Cuộc chơi quyền lực tại Bắc Cực: Chiến lược và căng thẳng giữa các cường quốc
Bắc Cực, vùng đất băng giá tưởng chừng xa xôi, giờ đây trở thành điểm nóng thu hút sự chú ý của các cường quốc thế giới. Liệu cuộc cạnh tranh quyền lực ở đây đã bắt đầu? Ian Brzezinski, cựu cố vấn chính sách dưới thời Tổng thống Mỹ George Bush trẻ, cho rằng xung đột tại Bắc Cực đang diễn ra với những bước đi quyết liệt từ Nga và Trung Quốc, trong khi NATO vẫn chưa có chiến lược rõ ràng để đối phó.
Bối cảnh
Bắc Cực là vùng cực bắc của Trái Đất, bao phủ bởi băng và tuyết quanh năm. Với biến đổi khí hậu, băng tan nhanh hơn, mở ra các tuyến đường biển mới và tiềm năng khai thác tài nguyên thiên nhiên phong phú như dầu mỏ và khí đốt. Điều này khiến khu vực trở thành điểm nóng tranh chấp chiến lược giữa các quốc gia có lợi ích kinh tế và quân sự.
Trong khi đó, NATO (Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương) là liên minh quân sự gồm 30 quốc gia, chủ yếu ở châu Âu và Bắc Mỹ, được thành lập để bảo vệ an ninh tập thể. Tuy nhiên, theo nhận định của Ian Brzezinski, NATO vẫn chưa xây dựng được chiến lược toàn diện để đối phó với sự gia tăng hoạt động quân sự của Nga và Trung Quốc tại Bắc Cực.
Diễn biến chính
Ian Brzezinski, hiện là nhà nghiên cứu tại Atlantic Council - một tổ chức nghiên cứu chính sách quốc tế có trụ sở tại Washington D.C., cho biết Nga là quốc gia có những bước đi quân sự quyết liệt nhất trong hơn hai thập kỷ qua tại Bắc Cực. Nga đã tăng cường hiện diện quân sự, triển khai các hoạt động gọi là "chiến tranh lai" như cắt đứt cáp thông tin, gây nhiễu tín hiệu GPS và các hình thức đe dọa khác nhằm củng cố vị thế.
Điển hình là vụ cáp quang dưới biển nối giữa Na Uy và quần đảo Svalbard (Špicberky) bị hư hại vào tháng 1 năm 2022. Trước đó, một tàu Nga được cho là đã kéo lưới đánh cá nhiều lần qua khu vực cáp, gây nghi ngờ về việc cố ý làm hỏng cáp, dù chủ tàu phủ nhận liên quan.
Không chỉ có Nga, Trung Quốc cũng tham gia cuộc chơi tại Bắc Cực bằng cách hợp tác với Nga trong các cuộc tập trận chung. Trung Quốc hiện sở hữu năm tàu phá băng, trong khi Nga có tới 45 chiếc, trong đó tám chiếc chạy bằng năng lượng hạt nhân. Cả hai nước đều có kế hoạch mở rộng đội tàu phá băng, nhằm tăng khả năng kiểm soát khu vực này.
Phân tích & Ý nghĩa
Bắc Cực đang trở thành điểm giao thoa của các lợi ích kinh tế, quân sự và ngoại giao. Biến đổi khí hậu khiến băng tan nhanh hơn, mở ra các tuyến đường biển mới như Hành lang Tây Bắc và Con đường Biển Bắc, giúp rút ngắn thời gian vận tải hàng hải giữa châu Á, châu Âu và Bắc Mỹ. Đồng thời, khu vực này được cho là chứa khoảng 13% trữ lượng dầu mỏ và 30% trữ lượng khí đốt chưa được khai thác trên thế giới, tương đương với nhiều năm tiêu thụ toàn cầu.
Việc Nga và Trung Quốc tăng cường hiện diện quân sự và khai thác tài nguyên tại Bắc Cực không chỉ làm gia tăng căng thẳng khu vực mà còn đặt ra thách thức lớn cho các nước phương Tây và NATO trong việc xây dựng chiến lược ứng phó hiệu quả. Tổng thống Mỹ Donald Trump từng bày tỏ ý định mua Greenland (thuộc Đan Mạch) nhằm kiểm soát khu vực này, cho thấy tầm quan trọng chiến lược của Bắc Cực đối với các cường quốc.
Kết luận
Cuộc cạnh tranh quyền lực tại Bắc Cực đã chính thức bắt đầu với những bước đi quyết liệt từ Nga và Trung Quốc, trong khi NATO vẫn đang tìm cách định hình chiến lược phù hợp. Với tiềm năng kinh tế và vị trí chiến lược quan trọng, Bắc Cực sẽ tiếp tục là điểm nóng trong chính sách quốc tế, ảnh hưởng đến an ninh và kinh tế toàn cầu.
Hình ảnh từ bài viết
Kanadští vojáci v Arktidě, 19. února 2026
Cuộc chơi quyền lực tại Bắc Cực: Chiến lược và căng thẳng giữa các cường quốc