Đại biểu Quốc hội đề nghị giữ quy định công chứng trong Luật Đất đai
Việc công chứng các giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất đang là đề tài tranh luận sôi nổi tại Quốc hội Việt Nam. Liệu có nên giữ quy định bắt buộc công chứng trong Luật Đất đai sửa đổi hay chuyển sang quy định trong nghị định? Điều này ảnh hưởng thế nào đến quyền lợi người dân và hiệu quả quản lý nhà nước?
Bối cảnh
Luật Đất đai hiện hành quy định rõ ràng: các hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất phải được công chứng hoặc chứng thực. Công chứng viên không chỉ xác thực thông tin về nhân thân và tài sản mà còn kiểm tra năng lực hành vi và sự tự nguyện của các bên tham gia giao dịch. Đây là một bước quan trọng nhằm đảm bảo tính minh bạch và an toàn pháp lý cho các giao dịch đất đai.
Tuy nhiên, dự thảo Luật Đất đai sửa đổi lại không còn quy định bắt buộc công chứng trong luật mà chuyển nội dung này sang nghị định hướng dẫn thi hành. Điều này khiến nhiều đại biểu Quốc hội băn khoăn về tính pháp lý và sự đồng bộ trong quản lý nhà nước về đất đai.
Diễn biến chính
Tại phiên thảo luận ngày 21 tháng 8, bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TP HCM, cho biết báo cáo đánh giá tác động chính sách dài hơn 270 trang đã khẳng định công chứng đất đai là một trong những giải pháp quan trọng để kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan công chứng, đất đai và thuế. Hồ sơ dự thảo luật không chỉ ra bất kỳ vướng mắc hay bất cập nào của quy định bắt buộc công chứng hiện hành.
Bà Hạnh nhấn mạnh, dữ liệu điện tử dù có đồng bộ đến đâu cũng không thể thay thế hoàn toàn vai trò của công chứng viên trong việc xác minh sự tự nguyện và năng lực hành vi của các bên. Ví dụ, chỉ dựa vào cơ sở dữ liệu không thể biết được liệu cha mẹ có tự nguyện tặng tài sản cho con hay bị ép buộc.
Phó đoàn đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ, bà Lê Thị Thanh Lam, cũng đề nghị cần đánh giá đầy đủ tác động pháp lý và kinh tế trước khi bỏ quy định công chứng bắt buộc khỏi Luật Đất đai. Bà nhấn mạnh đất đai là tài sản đặc biệt, có giá trị lớn và ảnh hưởng đến nhiều chủ thể, do đó việc cắt giảm thủ tục phải cân nhắc kỹ lưỡng để tránh rủi ro về tranh chấp, gian lận và ảnh hưởng đến sự ổn định của thị trường.
Trong khi đó, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng giải trình rằng công chứng giao dịch đất đai là thủ tục hành chính nên không nhất thiết phải quy định trong luật mà có thể đưa vào nghị định hướng dẫn thi hành. Ông khẳng định quyền và lợi ích hợp pháp của người dân trong giao dịch đất đai vẫn được bảo đảm đầy đủ.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc giữ hay bỏ quy định bắt buộc công chứng trong Luật Đất đai không chỉ là vấn đề kỹ thuật pháp lý mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi và sự an toàn trong giao dịch của người dân. Công chứng viên đóng vai trò như người giám sát trung lập, giúp xác nhận sự tự nguyện và năng lực hành vi của các bên, giảm thiểu rủi ro tranh chấp và gian lận.
Chuyển quy định này sang nghị định có thể tạo ra sự linh hoạt trong quản lý nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ thiếu đồng bộ và gây khó khăn trong việc áp dụng thống nhất trên toàn quốc. Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, những thay đổi trong quy định đất đai ở Việt Nam cũng có thể ảnh hưởng đến việc quản lý tài sản, chuyển nhượng hoặc thừa kế đất đai tại quê nhà, nhất là khi họ thường xuyên cần giấy tờ pháp lý rõ ràng để bảo vệ quyền lợi.
Kết luận
Tranh luận về quy định công chứng trong Luật Đất đai sửa đổi cho thấy sự cân nhắc giữa việc đơn giản hóa thủ tục hành chính và bảo đảm an toàn pháp lý cho người dân. Nhiều đại biểu đề nghị giữ nguyên quy định bắt buộc công chứng trong luật nhằm tránh phát sinh tranh chấp và bảo vệ quyền lợi các bên tham gia giao dịch đất đai.
Hình ảnh từ bài viết
Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh phát biểu sáng 21/8. Ảnh: Cổng TĐTQ Quốc hội
Đại biểu Quốc hội đề nghị giữ quy định công chứng trong Luật Đất đai