Cuộc chơi phân bón: Châu Âu cắt nguồn từ Nga, Mỹ đàm phán với Belarus
Giá phân bón đang leo thang mạnh mẽ, gây áp lực lớn lên nông dân châu Âu, trong đó có Séc. Tình hình trở nên căng thẳng hơn khi EU hạn chế nhập khẩu phân bón từ Nga do các lệnh trừng phạt, còn Mỹ lại tìm cách đàm phán mua phân bón từ Belarus. Điều này đặt ra câu hỏi về tương lai nguồn cung và an ninh lương thực tại châu Âu.
Bối cảnh
Phân bón là yếu tố thiết yếu trong nông nghiệp, cung cấp dưỡng chất quan trọng như nitơ để cây trồng phát triển và cho năng suất cao. Trên thế giới, các nhà sản xuất lớn gồm Trung Quốc, Mỹ, Nga và Ấn Độ. Tuy nhiên, hơn hai phần ba chi phí sản xuất phân bón đến từ khí đốt tự nhiên, vừa là nguồn năng lượng, vừa là nguyên liệu chính để tổng hợp phân bón.
Do các cuộc xung đột tại Ukraine và Iran, giá khí đốt tăng mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến giá phân bón. EU từng nhập khoảng một phần ba lượng phân bón từ Nga, nhưng các biện pháp trừng phạt liên quan đến chiến tranh ở Ukraine đã hạn chế nguồn cung này, khiến giá phân bón tăng vọt, gây khó khăn cho nông dân châu Âu nói chung và Séc nói riêng.
Diễn biến chính
Tại Séc, nông dân đã cảm nhận rõ sự tăng giá này từ mùa xuân. Ví dụ, giá một tấn phân urê (ledku), loại phân bón nitơ phổ biến, đã tăng từ 7.000 Kč lên 9.000 Kč. Pavel Heřmanský, phát ngôn viên tập đoàn Agrofert - đơn vị hàng đầu trong ngành nông nghiệp và thực phẩm của Séc, cho biết nguyên nhân chính là giá khí đốt tăng cao.
Việc tìm kiếm giải pháp thay thế phân bón công nghiệp rất khó khăn. Các nguồn phân hữu cơ như phân chuồng hay phân compost không đủ để thay thế với khối lượng cần thiết. Đồng thời, phân bón đã trở thành một mặt hàng mang tính địa chính trị cao. Trong khi EU cắt giảm nhập khẩu từ Nga và Belarus, Mỹ lại đang đàm phán mua potaš (phân kali công nghiệp) từ Belarus.
Tháng 9, Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố kế hoạch này, trong khi Tổng thống Belarus Alexandr Lukašenko thông báo dự án xây dựng nhà máy phân bón nitơ mới có sự tham gia của Gazprom (tập đoàn năng lượng Nga) và mời gọi cả các đối tác Mỹ tham gia.
Phân tích & Ý nghĩa
Cuộc khủng hoảng phân bón không chỉ ảnh hưởng đến chi phí sản xuất nông nghiệp mà còn đe dọa an ninh lương thực khi giá thực phẩm có thể tăng theo. Ngân hàng Trung ương Séc (Česká národní banka) dự báo giá phân bón đắt đỏ sẽ đẩy lạm phát lên gần 3% vào đầu năm 2027, cao hơn mục tiêu 2% mà ngân hàng này cố gắng duy trì.
Tập đoàn Agrofert đã đầu tư hơn 7 tỷ Kč để xây dựng cơ sở nhập khẩu và phân phối amoniac tại Rotterdam nhằm đa dạng hóa nguồn cung, giảm phụ thuộc vào Nga và Belarus. Ngoài ra, các nhà sản xuất châu Âu đang gặp khó khăn do giá khí đốt tăng và các quy định về khí thải, buộc họ phải giảm sản lượng phân bón, càng làm tăng áp lực lên thị trường.
Kết luận
Cuộc đua giành nguồn phân bón trên thị trường quốc tế đang diễn ra gay gắt, với những tác động sâu rộng đến nông nghiệp và kinh tế châu Âu. Người nông dân Séc và khu vực sẽ phải đối mặt với chi phí sản xuất tăng cao và khả năng giá thực phẩm leo thang, trong khi các chính sách và chiến lược nhập khẩu mới đang được triển khai nhằm giảm thiểu rủi ro nguồn cung.
Cuộc chơi phân bón: Châu Âu cắt nguồn từ Nga, Mỹ đàm phán với Belarus