Chuyên gia cảnh báo mất mảng xanh khi san phẳng núi Một ở Quy Nhơn

2026-11-01

Chuyên gia cảnh báo mất mảng xanh khi san phẳng núi Một ở Quy Nhơn

Việc san phẳng núi Một để xây dựng khu dân cư mới tại thành phố Quy Nhơn đang gây nhiều tranh cãi. Liệu phương án này có thực sự cần thiết, hay sẽ để lại hậu quả lâu dài về môi trường và cảnh quan? Những phân tích của chuyên gia sẽ giúp người dân và chính quyền hiểu rõ hơn về tác động của dự án này.

Bối cảnh

Núi Một là một ngọn núi độc lập, rộng gần 7 ha, nằm ở phường Quy Nhơn, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Khu vực này thường xuyên xảy ra sạt lở, đặc biệt vào mùa mưa, ảnh hưởng trực tiếp đến hàng trăm hộ dân sinh sống phía dưới chân núi. Khu dân cư quanh núi đã hình thành hơn 20 năm, kéo dài theo đường Hoa Lư từ Cầu Đôi đến cầu Chữ Y, bên cạnh sông Hà Thanh.

Tháng 10 năm 2026, chính quyền phường Quy Nhơn đề xuất di dời người dân sống trong vùng nguy hiểm và san phẳng núi Một để xây dựng khu dân cư mới với kinh phí dự kiến khoảng 500 tỷ đồng. Đây là một dự án lớn nhằm phát triển đô thị, nhưng cũng đặt ra nhiều câu hỏi về tác động môi trường và an toàn cho cư dân.

Diễn biến chính

GS.TS Đỗ Minh Đức, Phó chủ tịch Hội đồng Khoa học của Viện Địa công nghệ và Môi trường thuộc Tổng hội Địa chất Việt Nam, đã đưa ra những cảnh báo quan trọng về dự án này. Theo ông, khối núi Một không quá dốc, nhưng mưa lớn là nguyên nhân chính gây ra sạt lở. Đất đá tại đây dễ bị yếu đi và tan rã khi ngấm nước, làm tăng nguy cơ trượt đất sau những đợt mưa lớn.

Kết quả khảo sát năm 2023 của Viện cho thấy nguy cơ sạt lở tập trung chủ yếu ở chân núi, các đoạn sườn bị cắt để xây dựng nhà cửa, và các khe tụ nước. Tuy nhiên, đánh giá này chưa được cập nhật bằng các khảo sát hiện trường mới, bản đồ địa hình và số liệu khoan địa chất chi tiết.

Viện Địa công nghệ và Môi trường khuyến cáo không nên san bằng toàn bộ núi Một để lấy đất xây dựng đô thị. Quá trình thi công san phẳng núi có thể kéo dài từ 3 đến 5 năm, phát sinh nhiều vấn đề như sạt lở, bụi, tiếng ồn và rung chấn, ảnh hưởng lớn đến đời sống người dân quanh khu vực.

Lượng đất đá cần đào ước tính từ 0,6 đến 0,9 triệu m3 nguyên khối, tương đương 0,75 đến 1,2 triệu m3 sau khi khai thác.
Quá trình thi công có thể cần từ 50.000 đến 90.000 lượt xe tải vận chuyển đất đá, tương đương khoảng 80-150 lượt xe mỗi ngày đi qua khu dân cư nếu thi công trong vòng hai năm.

Thay vì san phẳng, chuyên gia đề xuất giữ lại núi Một, di dời các hộ dân sống trong vùng nguy hiểm và cải tạo khu vực này thành công viên rừng đô thị. Phương án này không chỉ giảm thiểu nguy cơ sạt lở mà còn tạo thêm không gian xanh, giúp điều hòa không khí và bảo tồn cảnh quan đặc trưng của Quy Nhơn - thành phố nằm giữa núi và biển.

Núi Một cao hơn 40 m, có thể trở thành điểm ngắm cảnh từ trên cao với các đường mòn, chòi ngắm cảnh và hệ thống cây xanh. Khu vực sau khi di dời dân sẽ được bố trí thành hành lang an toàn, kết hợp rãnh thoát nước, tường chắn thấp, đường dạo và đường cứu hộ, hạn chế bê tông hóa để giữ nguyên nét tự nhiên.

Có 228 hộ dân sống trong khu vực núi Một được đề xuất di dời. Ảnh: Trần Hóa

Phân tích & Ý nghĩa

Việc san phẳng núi Một để xây dựng khu dân cư mới sẽ gây mất mảng xanh và cảnh quan tự nhiên vốn có của khu vực. Đây là một tổn thất lâu dài không thể phục hồi, ảnh hưởng đến môi trường sống và thẩm mỹ đô thị. Quá trình thi công cũng sẽ tạo ra nhiều bất tiện cho người dân như bụi bẩn, tiếng ồn và nguy cơ sạt lở kéo dài nhiều năm.

Ngược lại, phương án giữ lại núi, di dời dân cư vùng nguy hiểm và cải tạo thành công viên rừng đô thị không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro thiên tai mà còn tạo ra không gian xanh quý giá giữa đô thị đông đúc. Điều này góp phần cải thiện chất lượng không khí, điều hòa khí hậu và duy trì nét đặc trưng của Quy Nhơn - thành phố có địa hình núi liền kề biển độc đáo.

Đề xuất của Viện Địa công nghệ và Môi trường cũng bao gồm các giải pháp trước mắt như kiểm tra hiện trường, đánh dấu các vết nứt, lập danh sách các hộ dân có nguy cơ cao và chuẩn bị phương án sơ tán khi có cảnh báo mưa lớn. Việc cấm đào đất, cắt sườn núi, xây dựng mới và đổ thải trên đỉnh, sườn núi cũng được nhấn mạnh nhằm hạn chế nguy cơ sạt lở.

Trong vòng 6-12 tháng tới, cần thực hiện khảo sát địa hình và khoan địa chất để đánh giá độ ổn định, xác định các khu vực nguy hiểm và tiến hành gia cố, xử lý thoát nước. Việc di dời dân cư vùng nguy hiểm và xây dựng công trình bảo vệ sẽ được thực hiện trong 1-3 năm tiếp theo, nhằm đảm bảo an toàn và phát triển bền vững khu vực.

Cơn bão năm ngoái làm sạt lở, hư hỏng nhiều căn nhà. Ảnh: Trần Hóa

Kết luận

Dự án san phẳng núi Một để xây khu dân cư mới tại Quy Nhơn đang đặt ra nhiều thách thức về môi trường và an toàn cho người dân. Theo GS.TS Đỗ Minh Đức và Viện Địa công nghệ và Môi trường, việc giữ lại núi, di dời dân cư vùng nguy hiểm và cải tạo thành công viên rừng đô thị là phương án khả thi hơn, vừa bảo vệ cảnh quan, vừa giảm thiểu rủi ro thiên tai. Đây là bài toán cần sự cân nhắc kỹ lưỡng giữa phát triển đô thị và bảo tồn thiên nhiên.