Đại biểu đề xuất ngăn chặn đầu tư núp bóng và đầu tư chui gây rủi ro an ninh
Đầu tư núp bóng và đầu tư chui đang trở thành vấn đề nhức nhối, tiềm ẩn nhiều nguy cơ về an ninh quốc gia và trật tự xã hội. Đại biểu Nguyễn Trung Kiên, Phó giám đốc Học viện An ninh nhân dân, đã đề nghị bổ sung các quy định nhằm phòng ngừa, phát hiện và ngăn chặn những hành vi lợi dụng đầu tư để vi phạm pháp luật, rửa tiền, buôn lậu hay lừa đảo. Vậy thực trạng và giải pháp được đặt ra như thế nào?
Bối cảnh
Luật Đầu tư Việt Nam hiện đang được sửa đổi, bổ sung nhằm hoàn thiện khung pháp lý quản lý hoạt động đầu tư trong nước và nước ngoài. Tuy nhiên, theo đại biểu Nguyễn Trung Kiên, bên cạnh việc điều chỉnh các điều khoản, cần thiết phải có cơ chế phòng ngừa chủ động để ngăn chặn các hình thức đầu tư núp bóng, đầu tư chui. Đây là những hành vi mà các tổ chức, cá nhân lợi dụng để che giấu chủ thể thực sự, hợp thức hóa dòng tiền bất hợp pháp, thâu tóm tài sản và doanh nghiệp, đặc biệt là ở những lĩnh vực và địa bàn nhạy cảm về an ninh quốc gia và trật tự xã hội.
Đầu tư núp bóng là thuật ngữ chỉ việc một cá nhân hoặc tổ chức đứng sau nhưng không trực tiếp thể hiện trên giấy tờ pháp lý, mà nhờ người khác đứng tên thành lập doanh nghiệp hoặc góp vốn để che giấu chủ sở hữu thực sự. Đầu tư chui là việc thực hiện các hoạt động đầu tư không đúng quy định pháp luật, không được cấp phép hoặc vi phạm điều kiện đầu tư. Những hình thức này gây khó khăn cho cơ quan quản lý trong việc kiểm soát, giám sát và xử lý các hành vi vi phạm.
Diễn biến chính
Đại biểu Nguyễn Trung Kiên chỉ ra nhiều phương thức mà các đối tượng lợi dụng để thực hiện đầu tư núp bóng và đầu tư chui, bao gồm:
- Nhờ người Việt Nam đứng tên thành lập doanh nghiệp, góp vốn hoặc mua cổ phần nhằm che giấu chủ thể thực sự.
- Sử dụng nhiều tầng doanh nghiệp trung gian để làm mờ thông tin về chủ sở hữu cuối cùng.
- Chia nhỏ tỉ lệ sở hữu để tránh các thủ tục thẩm tra, kiểm tra chặt chẽ.
- Chuyển vốn qua nhiều tổ chức, cá nhân khác nhau nhằm che giấu nguồn gốc tài sản.
Ông Kiên nhấn mạnh, việc lợi dụng đầu tư không chỉ nhằm trốn tránh điều kiện đầu tư mà còn phục vụ cho các hoạt động phi pháp như rửa tiền, buôn lậu, sản xuất hàng giả, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, chuyển giao công nghệ trái phép, thu thập thông tin và xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự xã hội.
Mặc dù dự thảo Luật Đầu tư đã quy định về việc đình chỉ, ngừng hoặc chấm dứt hoạt động đầu tư khi gây phương hại đến quốc phòng, an ninh, hay quy định về góp vốn, mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài, nhưng đại biểu cho rằng các quy định này mới chỉ tập trung vào điều kiện đầu tư và xử lý khi có nguy cơ gây phương hại, chưa có cơ chế phòng ngừa chủ động xuyên suốt từ khâu đăng ký, góp vốn, chuyển nhượng đến quá trình thực hiện dự án.
Do đó, ông đề nghị bổ sung quy định về tính minh bạch trong đầu tư kinh doanh, bao gồm minh bạch về chủ thể đầu tư, chủ sở hữu hưởng lợi, nguồn vốn và mục đích đầu tư. Đồng thời, không cho phép lợi dụng hoạt động đầu tư để che giấu chủ thể thực sự hoặc hợp thức hóa tài sản do phạm tội hoặc vi phạm pháp luật.
Về quy định góp vốn, mua cổ phần, ông Kiên đề xuất cơ quan có thẩm quyền được quyền yêu cầu nhà đầu tư cung cấp, xác minh thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi và người kiểm soát thực sự trong trường hợp cần thiết, đặc biệt đối với các giao dịch tại địa bàn, lĩnh vực nhạy cảm về quốc phòng và an ninh.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc đầu tư núp bóng và đầu tư chui không chỉ ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh minh bạch mà còn có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng về an ninh quốc gia và trật tự xã hội. Khi chủ thể đầu tư thực sự bị che giấu, cơ quan quản lý sẽ khó khăn trong việc kiểm soát dòng tiền, dẫn đến nguy cơ rửa tiền, buôn lậu và các hành vi phạm pháp khác.
Đại biểu cũng đề xuất cần có cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan quản lý nhà nước để nhận diện dấu hiệu bất thường về chủ thể, dòng tiền và mục đích đầu tư. Ngoài ra, cần có quy định kiểm tra, giám sát trong suốt quá trình thực hiện dự án, không chỉ dừng lại ở khâu cấp phép ban đầu. Khi có sự thay đổi về chủ sở hữu hưởng lợi, tỉ lệ góp vốn hoặc mục tiêu dự án có dấu hiệu bất thường, nhà đầu tư phải kê khai, cập nhật thông tin và chịu trách nhiệm cung cấp thông tin chính xác.
Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh giá hiệu quả đầu tư, đặc biệt với các dự án được Nhà nước giao đất. Việc đánh giá không chỉ bao gồm hiệu quả kinh tế mà còn phải xem xét tác động môi trường, sức khỏe người dân và các vấn đề quốc phòng, an ninh. Ông đề nghị Chính phủ cần xác định rõ tiêu chí ưu đãi đầu tư để tránh việc ưu đãi chung chung, không cụ thể, gây lãng phí nguồn lực.
Đáng chú ý, ông Hòa cũng đề xuất có cơ chế xử lý nghiêm các trường hợp nhà đầu tư không hoàn thành dự án hoặc thực hiện không đúng cam kết, nhằm đảm bảo sự công bằng và hiệu quả trong chính sách ưu đãi đầu tư.
Kết luận
Trước thực trạng đầu tư núp bóng và đầu tư chui gây ra nhiều hệ lụy về kinh tế và an ninh, đại biểu Nguyễn Trung Kiên cùng các đại biểu khác đề nghị bổ sung các quy định nhằm minh bạch hóa chủ thể đầu tư, kiểm soát nguồn vốn và mục đích đầu tư, đồng thời tăng cường cơ chế phòng ngừa và giám sát xuyên suốt quá trình đầu tư. Đây là bước đi cần thiết để bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự xã hội và tạo môi trường đầu tư lành mạnh, công bằng.
Hình ảnh từ bài viết
Đại biểu Nguyễn Trung Kiên (đoàn Đồng Nai) - Ảnh: QUỐC HỘI
Quốc hội họp phiên thảo luận tại hội trường ngày 2-11 - Ảnh: QUỐC HỘI
Đại biểu đề xuất ngăn chặn đầu tư núp bóng và đầu tư chui gây rủi ro an ninh