Công đoàn Séc phản đối mở rộng hình thức lao động IČO trong Bộ luật Lao động
Liệu việc sửa đổi Bộ luật Lao động sắp tới tại Séc có khiến nhiều người lao động bị chuyển sang làm việc theo giấy phép kinh doanh (IČO) thay vì hợp đồng lao động? Đây là mối lo ngại lớn được công đoàn và một số chuyên gia đưa ra khi dự thảo luật liên quan đến lao động nền tảng kỹ thuật số đang được chuẩn bị. Chiến dịch "Nechci IČO!" (Tôi không muốn IČO!) đã được khởi động nhằm cảnh báo và huy động người lao động phản đối xu hướng này.
Bối cảnh
Bộ luật Lao động Séc đang được sửa đổi nhằm chuyển đổi quy định theo chỉ thị của Liên minh châu Âu (EU) năm 2023 về lao động nền tảng kỹ thuật số. Chỉ thị này nhằm bảo vệ quyền lợi tối thiểu cho người làm việc qua các nền tảng số như ứng dụng giao hàng, gọi xe hay các dịch vụ kỹ thuật số khác, đồng thời tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân của họ. Séc, thành viên EU từ năm 2004, đang cố gắng áp dụng chỉ thị này với mức độ nhẹ nhàng nhất, tránh tăng gánh nặng hành chính cho doanh nghiệp theo phát biểu của Bộ trưởng Lao động Aleš Juchelka (đảng ANO).
Tuy nhiên, công đoàn ČMKOS (Liên đoàn Công đoàn Séc và Morava) do ông Josef Středula đứng đầu đã cảnh báo rằng dự thảo luật có thể tạo điều kiện cho các doanh nghiệp dễ dàng chuyển đổi người lao động sang hình thức làm việc theo giấy phép kinh doanh (IČO), tức là làm việc tự do nhưng thực chất vẫn là nhân viên. Hiện tượng này được gọi là "švarcsystém" – một hình thức lách luật phổ biến tại Séc, nơi người lao động làm công việc giống nhân viên nhưng không được hưởng các quyền lợi như bảo hiểm xã hội, nghỉ phép có lương hay bảo vệ khi ốm đau.
Diễn biến chính
Công đoàn và một số chuyên gia đã phản đối mạnh mẽ dự thảo sửa đổi Bộ luật Lao động, cho rằng nó sẽ mở rộng phạm vi áp dụng "švarcsystém" trên toàn bộ thị trường lao động. Theo đó:
- Người lao động có thể bị buộc chuyển từ hợp đồng lao động sang làm việc theo IČO, mất đi các quyền lợi như hợp đồng chính thức, bảo hiểm xã hội, nghỉ phép có lương.
- Công đoàn đã phát động chiến dịch toàn quốc mang tên "Nechci IČO!" nhằm huy động người lao động phản đối dự thảo luật này.
- Trang web chính thức của chiến dịch nechciico.cz cung cấp thông tin chi tiết về các thay đổi luật pháp và hoạt động của công đoàn, đồng thời kêu gọi người lao động đăng ký tham gia để nhận tài liệu, hướng dẫn và cách thức tham gia vận động.
- Công đoàn cam kết sẽ hỗ trợ người lao động nếu họ bị áp lực từ phía chủ sử dụng lao động phải chuyển sang làm việc theo IČO, cung cấp thông tin về quyền lợi và cách thức bảo vệ mình.
Ông Josef Středula nhấn mạnh mục tiêu của chiến dịch là đưa tiếng nói của người lao động muốn giữ hợp đồng lao động, nghỉ phép có lương và sự an toàn trong công việc vào cuộc tranh luận công khai. Công đoàn cũng cảnh báo sẽ tăng cường áp lực xã hội nếu chính phủ không lắng nghe các cảnh báo này.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc mở rộng hình thức làm việc theo IČO có thể khiến nhiều người lao động mất đi các quyền lợi cơ bản như bảo hiểm xã hội, nghỉ phép có lương, bảo vệ khi ốm đau và sự ổn định trong công việc. Đây là vấn đề đặc biệt nhạy cảm với cộng đồng người Việt tại Séc, vốn có nhiều người làm kinh doanh nhỏ hoặc lao động tự do trong các ngành như nail, nhà hàng, siêu thị.
Hình thức "švarcsystém" đã tồn tại lâu tại Séc và được nhiều doanh nghiệp sử dụng để giảm chi phí lao động và tránh các nghĩa vụ pháp lý với người lao động. Nếu dự thảo luật được thông qua, tình trạng này có thể lan rộng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động, đặc biệt là những người chưa quen với hệ thống pháp luật Séc hoặc chưa có kiến thức đầy đủ về quyền lợi lao động.
Kết luận
Chiến dịch "Nechci IČO!" của công đoàn Séc là lời cảnh báo rõ ràng về nguy cơ gia tăng hình thức lao động tự do trá hình, làm suy giảm quyền lợi người lao động. Việc sửa đổi Bộ luật Lao động cần được cân nhắc kỹ lưỡng để bảo đảm quyền lợi của người lao động không bị xâm phạm, đồng thời phù hợp với chỉ thị của EU về lao động nền tảng kỹ thuật số.
Công đoàn phản đối mở rộng hình thức lao động IČO tại Séc