Bộ Văn hóa Séc kết thúc góp ý chính sách văn hóa, nghệ sĩ phản ánh bị bỏ qua
Bộ Văn hóa Cộng hòa Séc vừa kết thúc giai đoạn lấy ý kiến chuyên gia về dự thảo chính sách văn hóa quốc gia đến năm 2030. Tuy nhiên, nhiều nghệ sĩ cho biết họ không được mời tham gia đóng góp và cho rằng tài liệu thiếu những giải pháp thiết thực cho người lao động tự do trong lĩnh vực nghệ thuật. Bộ trưởng Oto Klempíř (thuộc đảng Motoristé) khẳng định đây là tài liệu định hướng ưu tiên của ngành, còn ngân sách sẽ được quyết định trong từng năm dựa trên tình hình tài chính nhà nước.
Bối cảnh
Cộng hòa Séc là quốc gia có nền văn hóa phong phú với nhiều nghệ sĩ, nhà hát, đoàn múa và các tổ chức nghệ thuật hoạt động đa dạng. Việc xây dựng chính sách văn hóa quốc gia là nhiệm vụ quan trọng nhằm định hướng phát triển ngành văn hóa trong dài hạn, đảm bảo nguồn lực và hỗ trợ phù hợp cho các nghệ sĩ, tổ chức và hoạt động văn hóa. Dự thảo chính sách văn hóa đến năm 2030 được Bộ Văn hóa Séc soạn thảo nhằm xác định các ưu tiên chiến lược trong giai đoạn tới.
Quá trình lấy ý kiến đóng góp từ các chuyên gia, nghệ sĩ và các bên liên quan là bước cần thiết để hoàn thiện tài liệu. Tuy nhiên, trong đợt góp ý lần này, nhiều nghệ sĩ phản ánh họ không được mời tham gia, dẫn đến cảm giác bị bỏ qua và tài liệu thiếu những giải pháp cụ thể cho người lao động tự do trong lĩnh vực nghệ thuật, vốn là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương về mặt tài chính và quyền lợi.
Diễn biến chính
Linda Svidró, người đứng đầu các buổi tập của Đoàn múa Phòng Praha (Pražský komorní balet), chia sẻ về khó khăn của đơn vị không mang tính thương mại này. Đoàn múa phụ thuộc nhiều vào sự hỗ trợ công cộng, nhưng nguồn hỗ trợ đang giảm dần, buộc họ phải cắt giảm nhân sự và các hoạt động. Bản thân cô phải kiêm nhiều vai trò từ quảng bá, tổ chức sản xuất đến lái xe đưa đón các nghệ sĩ đi biểu diễn.
Những người làm nghệ thuật tại nơi này, vốn là không gian chung của nhiều nhóm nghệ sĩ, từ trẻ em đến sinh viên và chuyên nghiệp, cho rằng dự thảo chính sách văn hóa không đưa ra các kế hoạch cụ thể hay cam kết tài chính rõ ràng để giải quyết những khó khăn hiện tại. Họ lo ngại tình trạng thiếu hụt nguồn lực sẽ ngày càng trầm trọng hơn.
Jakub Bakule, Chủ tịch Liên đoàn Văn hóa và Sáng tạo, đồng thời là tác giả chính sách văn hóa quốc gia giai đoạn 2021-2025, nhận xét rằng tài liệu mới tuy có đề cập đến việc tăng ngân sách cho năm 2027 thêm 3,42 tỷ Kč, nhưng không rõ căn cứ con số này và cách phân bổ cụ thể. Ví dụ, khoảng 1 tỷ Kč dự kiến dành cho nghệ thuật biểu diễn, nhưng chưa rõ số tiền này sẽ được phân bổ cho các tổ chức, nhà hát, hệ thống cấp vốn hay hoạt động quốc tế hóa như thế nào.
Bộ trưởng Oto Klempíř khẳng định tài liệu chỉ đặt ra các ưu tiên về mặt nội dung và tài chính cho ngành văn hóa, không phải là cam kết ngân sách cố định. Mức chi cụ thể sẽ được quyết định hàng năm trong quá trình xây dựng ngân sách nhà nước và kế hoạch trung hạn, tùy thuộc vào khả năng tài chính của chính phủ.
Martin Baxa, người tiền nhiệm của Klempíř và thuộc đảng ODS (Đảng Dân chủ Dân tộc), cho biết Bộ trưởng Klempíř sẽ yêu cầu tăng ngân sách đáng kể cho ngành văn hóa. Tuy nhiên, sau các cuộc họp với Bộ trưởng Tài chính Alena Schillerová (thuộc ANO), chưa có thông tin cụ thể nào được công bố, và phải chờ thêm vài tuần nữa để biết rõ hơn về tương lai tài chính của văn hóa tại Séc.
Trong bối cảnh này, các nghệ sĩ của Đoàn múa Phòng Praha buộc phải tìm kiếm công việc khác ngoài lĩnh vực nghệ thuật để duy trì cuộc sống, như dạy học hoặc làm các công việc không liên quan đến chuyên môn.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc Bộ Văn hóa Séc kết thúc giai đoạn lấy ý kiến cho dự thảo chính sách văn hóa quốc gia là bước quan trọng để chuẩn bị cho kế hoạch phát triển ngành trong thập kỷ tới. Tuy nhiên, phản ứng từ giới nghệ sĩ cho thấy sự thiếu kết nối giữa cơ quan quản lý và cộng đồng nghệ thuật, đặc biệt là nhóm lao động tự do vốn chiếm tỷ lệ lớn trong lĩnh vực này.
Việc không mời các nghệ sĩ tham gia góp ý có thể dẫn đến tài liệu thiếu thực tiễn và không đáp ứng được nhu cầu thực tế của người làm nghề. Điều này cũng phản ánh thách thức chung trong việc xây dựng chính sách công ở nhiều quốc gia, khi các nhóm lợi ích khác nhau cần được lắng nghe để chính sách có tính khả thi và bền vững.
Về mặt tài chính, dù Bộ trưởng Klempíř cam kết sẽ yêu cầu tăng ngân sách, nhưng việc chưa có con số cụ thể và cách phân bổ rõ ràng khiến các tổ chức nghệ thuật khó lên kế hoạch phát triển. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến các đơn vị như Đoàn múa Phòng Praha, nơi đang phải thu hẹp hoạt động và khiến nghệ sĩ phải tìm kiếm nguồn thu nhập khác.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc, những thay đổi trong chính sách văn hóa cũng có thể gián tiếp ảnh hưởng đến các hoạt động văn hóa, nghệ thuật của người Việt, đặc biệt là những ai hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật tự do hoặc tổ chức sự kiện văn hóa. Việc thiếu hỗ trợ tài chính và chính sách rõ ràng có thể làm khó khăn thêm cho các nghệ sĩ và doanh nghiệp văn hóa của kiều bào.
Kết luận
Dự thảo chính sách văn hóa quốc gia của Bộ Văn hóa Séc đến năm 2030 đang bước vào giai đoạn hoàn thiện sau khi kết thúc lấy ý kiến. Tuy nhiên, sự phản ánh của giới nghệ sĩ về việc không được tham gia góp ý và thiếu các kế hoạch tài chính cụ thể cho thấy cần có sự điều chỉnh để chính sách thực sự sát với nhu cầu thực tế của ngành. Việc này cũng đặt ra câu hỏi về cách thức xây dựng chính sách và sự phối hợp giữa các bên liên quan trong tương lai.
Bộ Văn hóa Séc kết thúc góp ý chính sách văn hóa, nghệ sĩ phản ánh bị bỏ qua