Cựu Chủ tịch VICEM đối mặt án phạt và bồi thường 72 tỷ đồng
Dự án tháp VICEM với tổng vốn đầu tư hơn 1.200 tỷ đồng bị bỏ hoang suốt 13 năm, gây thất thoát ngân sách hơn 300 tỷ đồng. Ông Lê Văn Chung, cựu Chủ tịch Tổng công ty Xi măng Việt Nam (VICEM), đang trong quá trình kháng cáo xin giảm án và bồi thường số tiền lớn. Vụ việc đặt ra nhiều câu hỏi về trách nhiệm quản lý và hậu quả của các dự án đầu tư công tại Việt Nam.
Bối cảnh
Tổng công ty Xi măng Việt Nam (VICEM) là doanh nghiệp nhà nước lớn trong ngành vật liệu xây dựng. Dự án xây dựng tháp VICEM trên mặt đường Phạm Hùng, Hà Nội, được khởi công với tổng vốn đầu tư lên đến 1.245 tỷ đồng, nhằm xây dựng tòa nhà 27 tầng phục vụ hoạt động kinh doanh và văn phòng. Tuy nhiên, sau nhiều năm triển khai, dự án bị đình trệ và bỏ hoang suốt 13 năm, gây thất thoát ngân sách nhà nước khoảng 300 tỷ đồng.
Vụ án liên quan đến sai phạm trong quản lý, đầu tư xây dựng dự án này đã được đưa ra xét xử sơ thẩm và phúc thẩm. Các lãnh đạo VICEM, trong đó có ông Lê Văn Chung, bị cáo buộc làm sai lệch các chỉ tiêu tài chính, gây hậu quả nghiêm trọng cho ngân sách nhà nước.
Diễn biến chính
Phiên tòa sơ thẩm đã tuyên phạt các bị cáo mức án cao nhất lên đến 15 năm tù, đồng thời buộc họ liên đới bồi thường khoản thất thoát ngân sách 300 tỷ đồng. Ông Lê Văn Chung, với vai trò cựu Chủ tịch HĐTV VICEM, bị xác định chịu trách nhiệm cao nhất, phải bồi thường số tiền lên tới 72 tỷ đồng.
Ngày 27 tháng 5, tại phiên tòa phúc thẩm TAND Tối cao, tòa xác nhận ông Chung đã được người nhà nộp khắc phục thêm 13,2 tỷ đồng. Tại tòa, ông Chung xin giảm nhẹ án tù và tiền bồi thường, đồng thời bày tỏ thắc mắc về cách tính thiệt hại trong vụ án.
Hội đồng xét xử phúc thẩm đặt câu hỏi về tiến độ và mục đích sử dụng tòa nhà. Ông Chung cho biết theo kế hoạch, dự án phải hoàn thành và đưa vào sử dụng từ năm 2013, nhưng đến nay vẫn chưa hoàn thành. Ông cũng cho biết đã nghỉ hưu từ năm 2012 và các đồng nghiệp sau đó tiếp tục công việc.
Tòa làm rõ rằng thất thoát ở đây là do đầu tư tiền nhưng công trình không được sử dụng, không phải do các bị cáo rút ruột hay chiếm đoạt tiền riêng. Ông Chung cho biết số tiền bồi thường 72 tỷ đồng là quá lớn, ông "có mơ cũng không đủ tiền" để trả và xin giảm nghĩa vụ này.
Tòa giải thích chỉ có thể giảm tiền bồi thường nếu có cơ sở xác định cách tính thiệt hại sai. Số tiền này phải trả cho ngân sách nhà nước, không phải cho tòa án. Nếu giảm cho các bị cáo thì tòa phải bù vào ngân sách, nên việc giảm án phải rất thận trọng.
Cuối cùng, ông Chung rút lại phần kháng cáo về tiền bồi thường, chỉ xin giảm nhẹ án tù và cam kết "bán hết tài sản nhà cửa" để khắc phục tối đa hậu quả.
