Canada tự tin đối đầu Mỹ trong cuộc chiến thương mại căng thẳng
Canada vừa công bố danh sách khoảng 700 sản phẩm của Mỹ sẽ bị áp thuế nhập khẩu mới lên đến 50% từ ngày 8 tháng 9, nhằm đáp trả thuế quan tương tự mà Mỹ áp lên hàng hóa Canada trị giá 20 tỷ USD. Tại sao quốc gia có quy mô kinh tế nhỏ hơn Mỹ đến 13 lần lại dám bước vào cuộc thương chiến căng thẳng này? Điều gì tạo nên sự đồng thuận trong nước và sức mạnh chính trị để Canada kiên quyết đối đầu với người láng giềng khổng lồ?
Bối cảnh
Canada và Mỹ là hai nền kinh tế có mối quan hệ thương mại mật thiết nhất thế giới, với chuỗi cung ứng liên kết sâu rộng trong các ngành ô tô, năng lượng, nông nghiệp và sản xuất. Mỹ là thị trường xuất khẩu chính của Canada, chiếm khoảng ba phần tư tổng kim ngạch xuất khẩu và gần 25% GDP của Canada. Điều này cho thấy sự phụ thuộc lớn của Canada vào thị trường Mỹ, trong khi chiều ngược lại, Mỹ ít phụ thuộc hơn nhiều vào Canada.
Trong bối cảnh đó, khi Mỹ áp thuế 50% lên 20 tỷ USD hàng hóa Canada, Ottawa đã đáp trả bằng việc áp thuế tương tự lên khoảng 700 sản phẩm Mỹ. Cuộc đàm phán thương mại giữa hai bên đổ vỡ, khiến căng thẳng leo thang và mở ra một cuộc chiến thương mại kéo dài có thể gây thiệt hại cho cả doanh nghiệp và người lao động hai nước.
Diễn biến chính
Ngày 25 tháng 8, Canada chính thức công bố danh sách các mặt hàng Mỹ bị áp thuế nhập khẩu mới, bắt đầu từ ngày 8 tháng 9. Đây là bước đi nhằm đáp trả chính sách thuế quan mà Mỹ áp lên hàng hóa Canada tuần trước. Theo Dan Kelly, Chủ tịch Liên đoàn Doanh nghiệp độc lập Canada (CFIB), khoảng 40% doanh nghiệp nhỏ xuất khẩu sang Mỹ sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các mức thuế mới, với một phần ba doanh nghiệp dự báo doanh thu giảm 50% trở lên.
Đáng chú ý, Thủ tướng Canada Mark Carney đã rút khỏi các cuộc đàm phán thương mại với Mỹ, một quyết định được người dân Canada ủng hộ rộng rãi. Ông Carney cho rằng Mỹ đang coi Canada như một "công ty con", điều không thể chấp nhận. Ông nhấn mạnh Canada hiện đã vững vàng hơn so với thời điểm căng thẳng thương mại bắt đầu, với kim ngạch xuất khẩu sang các thị trường thay thế tăng lên và tốc độ tạo việc làm trong nước vượt trội so với Mỹ.
Thủ hiến các tỉnh như Ontario cũng thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ với chính sách cứng rắn của Ottawa. Thủ hiến Ontario Doug Ford tuyên bố sẵn sàng chơi tới cùng trong cuộc chiến kinh tế, thậm chí cân nhắc các biện pháp đáp trả mạnh mẽ như ngừng cung cấp điện và khoáng sản chiến lược cho Mỹ, nhằm tạo áp lực ngược lại.
Phân tích & Ý nghĩa
Dù quy mô kinh tế của Mỹ lớn hơn Canada hơn 13 lần (GDP danh nghĩa năm 2025 của Mỹ là 30.770 tỷ USD, trong khi Canada chỉ đạt 2.320 tỷ USD), Canada vẫn có những lợi thế nhất định trong cuộc thương chiến này. Sự đồng thuận trong nước, sự ủng hộ từ các chính quyền tỉnh bang và khả năng đa dạng hóa thị trường xuất khẩu giúp Canada chịu đựng tốt hơn các biện pháp thuế quan.
Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đối mặt với áp lực chính trị lớn khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới gần kề. Nhiều đảng viên Cộng hòa cũng phản đối chính sách thuế quan của ông, đặc biệt là những biện pháp gây thiệt hại cho các bang có nền kinh tế gắn bó mật thiết với Canada như Maine hay North Carolina. Điều này khiến khả năng Mỹ duy trì chính sách thuế quan cứng rắn lâu dài trở nên khó khăn.
Chuyên gia nhận định kết quả cuộc thương chiến sẽ phụ thuộc vào mức độ chịu đựng tổn thất của mỗi bên, với Canada chịu áp lực kinh tế và Mỹ chịu áp lực chính trị. Việc đạt được một thỏa thuận cùng có lợi có thể mất nhiều tháng, thậm chí khi một bên xuống thang, vẫn cần thời gian để giải quyết các vấn đề phức tạp đã gây rạn nứt quan hệ.
Kết luận
Cuộc chiến thương mại giữa Canada và Mỹ không chỉ là cuộc đối đầu về kinh tế mà còn phản ánh sự khác biệt trong áp lực chính trị nội bộ của hai quốc gia. Canada, dù nhỏ hơn về quy mô, nhưng với sự đồng thuận trong nước và chiến lược đa dạng hóa thị trường, đang thể hiện sự tự tin và kiên quyết trong việc bảo vệ lợi ích quốc gia. Trong khi đó, Mỹ phải cân nhắc kỹ lưỡng các tác động chính trị trước thềm bầu cử giữa kỳ, khiến cuộc thương chiến này còn nhiều diễn biến khó lường.
Hình ảnh từ bài viết
Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) và Thủ tướng Canada Mark Carney trao đổi tại hội nghị thượng đỉnh G7 ở Evian, Pháp ngày 16/6. Ảnh: AFP
Canada tự tin đối đầu Mỹ trong cuộc chiến thương mại căng thẳng