Cơ hội việc làm cho người cao tuổi: Xu hướng và thực tế tại Việt Nam
"Tuổi này rồi bác còn làm được gì? Có công việc nào hợp không?" là những câu hỏi quen thuộc mà chị Nguyễn Thị Hiền, tư vấn viên tại Trung tâm Dịch vụ Việc làm Hà Nội, thường nghe khi tiếp xúc với người cao tuổi đang tìm việc. Tình trạng người lớn tuổi quay lại thị trường lao động đang trở nên phổ biến, đặt ra nhiều thách thức và cơ hội mới cho cả người lao động và nhà tuyển dụng.
Bối cảnh
Trong những năm gần đây, xu hướng người cao tuổi đi làm sau tuổi nghỉ hưu ngày càng tăng. Đây là hệ quả của nhiều yếu tố, trong đó có sự già hóa dân số nhanh chóng tại Việt Nam, khiến lực lượng lao động truyền thống giảm dần. Ngoài ra, nhiều người lớn tuổi không chỉ cần thu nhập mà còn mong muốn duy trì hoạt động xã hội, tránh cảm giác cô đơn, nhàm chán khi ở nhà.
Trung tâm Dịch vụ Việc làm Hà Nội là một trong những nơi hỗ trợ người cao tuổi tìm kiếm việc làm. Những người đến đây thường không quen với công nghệ tìm việc trực tuyến, nên họ ưu tiên đến trực tiếp để được tư vấn kỹ càng, phù hợp với sức khỏe và hoàn cảnh cá nhân.
Diễn biến chính
Chị Nguyễn Thị Hiền cho biết, trung bình mỗi tháng chị tiếp nhận khoảng 10 người cao tuổi đến tìm việc, đa phần là nữ giới trên dưới 60 tuổi. Họ thường tìm các công việc nhẹ nhàng, theo giờ như dọn dẹp, giúp việc gia đình, để có thể sắp xếp thời gian chăm sóc gia đình và nghỉ ngơi cuối tuần.
Trong một buổi tư vấn gần đây, chị Hiền gặp một giảng viên ngoại ngữ hơn 60 tuổi, người không cần thu nhập nhưng muốn làm cộng tác viên để duy trì kỹ năng tiếng Anh và giữ trí nhớ minh mẫn. Điều này cho thấy động lực đi làm của người cao tuổi không chỉ là kinh tế mà còn là nhu cầu tinh thần.
Trung tâm đã tổ chức phiên giao dịch việc làm dành riêng cho người cao tuổi với khoảng 250 chỉ tiêu tuyển dụng. Các vị trí chủ yếu gồm nhân viên an ninh, bảo vệ, tư vấn khách hàng, nhân viên bếp, tạp vụ, giúp việc theo giờ và sản xuất đồ thủ công. Trong đó, hơn 67% là lao động phổ thông, chỉ 12% yêu cầu trình độ trung cấp hoặc công nhân kỹ thuật, và 21% còn lại dành cho nhóm có trình độ cao đẳng, đại học.
- Mức thu nhập phổ biến nhất dưới 7 triệu đồng/tháng, tập trung vào công việc giản đơn.
- Khoảng 30% vị trí trả từ 7-10 triệu đồng/tháng, dành cho bán hàng, bảo vệ, nhân viên bếp.
- 15% vị trí có thu nhập 10-15 triệu đồng/tháng, dành cho nhân viên an ninh, tư vấn có kinh nghiệm.
- Chỉ 5% vị trí có mức lương trên 15 triệu đồng, yêu cầu chuyên môn và nhiều năm kinh nghiệm.
Ông Nguyễn Viết Quân, phụ trách tuyển dụng tại Công ty Anh Minh Group, cho biết doanh nghiệp vẫn cần tuyển lao động lớn tuổi, chủ yếu ở các vị trí bảo vệ, tạp vụ, phụ bếp với thu nhập từ 7-8 triệu đồng kèm phụ cấp và thưởng tùy tình hình kinh doanh. Những vị trí này thường tuyển qua giới thiệu nội bộ hơn là qua mạng.
Đồng thời, công ty dịch vụ giúp việc theo giờ cũng mở rộng tuyển dụng người cao tuổi, với yêu cầu đơn giản như thành thạo điện thoại thông minh và tự túc phương tiện đi lại. Công việc được chia thành ba ca mỗi ngày, mỗi ca khoảng bốn tiếng, linh hoạt theo thời gian của người lao động. Tiền công dao động từ 60.000 đến 100.000 đồng mỗi giờ, tăng khoảng 30% vào cuối tuần và gấp 2-2,5 lần vào ngày lễ, Tết.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc người cao tuổi quay lại thị trường lao động phản ánh sự thay đổi trong quan niệm về tuổi nghỉ hưu và vai trò của người lớn tuổi trong xã hội hiện đại. Không chỉ là nguồn thu nhập bổ sung, công việc còn giúp họ duy trì sự năng động, kết nối xã hội và cảm giác có ích.
Tuy nhiên, cơ hội việc làm dành cho người cao tuổi vẫn chủ yếu là các công việc giản đơn, phù hợp với sức khỏe và khả năng của họ. Điều này đặt ra thách thức cho các cơ quan chức năng và doanh nghiệp trong việc tạo ra môi trường làm việc linh hoạt, phù hợp hơn với nhóm lao động này.
Đối với cộng đồng người Việt, đặc biệt tại các nước châu Âu như Cộng hòa Séc, xu hướng này cũng có thể là bài học tham khảo trong việc hỗ trợ người cao tuổi duy trì hoạt động kinh tế và xã hội, đồng thời cân nhắc các chính sách về lao động và an sinh xã hội phù hợp.
Kết luận
Người cao tuổi ngày càng quan tâm đến việc làm sau tuổi nghỉ hưu, với nhiều lý do từ kinh tế đến tinh thần. Trung tâm Dịch vụ Việc làm Hà Nội và các doanh nghiệp đang nỗ lực tạo ra các cơ hội việc làm phù hợp, dù phần lớn vẫn là công việc giản đơn hoặc theo giờ. Đây là xu hướng tất yếu trong bối cảnh già hóa dân số, đòi hỏi sự quan tâm nhiều hơn từ xã hội và chính sách.
Hình ảnh từ bài viết
Chị Hiền, nhân viên Trung tâm Dịch vụ Việc làm Hà Nội trong ca làm việc. Ảnh: Hồng Chiêu
Người cao tuổi nghe tư vấn tìm việc làm. Ảnh: Hồng Chiêu
Cơ hội việc làm cho người cao tuổi: Xu hướng và thực tế tại Việt Nam