Các bị cáo đã nộp thêm tổng cộng 67,5 tỷ đồng, VKS đề nghị giảm án cho cả 9 người
Trước phiên luận tội, tòa nhấn mạnh tình tiết quan trọng nhất để xét giảm án là việc khắc phục hậu quả. Tòa khuyến khích người nhà các bị cáo nếu có điều kiện nên nộp tiền sớm để được xem xét giảm án. Đa số bị cáo đều cao tuổi, có người trên 70 tuổi và sức khỏe yếu.
Trong ngày xét xử, tòa sẵn sàng tạo điều kiện để các bị cáo và người nhà nộp thêm tiền, với sự hỗ trợ của luật sư.
Theo thông báo của Viện Kiểm sát (VKS), các bị cáo đã nộp lại tổng cộng 67,5 tỷ đồng sau phiên sơ thẩm.
Một số bị cáo không nộp thêm tiền, như ông Nguyễn Ngọc Anh, cựu Tổng Giám đốc VICEM, bị tuyên án 15 năm tù và bồi thường 61 tỷ đồng. Tuy nhiên, do ông là con liệt sĩ, tuổi cao, bệnh nặng và có nhiều thành tích, VKS đề nghị xem xét giảm nhẹ một phần án phạt.
Ông Ngọc Anh kháng cáo xin miễn trách nhiệm hình sự, nhưng VKS không chấp nhận do ông bị truy tố với vai trò người chỉ đạo, đứng đầu trong hai tội danh. Ông đang điều trị ung thư giai đoạn cuối và vắng mặt tại phiên tòa phúc thẩm.
Bà Nguyễn Bích Thủy, cựu thành viên HĐTV VICEM đã qua đời, được đình chỉ vụ án. Tuy nhiên, người thừa kế của bà phải khắc phục số tiền 16 tỷ đồng liên quan đến di sản thừa kế.
Phân tích & Ý nghĩa
Vụ án liên quan đến dự án tháp VICEM là một minh chứng rõ nét về những thách thức trong quản lý đầu tư công tại Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp nhà nước. Việc dự án đình trệ kéo dài 13 năm, gây thất thoát ngân sách hàng trăm tỷ đồng, phản ánh sự thiếu hiệu quả trong giám sát, quản lý tài chính và trách nhiệm của các lãnh đạo doanh nghiệp.
Việc tòa án xác định trách nhiệm bồi thường và xử lý hình sự các lãnh đạo cho thấy quyết tâm của cơ quan tư pháp trong việc xử lý các sai phạm nghiêm trọng, đồng thời tạo ra tiền lệ quan trọng trong việc nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm trong quản lý tài sản nhà nước.
Đối với cộng đồng người Việt, đặc biệt những ai quan tâm đến lĩnh vực kinh tế và quản lý doanh nghiệp nhà nước, vụ án này là bài học về sự cần thiết của việc giám sát chặt chẽ các dự án đầu tư công, tránh lãng phí tài sản quốc gia và đảm bảo quyền lợi của người dân.
Kết luận
Ông Lê Văn Chung cùng các đồng phạm trong vụ án tháp VICEM đang trong quá trình kháng cáo với hy vọng giảm nhẹ hình phạt và nghĩa vụ bồi thường. Vụ việc không chỉ là câu chuyện cá nhân mà còn phản ánh những vấn đề lớn trong quản lý doanh nghiệp nhà nước và đầu tư công tại Việt Nam. Việc xử lý nghiêm minh và minh bạch sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, tránh thất thoát ngân sách trong tương lai.
Hình ảnh từ bài viết
Ông Lê Văn Chung, cựu Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Xi măng Việt Nam phiên sơ thẩm tháng 1/2026. Ảnh: Danh Lam
Đại diện cơ quan công tố tại tòa. Ảnh: Danh Lam
Cựu Chủ tịch VICEM đối mặt án phạt và bồi thường 72 tỷ đồng