Cầu cạn thay thế đất đắp: Giải pháp mới cho cao tốc miền Tây
Đồng bằng sông Cửu Long, vùng đất có nền địa chất yếu và chịu ảnh hưởng lớn từ biến đổi khí hậu, đang được Bộ Xây dựng đề xuất áp dụng phương án cầu cạn bê tông cốt thép thay thế cho đường nền đắp truyền thống trong các dự án cao tốc chưa đầu tư. Liệu đây có phải là hướng đi hiệu quả, bền vững cho hạ tầng giao thông miền Tây trong tương lai?
Bối cảnh
Đồng bằng sông Cửu Long là vùng đất trũng, nền đất yếu, thường xuyên chịu tác động của nước biển dâng, sụt lún đất và biến động dòng chảy. Đây là những yếu tố gây khó khăn lớn cho việc xây dựng và duy trì các công trình giao thông, đặc biệt là các tuyến cao tốc có quy mô lớn. Theo quy hoạch, vùng này sẽ có khoảng 1.256 km cao tốc, trong đó nhiều đoạn chưa được đầu tư, tạo áp lực lớn về nguồn lực và kỹ thuật xây dựng.
Trước thực trạng đó, Bộ Xây dựng đã nhận được yêu cầu từ Thủ tướng Chính phủ về việc đánh giá tổng thể hiệu quả kinh tế kỹ thuật của các phương án xây dựng cao tốc, không chỉ dựa trên chi phí đầu tư ban đầu mà còn tính đến chi phí duy trì, sửa chữa và các yếu tố tác động trong suốt vòng đời công trình.
Diễn biến chính
Viện Kinh tế xây dựng được giao nhiệm vụ phân tích hai phương án chính cho cao tốc chưa đầu tư tại Đồng bằng sông Cửu Long: phương án làm đường nền đắp truyền thống và phương án xây dựng cầu cạn bằng bê tông cốt thép thay thế phần đường đắp.
- Kết quả nghiên cứu cho thấy, chi phí đầu tư ban đầu của cầu cạn cao hơn đáng kể, khoảng 1,6-1,7 lần so với đường nền đắp.
- Tuy nhiên, khi tính tổng chi phí trong vòng đời thiết kế 100 năm, sự chênh lệch này giảm xuống còn khoảng 1,1-1,14 lần, do cầu cạn ít phải bảo trì, sửa chữa và không chịu ảnh hưởng nghiêm trọng của lún nền như đường đắp.
- Bên cạnh đó, cầu cạn giúp giảm diện tích giải phóng mặt bằng xuống còn khoảng 82-85% so với phương án đắp nền, tiết kiệm đất đai quý giá tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Đặc biệt, với nền đất yếu và các vấn đề lún kéo dài, cầu cạn hạn chế được các rủi ro kỹ thuật, giảm thiểu việc phải gia cố, nâng cấp nhiều lần. Công trình cũng có khả năng chống chịu tốt hơn trước các tác động của biến đổi khí hậu như nước biển dâng và thay đổi dòng chảy.
Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng kiến nghị ưu tiên nghiên cứu và áp dụng cầu cạn cho các dự án cao tốc triển khai trong giai đoạn 2026-2030 và các giai đoạn tiếp theo, đặc biệt tại những khu vực có nền đất yếu hoặc cần đào sâu, đắp cao.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc lựa chọn cầu cạn thay cho đường nền đắp truyền thống không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn liên quan mật thiết đến hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường. Mặc dù chi phí đầu tư ban đầu cao hơn, nhưng khi xét đến tuổi thọ công trình và chi phí duy trì, cầu cạn thể hiện ưu thế vượt trội về độ bền và khả năng thích ứng với điều kiện tự nhiên khắc nghiệt.
Đồng thời, giảm diện tích giải phóng mặt bằng giúp hạn chế tác động đến đất nông nghiệp và sinh thái địa phương, điều này rất quan trọng với vùng Đồng bằng sông Cửu Long vốn có mật độ dân cư cao và nền kinh tế nông nghiệp phát triển. Ngoài ra, việc giảm sử dụng cát và đá xây dựng cũng góp phần bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên đang ngày càng cạn kiệt.
Kết luận
Bộ Xây dựng đã đưa ra đề xuất hợp lý khi ưu tiên áp dụng cầu cạn cho các dự án cao tốc miền Tây, nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế kỹ thuật và thích ứng với đặc điểm địa chất, khí hậu của vùng. Đây là bước tiến quan trọng trong phát triển hạ tầng giao thông bền vững, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội tại Đồng bằng sông Cửu Long.
Hình ảnh từ bài viết
Cao tốc Cần Thơ - Cà Mau tháng 12/2025. Ảnh: Huy Phong
Cầu cạn thay thế đất đắp: Giải pháp mới cho cao tốc miền Tây