Cánh hữu cực đoan Thụy Điển có thể phá bỏ rào cản và vào chính phủ
Cuộc bầu cử quốc hội Thụy Điển dự kiến diễn ra vào ngày 13 tháng 9 đang thu hút sự chú ý lớn khi khoảng cách giữa các phe chính trị thu hẹp đáng kể. Đáng chú ý, lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại, một đảng cánh hữu cực đoan có thể trở thành thành viên chính phủ, mở ra một chương mới đầy tranh cãi cho nền chính trị Thụy Điển.
Bối cảnh
Thụy Điển là một quốc gia Bắc Âu nổi tiếng với hệ thống chính trị ổn định và truyền thống xã hội dân chủ mạnh mẽ. Quốc gia này đã gia nhập Liên minh châu Âu (EU) từ năm 1995 và có nền kinh tế phát triển dựa trên mô hình phúc lợi xã hội cao. Cuộc bầu cử quốc hội năm 2026 được xem là một trong những sự kiện chính trị quan trọng nhất, bởi nó có thể thay đổi cục diện chính trị lâu dài của đất nước.
Trước đây, đảng cánh hữu cực đoan, cụ thể là Đảng Dân chủ Thụy Điển (Sverigedemokraterna), từng bị các đảng lớn khác cô lập do lịch sử liên quan đến chủ nghĩa phát xít mới và tư tưởng phân biệt chủng tộc. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, đảng này đã cố gắng làm mới hình ảnh, công khai xin lỗi về quá khứ và tập trung vào các vấn đề như chống nhập cư và an ninh, từ đó thu hút được nhiều cử tri.
Diễn biến chính
Theo cuộc khảo sát của Demoskop vào cuối tháng 8 đầu tháng 9, bốn đảng trung tả có tổng cộng 50,6% số phiếu, trong khi khối cánh hữu gồm các đảng trong chính phủ và Đảng Dân chủ Thụy Điển đạt 47,3%. Điều này cho thấy cuộc đua đang rất sít sao, khác hẳn với khảo sát hồi giữa tháng 8 khi phe trung tả dẫn trước tới 10 điểm phần trăm.
Đảng Dân chủ Thụy Điển lần đầu tiên vào quốc hội năm 2010 với 5,7% phiếu bầu, vượt qua ngưỡng 4% cần thiết để có ghế. Đến cuộc bầu cử năm 2022, họ đã tăng lên 20,5%, trở thành đảng lớn thứ hai trong quốc hội. Tuy nhiên, họ không trực tiếp tham gia chính phủ mà chỉ hỗ trợ một liên minh thiểu số do Ulf Kristersson đứng đầu.
Đột phá lớn xảy ra với thỏa thuận Tidö năm 2022, cho phép Đảng Dân chủ Thụy Điển có ảnh hưởng mạnh mẽ đến chính sách chính phủ, đặc biệt là trong các lĩnh vực nhập cư và an ninh, dù không có thành viên chính thức trong nội các. Năm nay, lãnh đạo đảng Jimmie Åkesson tuyên bố nếu phe cánh hữu thắng, họ sẽ tham gia chính phủ với các bộ quan trọng như tư pháp, quốc phòng, ngoại giao và tài chính.
Ông Åkesson cũng khẳng định không tranh chức thủ tướng, để Ulf Kristersson giữ vị trí này. Trong khi đó, Kristersson đã sẵn sàng thành lập chính phủ đa số với sự tham gia của Đảng Dân chủ Thụy Điển nếu thắng cử. Tuy nhiên, điều này đặt ông vào tình thế khó xử khi cần sự ủng hộ của đảng cánh hữu cực đoan nhưng cũng phải tránh làm mất lòng các cử tri ôn hòa.
Một điểm đáng chú ý khác là vai trò của đảng Tự do (Liberálové), vốn đã đồng ý cho phép Đảng Dân chủ Thụy Điển vào chính phủ. Tuy nhiên, theo khảo sát mới nhất, đảng này đang có nguy cơ không vượt qua ngưỡng 4% để vào quốc hội, điều này có thể làm phức tạp thêm việc thành lập chính phủ đa số.
Phân tích & Ý nghĩa
Sự kiện Đảng Dân chủ Thụy Điển có thể lần đầu tiên tham gia chính phủ đánh dấu một bước ngoặt lớn trong chính trị Thụy Điển. Đây là kết quả của quá trình dài đảng này chuyển mình từ một nhóm cực đoan bị cô lập sang một lực lượng chính trị có ảnh hưởng. Việc phá bỏ "tabu" này cho thấy sự thay đổi trong nhận thức và ưu tiên của cử tri Thụy Điển, đặc biệt là về các vấn đề nhập cư và an ninh.
Đối với cộng đồng người Việt tại Thụy Điển và các nước EU lân cận, sự thay đổi này có thể ảnh hưởng đến chính sách nhập cư và hòa nhập xã hội. Các chính sách siết chặt nhập cư hoặc thay đổi quy định về cư trú có thể tác động trực tiếp đến người Việt đang sinh sống, làm việc hoặc học tập tại đây. Đồng thời, sự tham gia của đảng cánh hữu cực đoan trong chính phủ cũng có thể làm thay đổi môi trường chính trị và xã hội, ảnh hưởng đến các ngành kinh doanh nhỏ, dịch vụ và cộng đồng người Việt nói chung.
Kết luận
Cuộc bầu cử quốc hội Thụy Điển ngày 13 tháng 9 năm 2026 đang mở ra khả năng lần đầu tiên trong lịch sử, một đảng cánh hữu cực đoan sẽ tham gia chính phủ. Đây là dấu hiệu cho thấy sự thay đổi sâu sắc trong chính trường Thụy Điển, đồng thời đặt ra nhiều câu hỏi về tương lai chính sách nhập cư và an ninh của đất nước, cũng như tác động đối với cộng đồng người Việt tại đây.
Cánh hữu cực đoan Thụy Điển có thể phá bỏ rào cản và vào chính phủ