Cuộc sống chật hẹp trong những căn nhà siêu mỏng ven rạch Xuyên Tâm
Giữa lòng TP HCM, nhiều gia đình đang phải xoay xở trong những căn nhà siêu nhỏ, diện tích chỉ còn vài mét vuông sau khi bàn giao đất cho dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm. Không gian sống chật chội, bí bách khiến sinh hoạt hàng ngày trở nên khó khăn hơn bao giờ hết. Vậy thực trạng này bắt nguồn từ đâu và ảnh hưởng thế nào đến cuộc sống người dân?
Bối cảnh
Dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm là công trình trọng điểm của TP HCM, với chiều dài 6,7 km cùng ba nhánh phụ, tổng vốn đầu tư hơn 17.000 tỷ đồng. Công trình đi qua các phường Gia Định, Bình Thạnh, Bình Lợi Trung và An Nhơn, nhằm mục đích chống ngập, cải thiện môi trường và chỉnh trang đô thị. Sau hơn 20 năm đình trệ, dự án được khởi công trở lại vào cuối năm 2025.
Để thực hiện dự án, chính quyền địa phương phải thu hồi đất, giải phóng mặt bằng. Quá trình này khiến nhiều hộ dân chỉ còn lại những mảnh đất nhỏ hẹp, thậm chí chỉ vài mét vuông, không đủ để sinh hoạt bình thường. Đây là thực trạng phổ biến tại phường Gia Định, nơi có nhiều căn nhà siêu mỏng phát sinh sau đợt giải phóng mặt bằng.
Diễn biến chính
Điển hình như trường hợp của anh Lý Hoàng, 47 tuổi, sống tại hẻm đường Vũ Tùng, phường Gia Định. Sau khi bàn giao hơn 3/4 diện tích nhà cho dự án, anh chỉ còn lại phần nền chưa đầy 4 m2, không đủ để nằm duỗi thẳng chân. Trước đó, căn nhà rộng hơn 18 m2 là nơi sinh sống của 7 thành viên trong gia đình anh suốt gần 20 năm.
Gia đình anh không có giấy chứng nhận quyền sở hữu đất, nên được hỗ trợ hơn 900 triệu đồng khi phần lớn diện tích nằm trong ranh giải tỏa. Bố mẹ và em trai anh đã thuê nhà nơi khác, còn anh cùng hai người thân tiếp tục ở lại phần diện tích còn lại. Không gian tầng trệt chỉ đủ chỗ cho một người nằm và một nhà vệ sinh nhỏ. Anh Hoàng làm vệ sinh cửa kính tại một tòa nhà gần đó, tranh thủ ăn uống và sinh hoạt ở chỗ làm, tối mới về ngủ trong căn nhà chật hẹp.
Gần đó, ông Nguyễn Hải Dương, 50 tuổi, cũng đang sống trong căn nhà hình thang rộng 8 m2, sau khi bàn giao hơn 2/3 diện tích cho dự án. Trước giải tỏa, nhà ông rộng khoảng 30 m2, có ba phòng ngủ cho bốn người sinh hoạt. Sau khi diện tích giảm, hai con lớn của ông phải thuê trọ học đại học, còn vợ chồng ông cùng hai con nhỏ tiếp tục ở lại.
Những căn nhà siêu mỏng này thường có hình thang, tam giác hoặc góc nhọn, nằm san sát theo ranh dự án. Việc nấu nướng, giặt giũ phải thực hiện ngoài trời do không gian chật hẹp. Gia đình ông Dương được bồi thường 980 triệu đồng, nhưng cho rằng số tiền chưa đủ để mua nhà khác nên dự định tiếp tục ở lại khi dự án hoàn thành, vì căn nhà sẽ có mặt tiền rộng hơn, thuận lợi cho kinh doanh.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc hình thành những căn nhà siêu mỏng là hệ quả tất yếu của quá trình giải phóng mặt bằng trong các dự án đô thị lớn. Theo Sở Xây dựng TP HCM, những thửa đất rộng từ 3 đến 7 m2 vẫn có thể xây dựng, nhưng công trình bị hạn chế về chiều cao và diện tích sử dụng, gây khó khăn trong việc đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tối thiểu.
Chính quyền địa phương đã vận động các hộ dân bàn giao phần đất còn lại để bố trí tái định cư hoặc khuyến khích hợp thửa nhằm hạn chế nhà siêu mỏng, bảo đảm an toàn và mỹ quan đô thị. Tuy nhiên, nhiều gia đình không đồng ý vì mức bồi thường chưa thỏa đáng hoặc muốn giữ lại phần nhà còn lại để duy trì cuộc sống, dù điều kiện rất khó khăn.
Đối với người dân, đặc biệt là các hộ kinh doanh nhỏ hoặc lao động thu nhập thấp, việc phải sống trong không gian hạn chế ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống và sinh hoạt hàng ngày. Việc phải thuê trọ hoặc tìm nơi ở mới cũng gây áp lực tài chính lớn.
Kết luận
Những căn nhà siêu mỏng ven rạch Xuyên Tâm là minh chứng cho những khó khăn, thử thách mà người dân TP HCM phải đối mặt trong quá trình phát triển đô thị. Dù được bồi thường và hỗ trợ, nhiều gia đình vẫn phải sống trong không gian chật hẹp, xoay xở từng ngày để duy trì cuộc sống. Đây cũng là bài toán khó cho chính quyền trong việc cân bằng giữa phát triển hạ tầng và đảm bảo quyền lợi, điều kiện sống cho người dân.
Hình ảnh từ bài viết
Sau khi bàn giao hơn 2/3 diện tích cho đơn vị thi công cải tạo rạch Xuyên Tâm, nhà của ông Dương chỉ còn một phần toilet và bếp ở tầng trệt và lầu một. Ảnh: Đình Văn
Ông Dương sơn sửa lại phần nhà còn lại rộng 8 m2 để vợ chồng và hai con sinh hoạt. Ảnh: Đình Văn
Hướng tuyến rạch. Đồ họa: Tâm Thảo
Cuộc sống chật hẹp trong những căn nhà siêu mỏng ven rạch Xuyên Tâm