Cánh quạt cối xay gió Bílovec lại chuyển động sau gần một thế kỷ
Sau gần một trăm năm im lìm, cối xay gió nổi tiếng tại Bílovec (vùng Morava, Cộng hòa Séc) đã được phục hồi và cánh quạt bắt đầu quay trở lại. Liệu sự kiện này có mang lại sức sống mới cho di tích lịch sử và thu hút thêm khách du lịch? Câu chuyện về quá trình phục dựng bộ phanh gỗ đặc biệt và những thách thức kỹ thuật phía sau là điểm nhấn thu hút sự quan tâm của người dân địa phương và du khách.
Bối cảnh
Cối xay gió tại Nové Dvory, gần Bílovec, là một trong những di tích văn hóa có giá trị lịch sử lâu đời ở vùng Morava, miền đông Cộng hòa Séc. Đây là loại cối xay gió kiểu Đức, có khả năng xoay toàn bộ thân máy quanh trục để đón gió hiệu quả. Cối được dựng từ năm 1910 và từng hoạt động cho đến cuối năm 1942. Tuy nhiên, từ tháng 1 năm 1943, dưới thời Protektorát Böhmen und Mähren (Bảo hộ Bohemia và Morava do Đức Quốc xã kiểm soát), các cối xay bị cấm hoạt động nhằm ngăn chặn việc hỗ trợ các lực lượng du kích chống phát xít.
Việc phục hồi cối xay gió này không chỉ là nỗ lực bảo tồn di sản mà còn là cách để giữ gìn ký ức lịch sử và văn hóa địa phương, đồng thời tạo điểm nhấn thu hút khách du lịch đến với vùng đất này.
Diễn biến chính
Quá trình phục dựng cối xay gió Bílovec tập trung vào việc chế tạo và lắp đặt bộ phanh gỗ đặc biệt, có nhiệm vụ kiểm soát chuyển động của cánh quạt. Petr Havrlant, giám đốc Trung tâm Văn hóa Bílovec, cho biết trước đây họ chỉ biết cách làm cối quay nhưng chưa thể dừng lại được, nên việc sản xuất bộ phanh là một bước tiến quan trọng.
Milana Juráně, chuyên gia từ Ústí u Vsetína, chia sẻ rằng việc chế tạo bộ phanh làm từ gỗ sồi, bao quanh phần lớn bánh xe cối có đường kính khoảng ba mét, là một thử thách lớn do cấu trúc không chuẩn mực và ít có bộ phanh nào còn nguyên vẹn từ các cối xay cổ.
Ladislav Filgas, thợ mộc tham gia dự án, mô tả công đoạn khó khăn nhất là điều chỉnh bộ phanh sao cho vừa khít với bánh xe không đều và không có bề mặt phẳng trong cối. Mọi chi tiết được đo đạc và sản xuất theo bản vẽ, nhưng vẫn phải hoàn thiện trực tiếp tại hiện trường để đảm bảo hoạt động hiệu quả.
- Jan Fiala, kỹ sư thiết kế kiêm hướng dẫn viên du lịch tại cối xay, đã mô phỏng cối xay dưới dạng mô hình 3D trên máy tính và xác định trọng lượng tổng thể lên tới 32 tấn.
- Dù hiện tại cối chưa quay do thiếu gió và bộ phận phụ trợ chưa hoàn chỉnh, ông Fiala khẳng định nếu được bổ sung các cánh gió và có gió thổi, cối sẽ hoạt động trở lại.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc phục hồi bộ phanh gỗ và làm cho cối xay gió Bílovec có thể quay trở lại sau gần một thế kỷ không chỉ là thành tựu kỹ thuật mà còn mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc. Đây là minh chứng cho sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giúp người dân và du khách có thể trải nghiệm trực tiếp hoạt động truyền thống của cối xay gió, thay vì chỉ tưởng tượng qua lời kể.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc, những di tích như cối xay gió Bílovec góp phần làm phong phú thêm trải nghiệm văn hóa khi sinh sống tại đất nước này. Việc bảo tồn và phát triển các điểm đến lịch sử cũng có thể thúc đẩy ngành du lịch địa phương, tạo cơ hội kinh doanh cho các nhà hàng, cửa hàng và dịch vụ phục vụ khách tham quan, trong đó có người Việt.
Kết luận
Cối xay gió Bílovec đã chính thức có thể quay trở lại sau gần một thế kỷ, nhờ vào sự phục dựng bộ phanh gỗ đặc biệt và những nỗ lực kỹ thuật tỉ mỉ. Sự kiện này không chỉ đánh dấu bước tiến trong bảo tồn di sản văn hóa mà còn mở ra cơ hội trải nghiệm thực tế cho du khách, góp phần làm sống lại một phần lịch sử vùng Morava.
Hình ảnh từ bài viết
Dřevěná brzda obepíná téměř celé palečné kolo.
Cánh quạt cối xay gió Bílovec lại chuyển động sau gần một thế kỷ