Brusel ngừng tài trợ Biennale Venice vì sự tham gia của Nga
Ủy ban châu Âu vừa quyết định rút khoản tài trợ trị giá 2 triệu euro dành cho Ban tổ chức Biennale Venice, sự kiện nghệ thuật đương đại nổi tiếng thế giới, do Nga tham gia triển lãm lần đầu tiên kể từ khi mở cuộc xâm lược toàn diện Ukraine. Quyết định này đã gây nhiều tranh cãi và phản ánh quan điểm của châu Âu về vai trò của văn hóa trong bối cảnh chính trị hiện nay.
Bối cảnh
Biennale Venice là một trong những sự kiện nghệ thuật đương đại lớn nhất thế giới, được tổ chức định kỳ hai năm một lần tại thành phố Venice (Benátky), Ý. Sự kiện thu hút các quốc gia tham gia với các gian hàng (pavilions) riêng biệt, nơi các nghệ sĩ thể hiện các tác phẩm đa dạng. Đây cũng là dịp để các nước giới thiệu văn hóa, nghệ thuật và quan điểm xã hội của mình trên trường quốc tế.
Ủy ban châu Âu (European Commission) thông qua Cơ quan Giáo dục, Âm thanh và Văn hóa châu Âu (EACEA) đã từng cấp khoản tài trợ 2 triệu euro trong ba năm cho Ban tổ chức Biennale nhằm hỗ trợ các nhà sản xuất phim và công nghệ trải nghiệm. Tuy nhiên, việc Nga tham gia Biennale năm nay, lần đầu tiên kể từ khi bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện Ukraine vào năm 2022, đã gây ra sự phản ứng mạnh mẽ từ nhiều quốc gia và tổ chức.
Diễn biến chính
Ban đầu, Nga không tham gia Biennale Venice năm 2022 do sự từ chức của các nhà tổ chức và nghệ sĩ phản đối chiến tranh. Năm 2024, Nga đã cho thuê gian hàng của mình tại công viên Giardini cho Bolivia. Tuy nhiên, năm 2026, Nga quyết định tái xuất hiện với gian hàng riêng, điều này đã gây ra nhiều tranh cãi.
- Ủy ban châu Âu đã chính thức rút khoản tài trợ 2 triệu euro dành cho Biennale Venice do sự tham gia của Nga, với lý do các sự kiện văn hóa được tài trợ bằng tiền thuế của người dân châu Âu phải tuân thủ các giá trị dân chủ, thúc đẩy đối thoại cởi mở, đa dạng và tự do biểu đạt.
- Phía Ủy ban nhấn mạnh rằng hiện tại, các nguyên tắc này không được tôn trọng ở Nga, do đó không thể tiếp tục hỗ trợ tài chính cho sự kiện có sự tham gia của nước này.
- Việc Nga mở lại gian hàng tại Biennale đã gây ra các cuộc biểu tình phản đối, trong đó có sự tham gia của nhóm Pussy Riot và phong trào nữ quyền Femen, thể hiện sự phản kháng mạnh mẽ với sự kiện này.
- Đáng chú ý, các nhà tổ chức Biennale cho biết họ không có quyền ngăn cản bất kỳ quốc gia nào tham gia, miễn là quốc gia đó được Cộng hòa Ý công nhận và thông báo chính thức về sự tham gia.
- Trong tháng 3, các bộ trưởng văn hóa của nhiều nước châu Âu, trong đó có Cộng hòa Séc, đã lên tiếng phản đối sự tham gia của Nga tại Biennale năm nay. Cộng hòa Séc và Slovakia có gian hàng chung tại công viên Giardini từ thời còn là Tiệp Khắc, và năm nay họ giới thiệu dự án nghệ thuật mang tên The Silence of the Mole (Im lặng của chuột chũi).
Phân tích & Ý nghĩa
Quyết định rút tài trợ của Ủy ban châu Âu phản ánh sự nhạy cảm cao độ về vai trò của văn hóa trong bối cảnh chính trị hiện đại, đặc biệt là khi liên quan đến các cuộc xung đột quốc tế như cuộc chiến Nga-Ukraine. Việc sử dụng nguồn ngân sách công để hỗ trợ các sự kiện có sự tham gia của Nga trong tình hình hiện nay được xem là không phù hợp với các giá trị dân chủ mà Liên minh châu Âu (EU) đề cao.
Đồng thời, sự kiện cũng cho thấy giới hạn quyền lực của các tổ chức văn hóa quốc tế trong việc kiểm soát sự tham gia của các quốc gia, khi mà luật pháp và quy định quốc tế cho phép bất kỳ quốc gia nào được công nhận đều có thể tham gia các sự kiện như Biennale. Điều này tạo ra một nghịch lý giữa chính trị và văn hóa, khi các giá trị nghệ thuật và tự do biểu đạt có thể bị ảnh hưởng bởi các áp lực chính trị.
Với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, sự kiện này cũng là một minh chứng cho thấy các vấn đề chính trị quốc tế có thể tác động đến các lĩnh vực văn hóa và nghệ thuật, từ đó ảnh hưởng gián tiếp đến các hoạt động kinh doanh, giao lưu văn hóa và thậm chí là các cơ hội hợp tác trong ngành nghệ thuật và giải trí.
Kết luận
Việc Ủy ban châu Âu rút tài trợ Biennale Venice do sự tham gia của Nga đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong cách các tổ chức quốc tế xử lý mối quan hệ giữa văn hóa và chính trị. Đây cũng là lời nhắc nhở về sự phức tạp trong việc duy trì các giá trị dân chủ và tự do trong bối cảnh thế giới đang có nhiều xung đột và chia rẽ.
Brusel ngừng tài trợ Biennale Venice vì sự tham gia của Nga