Chuẩn bị chủ động ứng phó đại dịch: Không chỉ xây thêm bệnh viện
Đại dịch COVID-19 đã để lại nhiều bài học sâu sắc về cách thế giới và Việt Nam ứng phó với các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Nhưng liệu xây dựng thêm bệnh viện có phải là giải pháp duy nhất? TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Chủ tịch Hội Truyền nhiễm TP.HCM, cho rằng cần thay đổi cách tiếp cận, tập trung vào phòng ngừa và kiểm soát rủi ro từ gốc.
Bối cảnh
Thông tin trên được TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu - Chủ tịch Hội Truyền nhiễm TP.HCM, Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm Việt Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Y học TP.HCM - chia sẻ tại hội nghị khoa học năm 2026 của Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP.HCM, với chủ đề "Bệnh nhiễm trùng và truyền nhiễm: Thách thức và thành tựu" diễn ra sáng ngày 20 tháng 8.
Hội nghị diễn ra trong bối cảnh thế giới vẫn đối mặt với nguy cơ các bệnh truyền nhiễm mới nổi và tái xuất hiện, được thúc đẩy bởi biến đổi khí hậu, đô thị hóa, suy giảm đa dạng sinh học, toàn cầu hóa và gia tăng tương tác giữa con người, động vật và môi trường.
Diễn biến chính
TS.BS Châu nhắc lại, cách đây 5 năm, đại dịch COVID-19 tại TP.HCM diễn ra rất khốc liệt. Các bệnh viện dã chiến và hồi sức tích cực đều quá tải, số ca tử vong có những ngày lên trên ba con số. Đại dịch đã làm thay đổi căn bản quan điểm của cộng đồng quốc tế về công tác chuẩn bị và ứng phó đại dịch.
Ông trình bày báo cáo "Chuẩn bị cho đại dịch tương lai: thách thức và giải pháp", trong đó nhấn mạnh các bệnh truyền nhiễm mới không còn là sự kiện hiếm gặp mà trở thành mối đe dọa lặp đi lặp lại. Những đợt bùng phát gần đây của virus Ebola và cúm gia cầm độc lực cao (H5N1) đã làm nổi bật các lỗ hổng trong hệ thống y tế toàn cầu.
Ông cũng chỉ ra nhiều hạn chế trong công tác chuẩn bị ứng phó đại dịch hiện nay, bao gồm sự phân mảnh trong hệ sinh thái nghiên cứu và phát triển, thất bại của cơ chế thị trường trong đổi mới các biện pháp y tế, bất bình đẳng trong tiếp cận vắc xin và thuốc điều trị, cũng như hạn chế trong quản trị dữ liệu và tích hợp chưa đầy đủ giữa an ninh y tế và bao phủ y tế toàn dân.
Phân tích & Ý nghĩa
Điều đáng chú ý là TS.BS Châu nhấn mạnh chống dịch hiệu quả không phải là xây dựng thêm bệnh viện mà là dịch chuyển sự can thiệp lên thượng nguồn, tức là kiểm soát rủi ro ngay tại ranh giới sinh thái trước khi dịch bệnh lây lan vào cộng đồng. Đây là cách tiếp cận chủ động và bền vững hơn trong phòng chống dịch.
Việc củng cố hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu, mở rộng giám sát hệ gene và giám sát dựa vào cộng đồng, duy trì năng lực sản xuất bền vững và thúc đẩy hài hòa các quy định quản lý giữa các quốc gia được xem là những thành tố cốt lõi của một hệ thống chuẩn bị đại dịch có khả năng chống chịu cao.
Bên cạnh đó, tích hợp bao phủ y tế toàn dân, chăm sóc sức khỏe ban đầu, cách tiếp cận "Một sức khỏe" (One Health) - liên kết sức khỏe con người, động vật và môi trường - đổi mới khoa học công nghệ và hợp tác quốc tế sẽ tạo nền tảng hiệu quả nhất để giảm thiểu các tác động về sức khỏe, xã hội và kinh tế của các đại dịch trong tương lai.
Kết luận
TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu dự báo thế giới thường trải qua một đợt dịch lớn khoảng mỗi 10 năm và một đại dịch toàn cầu khoảng 100 năm. Đại dịch COVID-19 đã kết thúc cách đây 5 năm, nhưng virus cúm vẫn còn đó và không ai biết khi nào nó sẽ quay trở lại. Vì vậy, ngành y tế, đặc biệt là các bác sĩ chuyên ngành truyền nhiễm, cần chuẩn bị tâm thế ứng phó chủ động, không chỉ dựa vào xây dựng thêm bệnh viện mà phải tập trung vào phòng ngừa, kiểm soát rủi ro và hợp tác quốc tế.
Hình ảnh từ bài viết
TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu - Chủ tịch Hội Truyền nhiễm TP.HCM, Phó chủ tịch Hội Truyền nhiễm Việt Nam - báo cáo tại hội nghị - Ảnh: XUÂN MAI
Người dân tiêm vắc xin phòng COVID-19 tại Nhà thi đấu Phú Thọ (TP.HCM) vào thời điểm đỉnh dịch COVID-19 năm 2021 - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Chuẩn bị chủ động ứng phó đại dịch: Không chỉ xây thêm bệnh viện