Bức ảnh 58 năm hé lộ dấu tích hố chôn liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng
Bức ảnh chụp từ năm 1968 đã mở ra manh mối quan trọng về vị trí hố chôn tập thể các chiến sĩ hy sinh trong chiến dịch Tết Mậu Thân tại công viên Lê Thị Riêng, phường Hòa Hưng, TP HCM. Liệu đây có phải nơi an nghỉ cuối cùng của những người lính đã ngã xuống trong một thời kỳ lịch sử đầy đau thương?
Bối cảnh
Công viên Lê Thị Riêng, thuộc phường Hòa Hưng, quận 10, TP HCM, trước đây là nghĩa trang Đô Thành rộng khoảng 30 ha. Nghĩa trang này được hình thành từ hai khu đất liền kề do họ đạo Chí Hòa và Chợ Quán lập nên, là nơi an táng nhiều liệt sĩ và người dân trong thời chiến. Việc mai táng tại đây kết thúc vào năm 1979 khi chính quyền thông báo cho thân nhân đến nhận mộ để di dời.
Trong chiến dịch Tết Mậu Thân 1968, nhiều chiến sĩ đã hy sinh tại khu vực này. Tuy nhiên, do đặc điểm của các hố chôn tập thể thường không có nấm mồ hay dấu hiệu rõ ràng, nên nhiều khả năng hài cốt vẫn còn nằm dưới lòng đất công viên hiện nay.
Diễn biến chính
Bộ Tư lệnh TP HCM đang tiến hành tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng dựa trên những manh mối từ một bức ảnh chụp cách đây 58 năm. Bức ảnh này được kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng, chuyên gia khai thác dữ liệu hình ảnh thời chiến, cung cấp. Ông Thắng từng hỗ trợ tìm kiếm hàng trăm mộ liệt sĩ tại sân bay Biên Hòa bằng cách phân tích các bức ảnh và tư liệu lịch sử.
Quá trình xác định vị trí hố chôn tập thể là kết quả của việc đối chiếu ba bức ảnh cùng một số tài liệu lịch sử. Trong đó, bức ảnh đầu tiên ghi lại cảnh một đứa trẻ đứng bên cạnh hố chôn nhiều thi thể, bức thứ hai là cảnh một người đàn ông đổ chất lỏng sát trùng xuống hố, và bức thứ ba là ảnh màu có tháp nước đặc trưng của khu vực. Qua việc so sánh các chi tiết như tháp nước bê tông cao khoảng 15 m, có bồn hình trụ với 6 trụ đỡ phủ màu rêu phong, ông Thắng xác định vị trí nghi vấn nằm gần nhà thờ Thánh Bường trên đường Nguyễn Giản Thanh, cách công viên Lê Thị Riêng khoảng 300 m.
Từ ngày 30/5 đến 2/6, Bộ Tư lệnh TP HCM đã tiếp xúc với nhiều nhân chứng, trong đó có 4 người đàn ông sống gần nghĩa trang Đô Thành năm 1968. Họ đều khẳng định từng chứng kiến cảnh chôn cất tập thể vào khoảng 9-10h một ngày sau Tết Mậu Thân, phù hợp với ngày chụp ảnh 12/2/1968. Các nhân chứng mô tả các thi thể có dấu hiệu trúng bom đạn, bị thương tích nặng, được xếp chồng lên nhau trong một hố dài hơn chục mét.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc phát hiện dấu tích hố chôn tập thể qua bức ảnh lịch sử và lời kể nhân chứng không chỉ giúp làm sáng tỏ một phần lịch sử chiến tranh mà còn mở ra cơ hội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, góp phần tri ân những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của đất nước. Quá trình này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, chuyên gia và cộng đồng để đảm bảo việc tìm kiếm diễn ra chính xác, tôn nghiêm.
Đối với cộng đồng người Việt, đặc biệt là những người sinh sống tại TP HCM và các vùng lân cận, sự kiện này nhắc nhớ về quá khứ hào hùng nhưng đầy mất mát, đồng thời khơi dậy tinh thần trân trọng và giữ gìn giá trị lịch sử. Việc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ cũng có thể ảnh hưởng đến các hoạt động quản lý đất đai, quy hoạch công viên và các khu vực lân cận.
Kết luận
Bức ảnh chụp cách đây 58 năm đã trở thành chìa khóa quan trọng giúp Bộ Tư lệnh TP HCM xác định vị trí nghi vấn hố chôn tập thể liệt sĩ trong chiến dịch Tết Mậu Thân 1968 tại công viên Lê Thị Riêng. Qua sự phối hợp với nhân chứng và nghiên cứu tài liệu lịch sử, quá trình tìm kiếm hài cốt đang được tiến hành, góp phần làm sáng tỏ lịch sử và tôn vinh những người đã hy sinh cho Tổ quốc.
Hình ảnh từ bài viết
Góc nhìn từ khu nhà truyền thống trong công viên Lê Thị Riêng đến tháp nước có khoảng cách khoảng 300 m. Ảnh: Thanh Tùng
Ông Võ Huy Thịnh, 70 tuổi kể lại cảnh chôn tập thể tại nghĩa trang Đô Thành, nay là công viên Lê Thị Riêng vào năm 1968. Ảnh: Đình Văn
Bức ảnh 58 năm hé lộ dấu tích hố chôn liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng