Chưa tạm hoãn xuất cảnh với người bị mạo danh: Cần cơ chế kiểm soát chặt chẽ
Việc cá nhân bị mạo danh sử dụng thông tin để đăng ký doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh đang là vấn đề pháp lý phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền tự do đi lại và nghĩa vụ thuế của người dân. Bộ Tài chính Việt Nam vừa đề xuất chính sách mới nhằm bảo vệ người bị mạo danh, tránh áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh sai đối tượng. Vậy cơ chế này có ý nghĩa thế nào và cần lưu ý gì để tránh bị lợi dụng?
Bối cảnh
Trong bối cảnh phát triển kinh tế và mở rộng hoạt động doanh nghiệp, tình trạng mạo danh cá nhân để đăng ký doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh ngày càng phổ biến. Việc này không chỉ gây khó khăn cho công tác quản lý thuế mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi và nghĩa vụ của người bị mạo danh. Biện pháp tạm hoãn xuất cảnh được áp dụng nhằm ngăn chặn người vi phạm trốn tránh trách nhiệm thuế, tuy nhiên nếu áp dụng sai đối tượng sẽ xâm phạm quyền tự do đi lại của công dân ngay tình.
Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo nghị quyết của Chính phủ, trong đó đề xuất trường hợp cá nhân bị mạo danh có đơn đề nghị và công an xác nhận đang xử lý, thì cơ quan thuế tạm thời chưa áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh. Đây là bước tiến nhằm bảo vệ quyền công dân và đảm bảo công bằng trong thực thi pháp luật.
Diễn biến chính
Đề xuất này xuất phát từ nguyên tắc nghĩa vụ thuế phải gắn với đúng chủ thể có trách nhiệm. Một cá nhân bị sử dụng trái phép thông tin để đăng ký doanh nghiệp không thể bị buộc chịu trách nhiệm về nghĩa vụ thuế phát sinh từ hoạt động mà họ không tham gia hay kiểm soát.
Nếu chỉ dựa vào thông tin đăng ký doanh nghiệp để áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh mà chưa xác minh dấu hiệu mạo danh, người ngay tình có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Biện pháp tạm hoãn xuất cảnh là một hình thức quản lý có tác động trực tiếp đến quyền tự do đi lại, công việc và uy tín cá nhân.
Tuy nhiên, việc bảo vệ người bị mạo danh cần đi kèm với cơ chế kiểm soát chặt chẽ. Có nguy cơ các đối tượng vi phạm cố tình khai báo gian dối rằng mình bị mạo danh để né tránh biện pháp tạm hoãn xuất cảnh hoặc trì hoãn nghĩa vụ thuế. Văn bản tiếp nhận đơn của công an chỉ chứng minh người dân đã trình báo, chưa phải là xác nhận sự việc đúng sự thật.
Do đó, cần xây dựng quy trình xác minh khách quan, có thời hạn và phân định rõ trách nhiệm giữa cơ quan thuế, công an và cơ quan đăng ký kinh doanh. Việc xác định ai là người thực tế điều hành, kiểm soát và hưởng lợi từ hoạt động kinh doanh là yếu tố then chốt để phân biệt nạn nhân và người vi phạm.
Bên cạnh đó, cơ quan quản lý nên áp dụng phương pháp quản lý thuế dựa trên đánh giá rủi ro, thay vì xử lý cứng nhắc mọi trường hợp giống nhau, nhằm nâng cao hiệu quả và công bằng.
Phân tích & Ý nghĩa
Chính sách đề xuất phản ánh sự cân bằng giữa bảo vệ quyền công dân và giữ nghiêm kỷ cương pháp luật. Việc không áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh ngay khi có đơn trình báo mạo danh giúp tránh gây thiệt hại cho người ngay tình, đồng thời tạo điều kiện để các cơ quan chức năng xác minh và xử lý đúng đối tượng.
Tuy nhiên, nếu thiếu cơ chế kiểm soát và xác minh chặt chẽ, chính sách này có thể bị lợi dụng để trốn tránh nghĩa vụ thuế, làm giảm hiệu quả quản lý nhà nước. Việc phân định rõ trách nhiệm và xây dựng quy trình phối hợp liên ngành là cần thiết để vừa bảo vệ người bị xâm phạm, vừa ngăn chặn hành vi gian dối.
Kinh nghiệm quốc tế như tại Anh và Singapore cho thấy việc xác minh danh tính và kiểm soát trách nhiệm của các tổ chức cung cấp dịch vụ doanh nghiệp là giải pháp hiệu quả để phòng ngừa mạo danh ngay từ khâu đăng ký. Việt Nam cũng đang áp dụng công nghệ VNeID trong xác thực thông tin cá nhân khi đăng ký doanh nghiệp, góp phần giảm thiểu rủi ro giả mạo.
Kết luận
Đề xuất chưa áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh với người bị mạo danh là bước đi hợp lý, thể hiện sự tôn trọng quyền công dân và công bằng pháp luật. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, cần thiết lập cơ chế kiểm soát, xác minh khách quan và phối hợp liên ngành chặt chẽ. Đây là yêu cầu quan trọng để vừa bảo vệ người ngay tình, vừa ngăn chặn hành vi lợi dụng chính sách nhằm trốn tránh nghĩa vụ thuế.
Hình ảnh từ bài viết
Dự thảo của Chính phủ đề xuất chưa tạm hoãn xuất cảnh với người bị mạo danh thành lập doanh nghiệp, có nợ thuế - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Chưa tạm hoãn xuất cảnh với người bị mạo danh - Ảnh 2.
Chưa tạm hoãn xuất cảnh với người bị mạo danh: Cần cơ chế kiểm soát chặt chẽ