Cử nhân CNTT bỏ phố về rừng trồng mắc ca, tạo việc làm cho 20 lao động
Nguyễn Văn Liêm, 36 tuổi, quê Hải Phòng, từng là một kỹ sư công nghệ thông tin làm việc tại thành phố nhiều năm. Tuy nhiên, từ năm 2022, anh quyết định rẽ ngang, dấn thân vào lĩnh vực nông nghiệp với cây mắc ca – loại hạt được mệnh danh là “nữ hoàng” của các loại hạt dinh dưỡng. Điều gì đã khiến một cử nhân công nghệ thông tin bỏ lại công việc ổn định để về vùng núi Quảng Ninh trồng cây? Và hành trình khởi nghiệp của anh đã trải qua những thử thách nào?
Bối cảnh
Khác với các vùng trồng mắc ca truyền thống ở Tây Nguyên, miền Bắc chỉ cho thu hoạch một vụ mỗi năm, thường từ tháng 8 đến tháng 10. Điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng tại Yên Tử (Quảng Ninh) với các đồi dốc thoát nước tốt rất phù hợp để cây mắc ca phát triển bền vững và cho hạt có độ đậm đà cao. Từ sự tò mò khi được thưởng thức hạt mắc ca do người quen tự trồng và chế biến, anh Liêm đã dành nhiều tháng tìm hiểu kỹ thuật trồng và quy trình chế biến sâu loại cây này, thậm chí đi khảo sát thực tế tại các tỉnh Phú Thọ, Lai Châu, Sơn La – những địa phương nổi tiếng với mắc ca.
Nhận thấy tiềm năng kinh tế lớn, anh Liêm quyết định đầu tư trồng mắc ca tại phường Vàng Danh, Quảng Ninh. Đây là một quyết định táo bạo khi anh từ bỏ công việc ổn định ở thành phố, dồn hết tiền tiết kiệm và vay mượn để khởi nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp, vốn nhiều rủi ro và chưa được nhiều người lựa chọn.
Diễn biến chính
Tháng 6/2023, anh thành lập Công ty Cổ phần Mắc Ca Yên Tử, đặt mục tiêu không chỉ trồng cây mà còn chế biến sâu sản phẩm để nâng cao giá trị. Thay vì xuất khẩu thô với giá trị thấp, anh đầu tư xây dựng nhà máy chế biến gần 1.000 m2, kiểm soát toàn bộ quy trình từ chọn giống, chăm sóc đến chế biến thành phẩm đạt chuẩn quốc tế.
Với nền tảng công nghệ, anh cùng cộng sự tự nghiên cứu và chế tạo hệ thống máy móc hiện đại như máy sấy lạnh, máy chế biến tự động, đạt tiêu chuẩn ISO về quản lý chất lượng và an toàn thực phẩm. Hệ thống này đã được đăng ký bằng sáng chế, giúp tối ưu hóa quy trình và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Doanh nghiệp của anh còn được Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ninh cùng Trường Đại học Ngoại thương lựa chọn triển khai mô hình thí điểm “Kinh tế tuần hoàn áp dụng chuyển đổi số trong nông nghiệp và du lịch”. Theo đó, các phụ phẩm như vỏ mắc ca được xử lý thành phân bón hữu cơ và than hoạt tính, hoa mắc ca được dùng để nuôi ong lấy mật, tạo thêm sản phẩm đa dạng và thân thiện môi trường.
Tuy nhiên, con đường khởi nghiệp không tránh khỏi khó khăn. Tháng 9/2024, siêu bão Yagi đổ bộ khiến gần 20% cây mắc ca bị chết, nhiều cây khác đổ gãy. Anh phải trồng bổ sung, gia cố hệ thống chống đỡ và điều chỉnh quy trình chăm sóc để phục hồi vùng nguyên liệu.
Phân tích & Ý nghĩa
Hành trình của anh Liêm cho thấy sự kết hợp giữa kiến thức công nghệ và nông nghiệp có thể tạo ra giá trị mới, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho nông sản Việt Nam. Việc tự nghiên cứu máy móc, áp dụng chuyển đổi số và kinh tế tuần hoàn không chỉ giúp giảm chi phí mà còn tăng chất lượng sản phẩm, tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, câu chuyện này mở ra hướng đi mới cho những ai muốn khởi nghiệp nông nghiệp công nghệ cao, nhất là khi xu hướng tiêu dùng thực phẩm sạch, dinh dưỡng ngày càng tăng. Việc phát triển sản phẩm mắc ca chế biến sâu cũng có thể tạo cơ hội hợp tác xuất khẩu, giúp người Việt ở nước ngoài tiếp cận nguồn hàng chất lượng từ quê nhà.
Kết luận
Sau hơn 4 năm, gần 500 cây mắc ca của anh Liêm đã sinh trưởng tốt, cao hơn 2 m và chuẩn bị cho vụ thu hoạch đầu tiên. Mô hình không chỉ tạo việc làm ổn định cho 10-20 lao động địa phương với thu nhập 8-10 triệu đồng mỗi tháng mà còn góp phần xây dựng thương hiệu mắc ca Yên Tử ngày càng vững mạnh trong nước. Với sự hỗ trợ của chính quyền và các tổ chức khoa học, doanh nghiệp của anh đang từng bước mở rộng thị trường, hướng tới xuất khẩu lâu dài và bền vững.
Cử nhân CNTT bỏ phố về rừng trồng mắc ca, tạo việc làm cho 20 lao động