Công đoàn đề xuất giảm giờ làm xuống dưới 48 tiếng mà không ảnh hưởng năng suất
Giảm giờ làm việc tuần từ 48 giờ xuống còn 40-44 giờ đang là đề xuất được Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đưa ra nhằm cải thiện đời sống người lao động. Liệu việc giảm giờ làm có làm giảm năng suất lao động? Đây là câu hỏi được nhiều người quan tâm khi chính sách này được bàn thảo.
Bối cảnh
Hiện nay, Bộ luật Lao động Việt Nam quy định giờ làm việc khu vực doanh nghiệp không quá 48 giờ mỗi tuần. Trong khi đó, khu vực công đã áp dụng tuần làm việc 40 giờ từ năm 1999. Tuy nhiên, khối doanh nghiệp vẫn giữ nguyên mức 48 giờ đến nay. Nhà nước khuyến khích doanh nghiệp thực hiện tuần làm việc 40 giờ nhưng chưa có quy định bắt buộc.
Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đang đề xuất sửa đổi toàn diện Bộ luật Lao động, giảm giờ làm việc xuống còn 40-44 giờ mỗi tuần, tiến tới tiệm cận với khu vực công nhằm đảm bảo quyền lợi người lao động và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Diễn biến chính
Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Nguyễn Anh Tuấn nhấn mạnh việc giảm giờ làm dưới 48 giờ không mâu thuẫn với việc tăng năng suất lao động. Ngược lại, chính sách này giúp người lao động có thời gian nghỉ ngơi hợp lý, tinh thần làm việc hứng khởi, từ đó phát huy tối đa năng lực. Một người lao động có cuộc sống cân bằng là nền tảng để doanh nghiệp phát triển, góp phần tăng năng suất lao động, yếu tố quan trọng để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.
Tại cấp cơ sở, ông Bùi Văn Trường, Chủ tịch Công đoàn Công ty Luxshare-ICT Vân Trung, Bắc Ninh – doanh nghiệp điện tử có hơn 30.000 lao động, cho biết năng suất lao động phụ thuộc nhiều yếu tố, không chỉ là giờ làm việc. Đầu tư công nghệ và quản trị doanh nghiệp đóng vai trò lớn. Ông dẫn chứng nhà máy sản xuất khối FDI đã đầu tư máy móc hiện đại và đào tạo nâng cao tay nghề, đặc biệt ngoại ngữ để công nhân có thể giao tiếp với quản lý và chủ đầu tư nước ngoài.
Ông Trường cho biết nếu giảm giờ làm khoảng 4 giờ mỗi tuần, doanh nghiệp vẫn có thể đáp ứng khối lượng và đơn hàng sản xuất, nhưng cần có lộ trình để nhà máy thích ứng. Về phía người lao động, họ mong muốn chính sách sớm được thực thi nhưng vẫn đảm bảo thu nhập.
Ông Đinh Sỹ Phúc, Chủ tịch Công đoàn Công ty Taekwang Vina, Đồng Nai, doanh nghiệp có 32.000 lao động phần lớn là nữ, cũng đồng tình rằng giảm giờ làm cần quy định cứng trong luật, không chỉ mang tính khuyến khích. Ông đánh giá doanh nghiệp FDI tuân thủ tốt các quy định về tiền lương, bảo hiểm xã hội và phúc lợi thông qua thương lượng tập thể với công đoàn. Tuy nhiên, để có quy định vượt trội về giảm giờ làm là rất khó, nhất là trong khối sản xuất.
Ông Phúc nhận định giảm giờ làm là xu thế phù hợp với tiến trình phát triển của nhiều nước trên thế giới. Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng này khi kinh tế phát triển, người lao động cần được thụ hưởng thành quả bằng chất lượng sống tốt hơn. Ông kỳ vọng chính sách giảm giờ làm dưới 48 giờ sẽ được luật hóa trong giai đoạn 2026-2031.
Ông kiến nghị sửa đổi luật lao động nên đặt lộ trình giảm giờ làm, trước mắt xuống 44 giờ rồi tới 40 giờ, phù hợp xu thế chung. Đồng thời, ông nhấn mạnh các kiến nghị về lương đủ sống thay vì lương tối thiểu, phòng chống kiệt sức tại nơi làm việc, bổ sung nghỉ lễ thể hiện mong muốn cải thiện đời sống vật chất và tinh thần, nâng cao năng suất lao động nhưng vẫn đảm bảo thu nhập tốt hơn.
Trong ba năm qua, Công đoàn Việt Nam liên tục đề xuất xây dựng lộ trình giảm giờ làm việc trong tuần từ 48 giờ xuống 44 giờ, tiến tới 40 giờ cho lao động khối doanh nghiệp. Ý kiến này cũng được đại biểu Quốc hội nêu hai lần trên nghị trường.
Phân tích & Ý nghĩa
Giờ làm việc không quá 8 giờ mỗi ngày hoặc 48 giờ mỗi tuần được quy định tại Bộ luật Lao động năm 1994. Người sử dụng lao động có quyền quy định thời giờ làm việc theo ngày hoặc tuần nhưng phải thông báo trước cho người lao động biết. Sự khác biệt giữa khu vực công và doanh nghiệp tư nhân về giờ làm việc đã tồn tại nhiều năm, tạo ra sự không đồng đều trong quyền lợi người lao động.
Báo cáo Điều tra lao động việc làm năm 2024 của Cơ quan Thống kê Quốc gia cho thấy số giờ làm việc bình quân mỗi tuần của lao động đang tăng, từ 42,2 giờ năm 2022 lên 42,5 giờ năm 2024. Khoảng 46% lao động làm việc 40-48 giờ; gần 29% làm việc trên 48 giờ mỗi tuần. Đặc biệt, lao động khối FDI có số giờ làm việc cao nhất, hơn 50 tiếng mỗi tuần, trong khi khu vực nhà nước là 43,3 giờ.
Thống kê của Cục An toàn lao động năm 2019 cho thấy Việt Nam có số giờ làm việc thuộc nhóm cao trong khu vực Đông Nam Á, trong khi ngày nghỉ lễ lại thuộc nhóm thấp nhất. Người lao động Việt Nam làm việc khoảng 2.320 giờ mỗi năm, cao hơn một số nước như Singapore, Indonesia, Lào và Campuchia, nhưng thấp hơn Philippines, Malaysia và Thái Lan.
Điều này cho thấy việc giảm giờ làm việc là cần thiết để cải thiện chất lượng cuộc sống người lao động, đồng thời phù hợp với xu hướng phát triển của thế giới. Việc giảm giờ làm không nhất thiết làm giảm năng suất nếu doanh nghiệp đầu tư công nghệ, nâng cao tay nghề và quản trị hiệu quả.
Kết luận
Việc giảm giờ làm việc xuống dưới 48 giờ mỗi tuần là một bước tiến quan trọng trong chính sách lao động của Việt Nam, nhằm nâng cao đời sống người lao động và thúc đẩy năng suất lao động. Các ý kiến từ lãnh đạo công đoàn và doanh nghiệp đều cho thấy đây là xu hướng phù hợp, cần có lộ trình thực hiện để đảm bảo hài hòa lợi ích giữa người lao động và doanh nghiệp.
Hình ảnh từ bài viết
Giờ vào ca của công nhân dệt may tại KCN Quang Châu, Bắc Ninh. Ảnh: Phạm Chiểu
Công đoàn đề xuất giảm giờ làm xuống dưới 48 tiếng mà không ảnh hưởng năng suất