Châu Âu đối mặt rủi ro thiếu khí đốt mùa đông do dự trữ thấp kỷ lục
Liệu châu Âu có đủ khí đốt để vượt qua mùa đông lạnh giá sắp tới? Dự trữ khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) đang ở mức thấp chưa từng thấy, khiến các chuyên gia cảnh báo về nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng. Tuy nhiên, các nhà chức trách vẫn giữ thái độ bình tĩnh, trong bối cảnh xung đột Trung Đông và gián đoạn nguồn cung LNG làm phức tạp thêm tình hình.
Bối cảnh
Đến đầu tháng 8, các kho dự trữ khí đốt của EU chỉ mới đạt dưới 58% công suất, thấp hơn 12 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm ngoái, theo dữ liệu từ Gas Infrastructure Europe. Đây là mức thấp nhất trong lịch sử, theo nhận định của Sebastian Heinermann, Giám đốc điều hành hiệp hội kho chứa khí đốt hàng đầu của Đức INES.
EU có tổng công suất lưu trữ hơn 102 tỷ m3 khí đốt, với khả năng cung cấp tới 30% nhu cầu tiêu thụ trong một mùa đông bình thường. Tuy nhiên, mức dự trữ hiện tại khiến châu Âu đứng trước tình thế rất rủi ro, đặc biệt nếu mùa đông tới lạnh hơn hoặc kéo dài.
Diễn biến chính
Năm 2022, xung đột tại Ukraine đã làm gián đoạn thị trường khí đốt, khiến giá tăng lên mức kỷ lục trên 300 euro mỗi megawatt giờ (MWh). Các doanh nghiệp châu Âu đua nhau tích trữ khí đốt, trong khi Nga cắt giảm nguồn cung. EU đặt mục tiêu lấp đầy kho dự trữ đạt 90% công suất trước mùa đông, nhưng năm nay đã hạ xuống còn 80% do chiến sự tại Trung Đông làm tăng giá khí đốt mùa hè và gây gián đoạn nguồn cung LNG.
Đặc biệt, eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển chính của khí LNG từ Qatar - nhà cung cấp chiếm khoảng 20% LNG toàn cầu - bị đóng cửa do chiến sự, khiến nguồn cung LNG bị gián đoạn nghiêm trọng. Điều này làm thị trường khí đốt rơi vào trạng thái "backwardation", tức giá khí đốt giao ngay cao hơn giá giao vào mùa đông, khiến việc mua khí để lưu kho không còn kinh tế.
Giá khí đốt chuẩn tại châu Âu cuối tháng 7 gần gấp đôi so với trước chiến sự Trung Đông, từ khoảng 31 euro lên gần 60 euro/MWh, sau đó giảm nhẹ khi có hy vọng về thỏa thuận hòa bình Mỹ - Iran. Tuy nhiên, nếu tình trạng gián đoạn kéo dài và thời tiết lạnh hơn bình thường, giá giao ngay có thể tăng lên tới 110 euro/MWh trong giai đoạn tháng 11 đến tháng 3/2027.
Phân tích & Ý nghĩa
Mặc dù dự trữ thấp, Ủy ban châu Âu vẫn cho rằng mục tiêu lấp đầy 80% công suất kho dự trữ là "về mặt kỹ thuật có thể đạt được". EU cũng giữ kế hoạch cấm nhập khẩu LNG từ Nga nhằm giảm nguồn thu cho Điện Kremlin, có hiệu lực hoàn toàn từ cuối năm nay.
Đức, quốc gia tiêu thụ khí đốt lớn nhất EU, chỉ mới đạt 47% công suất dự trữ, mức thấp nhất từ trước đến nay, trong khi các kho chứa của Đức chiếm hơn 20% tổng công suất lưu trữ của EU. Bộ Kinh tế và Năng lượng Đức cho rằng việc lấp đầy kho dự trữ là trách nhiệm của doanh nghiệp và nhà giao dịch, từ chối can thiệp để tránh làm thắt chặt thị trường và đẩy giá lên cao hơn.
Tuy nhiên, các nhà phân tích nghi ngờ khả năng đạt mục tiêu 80% nếu không có sự can thiệp của chính phủ. Để đạt được mức này, tốc độ bơm khí vào kho phải gần mức kỷ lục, đồng thời người mua châu Âu phải cạnh tranh với khách hàng châu Á để mua LNG với giá cao hơn do gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz.
Kết luận
Rủi ro thiếu khí đốt mùa đông tại châu Âu đang hiện hữu rõ nét khi dự trữ ở mức thấp kỷ lục, trong bối cảnh nguồn cung LNG bị gián đoạn và giá khí đốt tăng cao. Dù giới chức EU vẫn giữ thái độ bình tĩnh và duy trì các chính sách hiện hành, mùa đông tới có thể buộc châu Âu phải áp dụng các biện pháp hạn chế tiêu thụ hoặc chấp nhận giá năng lượng cao hơn, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sinh hoạt và hoạt động kinh doanh, trong đó có cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu.
Hình ảnh từ bài viết
Diễn biến dự trữ khí đốt của Liên minh châu Âu. Đồ họa: Reuters
Cảng LNG nổi ở thành phố Wilhelmshaven, Đức, ngày 15/11. Ảnh: Reuters.
Châu Âu đối mặt rủi ro thiếu khí đốt mùa đông do dự trữ thấp kỷ lục