Đề xuất bắt buộc đóng BHXH cho tài xế công nghệ và người bán hàng online
Trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ, nhiều nhóm lao động mới xuất hiện nhưng chưa được bảo đảm đầy đủ quyền lợi an sinh xã hội. Liệu tài xế xe công nghệ và người bán hàng online có nên tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc? Đề xuất mới từ Bảo hiểm xã hội TP HCM đang tạo ra nhiều tranh luận về vấn đề này.
Bối cảnh
Việt Nam đang chứng kiến sự bùng nổ của kinh tế số với sự gia tăng nhanh chóng của các hình thức lao động linh hoạt như tài xế xe ôm công nghệ và người bán hàng online. Tuy nhiên, nhóm lao động này thường chưa được bao phủ đầy đủ bởi các chính sách bảo hiểm xã hội bắt buộc, dẫn đến rủi ro về an sinh xã hội khi gặp khó khăn.
Bảo hiểm xã hội TP HCM, với vai trò là cơ quan quản lý lớn nhất cả nước về lĩnh vực này, đã gửi đề xuất lên UBND thành phố nhằm sửa đổi, bổ sung một số quy định trong Luật Bảo hiểm xã hội và Luật Bảo hiểm y tế. Mục tiêu là mở rộng diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, đặc biệt với những lao động có thu nhập ổn định nhưng chưa được bảo vệ đầy đủ.
Diễn biến chính
Theo đề xuất, Điều 2 của Luật Bảo hiểm xã hội sẽ được bổ sung thêm tài xế công nghệ và người bán hàng online vào nhóm đối tượng phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Đây là nhóm lao động có việc làm và thu nhập thường xuyên, ổn định nhưng hiện chưa được đảm bảo quyền lợi an sinh xã hội một cách đầy đủ.
Về phương thức thực hiện, Bảo hiểm xã hội TP HCM kiến nghị xây dựng cơ chế đóng bảo hiểm xã hội hàng tháng thông qua các doanh nghiệp vận hành ứng dụng công nghệ, các đơn vị quản lý sàn thương mại điện tử, nền tảng thanh toán và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực kinh tế số theo quy định của Chính phủ. Điều này nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu bảo hiểm xã hội từ nhóm lao động mới này.
Nghiên cứu của Trung tâm Tư vấn ứng dụng Kinh tế thuộc Viện Nghiên cứu Phát triển TP HCM cho thấy, thành phố hiện có khoảng 400.000 tài xế xe ôm công nghệ hoạt động trên các nền tảng khác nhau. Trong khi đó, số lượng người bán hàng online tại TP HCM cũng rất lớn, với hơn 90.200 người kinh doanh trực tuyến trong năm 2024, trong đó cá nhân và hộ kinh doanh chiếm gần 65.000 người.
Việc đưa tài xế công nghệ vào diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc không phải là đề xuất mới mà đã được nhiều chuyên gia góp ý trong quá trình sửa đổi Bộ luật Lao động 2019 và Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Theo Bộ luật Lao động, người lao động là người làm việc theo thỏa thuận, được trả lương và chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của người sử dụng lao động. Tài xế công nghệ và shipper được cho là đáp ứng các tiêu chí này.
Bên cạnh đó, Bảo hiểm xã hội TP HCM cũng kiến nghị mở rộng diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người làm việc theo hợp đồng dưới một tháng và tăng chế tài với các doanh nghiệp tại các công trình xây dựng không đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động. Đây là những nhóm lao động có tính chất linh hoạt nhưng cũng rất cần được bảo vệ về mặt an sinh xã hội.
Phân tích & Ý nghĩa
Đề xuất này phản ánh thực tế phát triển của thị trường lao động hiện đại, nơi các hình thức việc làm truyền thống đang dần thay thế bởi các công việc dựa trên nền tảng số và kinh tế chia sẻ. Việc mở rộng diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc sẽ giúp tăng cường sự bảo vệ cho những người lao động trong các ngành nghề mới, góp phần giảm thiểu rủi ro tài chính khi ốm đau, tai nạn hoặc về hưu.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và các nước EU, nhiều người hoạt động trong lĩnh vực kinh tế số hoặc kinh doanh online cũng có thể tham khảo mô hình này như một bước tiến trong việc đảm bảo quyền lợi xã hội cho lao động tự do. Đồng thời, việc đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc sẽ tạo ra sự công bằng hơn giữa các nhóm lao động truyền thống và hiện đại.
Kết luận
Đề xuất bắt buộc đóng bảo hiểm xã hội cho tài xế xe công nghệ và người bán hàng online tại TP HCM là bước đi quan trọng nhằm thích ứng với sự phát triển của kinh tế số và bảo vệ quyền lợi an sinh xã hội cho nhóm lao động mới. Đây cũng là tín hiệu cho thấy chính sách bảo hiểm xã hội đang dần mở rộng, phù hợp với thực tế thị trường lao động hiện đại.
Hình ảnh từ bài viết
Tài xế xe ôm công nghệ ở TP HCM, tháng 4/2026. Ảnh: Quỳnh Trần
Đề xuất bắt buộc đóng BHXH cho tài xế công nghệ và người bán hàng online