Chuyên gia cựu bộ trưởng: Châu Âu khó trở lại đỉnh cao kinh tế thế giới
Châu Âu đang trải qua giai đoạn suy yếu về sức cạnh tranh kinh tế so với các cường quốc như Hoa Kỳ và Trung Quốc. Liệu châu lục này có thể lấy lại vị thế dẫn đầu toàn cầu? Những nguyên nhân sâu xa và xu hướng hiện tại cho thấy một bức tranh không mấy sáng sủa, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.
Bối cảnh
Từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, châu Âu xây dựng một mô hình xã hội - kinh tế nhằm ngăn ngừa khủng hoảng và xáo trộn xã hội, đồng thời thúc đẩy sự hợp tác kinh tế thay thế cho chủ nghĩa dân tộc. Mô hình này giúp cải thiện đáng kể đời sống người dân trong những thập niên đầu sau chiến tranh.
Tuy nhiên, từ năm 2000, khi Liên minh châu Âu (EU) còn bao gồm cả Vương quốc Anh, quy mô kinh tế của EU tương đương với Hoa Kỳ. Đến nay, dù vẫn gồm Anh, EU chỉ đạt khoảng hai phần ba quy mô kinh tế của Mỹ. Điều này cho thấy khoảng cách kinh tế giữa châu Âu và Mỹ đã ngày càng nới rộng trong nhiều năm qua.
Diễn biến chính
Chiến lược Lisbon năm 2000 của Ủy ban châu Âu đặt mục tiêu biến châu Âu thành khu vực cạnh tranh và năng suất nhất thế giới vào năm 2010. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy mục tiêu này chưa đạt được và có phần xa vời.
Nguyên nhân chính được chỉ ra là sự can thiệp sâu rộng của nhà nước vào kinh tế và xã hội, bao gồm bảo vệ người lao động, người tiêu dùng, cùng các chính sách khí hậu và ESG (môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp) ngày càng nghiêm ngặt. Mô hình "phong cách sống châu Âu" này, mặc dù mang lại sự an toàn và tiện nghi cho người dân, lại làm giảm sức cạnh tranh của các doanh nghiệp châu Âu trên thị trường toàn cầu.
Chính sách điều tiết và quy định ngày càng nhiều khiến chi phí hoạt động của các doanh nghiệp tăng lên, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, vốn khó có thể chuyển chi phí này vào giá bán. Trong khi đó, các tập đoàn lớn đã thích nghi được với chi phí cao và chuyển gánh nặng này cho người tiêu dùng.
Phân tích & Ý nghĩa
Châu Âu hiện đối mặt với thách thức lớn khi phải cân bằng giữa mục tiêu bảo vệ môi trường, phát triển bền vững và duy trì sức cạnh tranh kinh tế. Việc đặt ra các mục tiêu khí hậu quá cao và áp dụng các quy định nghiêm ngặt có thể làm giảm tăng trưởng kinh tế và năng suất lao động.
Đặc biệt, châu Âu còn tụt hậu trong việc chuyển giao kết quả nghiên cứu khoa học thành sản phẩm và công nghệ thương mại, điều này làm giảm khả năng đổi mới sáng tạo và cạnh tranh trên thị trường toàn cầu. Trong khi đó, các cường quốc như Mỹ và Trung Quốc đầu tư mạnh mẽ vào nghiên cứu, công nghệ và hạ tầng, tạo lợi thế lớn trong cuộc đua kinh tế và ứng phó biến đổi khí hậu.
Kết luận
Mặc dù châu Âu khó có thể trở lại vị trí dẫn đầu kinh tế thế giới như trước đây, việc tận dụng tốt hơn thị trường chung, nguồn vốn và tiềm năng công nghệ vẫn có thể giúp châu lục này ngăn chặn sự tụt hậu thêm nữa. Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường kinh doanh, chi phí sinh hoạt và cơ hội việc làm trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt.
Chuyên gia cựu bộ trưởng: Châu Âu khó trở lại đỉnh cao kinh tế thế giới