác giải phóng mặt bằng phức tạp.

Diễn biến chính

Trong phiên thảo luận, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) bày tỏ đồng tình với chủ trương đầu tư ba dự án cao tốc này, nhưng nhấn mạnh cần quan tâm kỹ công tác giải phóng mặt bằng. Ông lưu ý rằng có những khu vực có hơn 1.000 hộ dân bị ảnh hưởng, việc tái định cư sẽ rất lớn, do đó chính quyền địa phương cần đảm bảo quyền lợi cho người dân, hạn chế thu hồi đất rừng và đất trồng lúa.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) đề nghị cân nhắc mức tham gia vốn của ngân sách địa phương, đặc biệt với tỉnh Lai Châu, nơi có nguồn lực tài chính hạn chế. Bà đồng tình với cách tiếp cận huy động cả ngân sách Trung ương và địa phương, nhưng cần xem xét kỹ mức đóng góp phù hợp với khả năng cân đối ngân sách của tỉnh.

Đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Lạng Sơn) cũng đồng tình với quan điểm này, đề nghị Chính phủ rà soát và xác định mức vốn địa phương tham gia phù hợp, tránh gây áp lực tài chính quá lớn cho các tỉnh có thu ngân sách hạn chế.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh giải trình rằng cả ba dự án đều tuân thủ quy chuẩn và tiêu chuẩn thiết kế, với tốc độ thiết kế phù hợp từng đoạn địa hình. Ví dụ, đoạn Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên có địa hình đồi núi cao, tốc độ thiết kế 4 làn xe được chọn là 80 km/h để đảm bảo an toàn kỹ thuật, trong khi các đoạn đồng bằng có tốc độ thiết kế từ 100 đến 120 km/h.

Về nguồn vốn, Bộ trưởng cho biết ngân sách Trung ương đã bố trí khoảng 119.398 tỉ đồng, chiếm khoảng 75% tổng vốn đầu tư. Phần còn lại sẽ tiếp tục được Chính phủ nghiên cứu cân đối. Thực tế triển khai các dự án trước đây cho thấy có thể tiết kiệm chi phí nhờ đấu thầu và dự phòng kinh phí, giúp giảm chi phí thực tế.

Bộ trưởng cũng cho biết hiện có 15 địa phương được giao làm cơ quan chủ quản thi công các tuyến cao tốc, trong đó đều bố trí ngân sách địa phương tham gia. Một số tỉnh miền núi cam kết đóng góp từ 50% đến 100% kinh phí giải phóng mặt bằng. Việc duy trì chính sách vốn đối ứng địa phương nhằm đảm bảo sự đồng bộ và bình đẳng giữa các địa phương trong quá trình triển khai.

Phân tích & Ý nghĩa

Việc duy trì vốn đối ứng địa phương trong các dự án cao tốc lớn như trên phản ánh nguyên tắc phối hợp nguồn lực giữa Trung ương và địa phương trong đầu tư phát triển hạ tầng giao thông. Điều này giúp nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương trong quản lý, giám sát dự án, đồng thời tạo điều kiện để các dự án phù hợp với đặc thù từng vùng miền.

Tuy nhiên, như các đại biểu Quốc hội đã nêu, việc huy động vốn từ ngân sách địa phương cần được cân nhắc kỹ lưỡng, đặc biệt với các tỉnh có nguồn thu hạn chế như Lai Châu. Nếu không, áp lực tài chính có thể ảnh hưởng đến các nhiệm vụ thiết yếu khác của địa phương. Do đó, đề xuất tăng mức hỗ trợ từ ngân sách Trung ương hoặc phương án Trung ương bảo đảm toàn bộ vốn dự án trong điều kiện cho phép là cần thiết để đảm bảo tính khả thi và công bằng.

Kết luận

Chủ trương đầu tư ba dự án cao tốc với tổng vốn hơn 162 nghìn tỉ đồng đang được Quốc hội và Chính phủ cân nhắc kỹ lưỡng về nguồn vốn và công tác giải phóng mặt bằng. Việc duy trì vốn đối ứng địa phương nhằm đảm bảo sự đồng bộ và hiệu quả triển khai, nhưng cũng cần linh hoạt để phù hợp với khả năng tài chính của từng địa phương. Đây là bước đi quan trọng để phát triển hạ tầng giao thông, góp phần thúc đẩy kinh tế xã hội vùng miền núi và Tây Nguyên.