Cơ quan chống độc quyền Séc phải xem xét lại phạt Bộ Phát triển địa phương về dự án số hóa thủ tục xây dựng
Bộ Phát triển địa phương của Cộng hòa Séc đang đối mặt với việc phải nhận lại quyết định xử phạt liên quan đến dự án số hóa thủ tục xây dựng, sau khi Tòa án tỉnh Brno hủy bỏ một phần quyết định xử phạt của Cơ quan Bảo vệ Cạnh tranh (ÚOHS). Vụ việc này phản ánh những khó khăn và tranh cãi trong quá trình chuyển đổi số hệ thống hành chính tại Séc.
Bối cảnh
Úřad pro ochranu hospodářské soutěže (ÚOHS) là cơ quan bảo vệ cạnh tranh của Séc, có nhiệm vụ giám sát các hoạt động đấu thầu, đảm bảo sự minh bạch và công bằng trong các hợp đồng công. Bộ Phát triển địa phương (Ministerstvo pro místní rozvoj - MMR) là cơ quan chịu trách nhiệm về các chính sách phát triển đô thị và xây dựng tại Séc.
Từ năm 2024, Bộ Phát triển địa phương đã bị phạt do vi phạm quy định đấu thầu khi giao thầu dự án số hóa thủ tục xây dựng (digitalizace stavebního řízení - DSŘ) mà không qua đấu thầu công khai. Tuy nhiên, quyết định phạt này đã bị Tòa án tỉnh Brno xem xét lại và hủy bỏ một phần dựa trên phán quyết của Tòa án Hành chính Tối cao (Nejvyšší správní soud - NSS) vào tháng 5 năm 2026.
Diễn biến chính
Tòa án tỉnh Brno đã xử lý vụ việc này lần thứ hai. Lần đầu vào tháng 8 năm 2025, tòa án đã xác nhận quyết định phạt của ÚOHS và Chủ tịch Petr Mlsna. Bộ Phát triển địa phương không đồng ý và đã kháng cáo lên Tòa án Hành chính Tối cao, nơi đã chấp nhận kháng cáo và trả lại vụ việc cho tòa án tỉnh để xem xét lại theo quan điểm pháp lý mới.
Theo ÚOHS, Bộ Phát triển địa phương đã sử dụng hình thức đấu thầu không công khai (jednací řízení bez uveřejnění) mà không đáp ứng các điều kiện pháp luật quy định. Bộ đã phản đối bằng cách cho rằng họ bị áp lực về thời gian do ÚOHS đã hủy bỏ cuộc đấu thầu trước đó.
Tuy nhiên, Chủ tịch ÚOHS Petr Mlsna không chấp nhận lý do này, cho rằng Bộ đã tự gây ra tình trạng khó khăn bằng cách thiết lập điều kiện không phù hợp trong cuộc đấu thầu bị hủy bỏ trước đó.
Tòa án tỉnh Brno đã hủy bỏ phần quyết định liên quan đến mức phạt, dựa trên quan điểm pháp lý của Tòa án Hành chính Tối cao và tòa án tỉnh rằng ÚOHS đã sai khi xem xét việc Bộ không khởi xướng thay đổi luật pháp hay hoãn hiệu lực sửa đổi luật xây dựng như một tình tiết tăng nặng. Các phần còn lại của quyết định ÚOHS vẫn có hiệu lực.
Phân tích & Ý nghĩa
Dự án số hóa thủ tục xây dựng tại Séc được khởi động vào tháng 7 năm 2024 nhằm mục tiêu hiện đại hóa và tăng hiệu quả cho các thủ tục hành chính liên quan đến xây dựng. Tuy nhiên, ngay từ đầu, dự án đã gặp nhiều khó khăn và gây phiền toái cho cả người dân và cán bộ công quyền. Những trục trặc này đã dẫn đến việc Thủ tướng khi đó là Petr Fiala (ODS) phải cách chức Bộ trưởng Ivan Bartoš (Piráti), đồng thời khiến liên minh Piráti rút khỏi chính phủ.
Liên minh SPOLU và STAN sau đó quyết định không tiếp tục phát triển hệ thống hiện tại và lên kế hoạch tổ chức đấu thầu mới. Theo dự kiến của chính phủ trước, hệ thống số hóa thủ tục xây dựng mới sẽ được hoàn thiện và kiểm thử đầy đủ vào năm 2028.
Đáng chú ý, một cuộc kiểm toán do Bộ Phát triển địa phương thực hiện sau khi Bộ trưởng Bartoš rời nhiệm sở đã phát hiện ra nhiều sai sót trong quá trình phát triển hệ thống số hóa. Các hệ thống này không đáp ứng đủ nhu cầu của người dùng, thiếu tài liệu kỹ thuật cần thiết và quản lý dự án chưa hiệu quả.
Hiện tại, đang tồn tại giai đoạn chuyển tiếp cho phép các cơ quan xây dựng sử dụng đồng thời cả hệ thống cũ và hệ thống số hóa mới, gọi là "technologický bypass". Giai đoạn này dự kiến kéo dài ít nhất thêm hai năm so với kế hoạch ban đầu, nhằm đảm bảo sự ổn định và thích nghi cho các bên liên quan.
Kết luận
Vụ việc xử phạt Bộ Phát triển địa phương về dự án số hóa thủ tục xây dựng không chỉ phản ánh những khó khăn trong quá trình chuyển đổi số tại Séc mà còn cho thấy tầm quan trọng của việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về đấu thầu công khai. Việc Tòa án tỉnh Brno và Tòa án Hành chính Tối cao can thiệp cho thấy hệ thống pháp luật Séc đang vận hành để đảm bảo công bằng và minh bạch trong quản lý nhà nước.
Cơ quan chống độc quyền Séc phải xem xét lại phạt Bộ Phát triển địa phương về dự án số hóa thủ tục xây dựng