Bộ Y tế đề xuất giảm tuổi hiến mô, tạng để mở rộng nguồn cứu chữa bệnh nhân
Việc giảm tuổi hiến mô, tạng đang được Bộ Y tế Việt Nam đề xuất trong dự án luật sửa đổi, nhằm mở rộng nguồn hiến tặng và tăng cơ hội cứu chữa cho người bệnh, đặc biệt là trẻ em mắc bệnh hiểm nghèo. Liệu chính sách này sẽ tác động thế nào đến người dân và hệ thống y tế?
Bối cảnh
Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác được ban hành năm 2006 đã gần 20 năm tuổi. Trong thời gian đó, nguồn mô, tạng hiến tặng vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu điều trị của người bệnh, đặc biệt là trẻ em mắc các bệnh hiểm nghèo cần ghép tạng. Nhiều bệnh nhân phải chờ đợi lâu dài, thậm chí có trường hợp không thể chờ đến khi có tạng phù hợp.
Luật hiện hành quy định người hiến mô, bộ phận cơ thể phải đủ 18 tuổi và có năng lực hành vi dân sự đầy đủ. Tuy nhiên, quy định này chưa phân biệt rõ giữa hiến mô có khả năng tái sinh và hiến bộ phận cơ thể, cũng như chưa tạo cơ sở pháp lý cho người chưa thành niên thực hiện nguyện vọng hiến tặng sau khi qua đời.
Diễn biến chính
Bộ Y tế đề xuất sửa đổi luật với hai mục tiêu chính: mở rộng nguồn hiến để cứu chữa người bệnh và tôn trọng nguyện vọng hiến tặng nhân đạo của trẻ em cùng gia đình. Theo đó, dự luật phân biệt rõ hai trường hợp hiến khi còn sống và hiến sau khi qua đời, với các điều kiện bảo vệ riêng cho người chưa thành niên.
- Hiến khi còn sống: Người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi được phép hiến mô có khả năng tái sinh (như tế bào gốc tạo máu) cho thành viên trong gia đình trong những trường hợp đặc biệt, khi không tìm được người hiến trưởng thành phù hợp. Người dưới 15 tuổi chỉ được hiến cho cha, mẹ, anh, chị, em ruột. Việc hiến máu và các thành phần máu vẫn được điều chỉnh riêng. Điều kiện bao gồm sức khỏe người hiến, tư vấn độc lập và sự đồng ý của trẻ cùng cha mẹ hoặc người giám hộ.
- Hiến sau khi qua đời: Người chưa thành niên từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi được mở rộng quyền đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể với sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện hợp pháp. Việc lấy mô, bộ phận cơ thể chỉ được thực hiện khi đã xác định chết não hoặc chết tuần hoàn theo quy định, người hiến từng đăng ký hoặc thể hiện nguyện vọng hiến tặng, và cha mẹ hoặc người giám hộ đồng ý. Người chưa thành niên có quyền thay đổi hoặc hủy đăng ký hiến tặng.
- Dự luật không cho phép người dưới 18 tuổi hiến các bộ phận cơ thể lớn như thận, gan, tim, phổi khi còn sống. Người từ đủ 18 tuổi trở lên mới được hiến bộ phận cơ thể cho thành viên gia đình; trường hợp hiến cho người không phải thành viên gia đình phải từ đủ 25 tuổi.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc giảm tuổi hiến mô, tạng được Bộ Y tế đánh giá là cần thiết để bổ sung nguồn hiến tiềm năng, đặc biệt giúp những bệnh nhân nhỏ tuổi có thêm cơ hội được điều trị kịp thời. Do đặc thù ghép tạng cho trẻ em cần bộ phận phù hợp về kích thước và đặc điểm giải phẫu, nguồn hiến từ người trưởng thành không phải lúc nào cũng đáp ứng được.
Chính sách mới cũng thể hiện sự tôn trọng nguyện vọng nhân đạo của người chưa thành niên và gia đình, cho phép họ được tham gia vào hoạt động hiến tặng trong khuôn khổ pháp luật và có sự kiểm soát của cơ quan chuyên môn. Đồng thời, dự luật bổ sung các biện pháp bảo vệ, ngăn ngừa nguy cơ ép buộc, mua bán mô, tạng trẻ em, đảm bảo quyền lợi và sức khỏe của người hiến.
Kết luận
Dự án luật sửa đổi của Bộ Y tế với đề xuất giảm tuổi hiến mô, tạng là bước tiến quan trọng nhằm mở rộng nguồn hiến tặng, đáp ứng nhu cầu ghép tạng ngày càng tăng, đặc biệt cho trẻ em. Đồng thời, luật cũng đặt ra các điều kiện bảo vệ nghiêm ngặt để đảm bảo tính tự nguyện và an toàn cho người hiến, góp phần nâng cao hiệu quả cứu chữa người bệnh.
Hình ảnh từ bài viết
Bác sĩ phẫu thuật ghép tạng tại Bệnh viện Trung ương Huế, tháng 4/2024. Ảnh: Lan Hương
Bộ Y tế đề xuất giảm tuổi hiến mô, tạng để mở rộng nguồn cứu chữa bệnh nhân