Đề xuất cơ chế đặc biệt để kéo dài metro đến sân bay Long Thành
Việc kết nối giao thông giữa TP HCM và sân bay quốc tế Long Thành đang được đẩy nhanh với đề xuất áp dụng cơ chế đặc biệt để triển khai tuyến metro kéo dài từ Bến Thành - Suối Tiên đến trung tâm hành chính TP Đồng Nai và sân bay Long Thành. Liệu dự án này sẽ thay đổi bộ mặt giao thông khu vực ra sao và ảnh hưởng thế nào đến phát triển kinh tế - xã hội?
Bối cảnh
Tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên là dự án đường sắt đô thị đầu tiên của TP HCM, được kỳ vọng góp phần giảm ùn tắc và cải thiện giao thông đô thị. Sân bay quốc tế Long Thành, nằm ở tỉnh Đồng Nai, là dự án trọng điểm quốc gia với quy mô lớn, dự kiến trở thành trung tâm hàng không quốc tế hiện đại, thay thế sân bay Tân Sơn Nhất trong tương lai.
Việc kéo dài tuyến metro đến sân bay Long Thành nhằm tạo sự kết nối liền mạch giữa TP HCM và sân bay mới, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế vùng Đông Nam Bộ. Tuy nhiên, tiến độ xây dựng sân bay và các dự án giao thông liên quan cần được đồng bộ để phát huy hiệu quả đầu tư.
Diễn biến chính
Ngày 30 tháng 7, Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc làm việc với lãnh đạo TP HCM và TP Đồng Nai, đề nghị áp dụng cơ chế đặc biệt theo hướng khẩn cấp để triển khai dự án metro kéo dài từ Bến Thành - Suối Tiên đến trung tâm hành chính TP Đồng Nai và sân bay Long Thành. Đây là một phần cụ thể hóa chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, và đã được Thủ tướng đồng ý chủ trương theo điều kiện khẩn cấp.
Phó thủ tướng nhấn mạnh nếu thực hiện theo quy trình đầu tư thông thường sẽ mất nhiều thời gian, ảnh hưởng đến tiến độ chung của dự án sân bay và hệ thống giao thông khu vực. Do đó, việc hoàn thiện cơ sở chính trị, pháp lý để trình Chính phủ ban hành nghị quyết công nhận đây là công trình cấp bách là cần thiết.
UBND TP Đồng Nai, TP HCM và Bộ Xây dựng được giao rà soát hồ sơ, bảo đảm đầy đủ căn cứ pháp lý trước khi trình Chính phủ. Bộ Xây dựng sẽ hướng dẫn TP Đồng Nai thẩm định hồ sơ, thiết kế và báo cáo; đồng thời huy động chuyên gia hỗ trợ nếu cần.
Phó chủ tịch UBND TP Đồng Nai Hồ Văn Hà cho biết hiện có ba tuyến đường sắt kết nối sân bay Long Thành trong quy hoạch, gồm đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành và tuyến metro kéo dài từ Bến Thành - Suối Tiên. Tuyến metro dài 44,5 km, trong đó khoảng 2,9 km đi qua TP HCM, sẽ tăng cường năng lực vận tải và phù hợp với định hướng phát triển đường sắt đô thị.
Hai địa phương thống nhất giao TP Đồng Nai làm cơ quan chủ quản dự án, thực hiện theo phương thức đối tác công tư (PPP) và hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT). TP Đồng Nai đã quy hoạch các khu đô thị theo mô hình TOD (Transit-Oriented Development - phát triển đô thị theo hướng giao thông công cộng) dọc tuyến metro, chuẩn bị quỹ đất đối ứng để huy động nguồn lực. Dự án giải phóng mặt bằng được tách riêng và dự kiến hoàn thành trước ngày 31 tháng 12.
Tháng 3 năm nay, Thủ tướng đã đồng ý về nguyên tắc kéo dài tuyến metro đến trung tâm hành chính TP Đồng Nai và sân bay Long Thành theo trình tự khẩn cấp nhằm rút ngắn thủ tục đầu tư. Tuyến metro sẽ kết nối với tuyến Bến Thành - Suối Tiên tại khu vực Tân Vạn, vượt sông Đồng Nai, đi dọc quốc lộ 1 đến trung tâm hành chính mới của TP Đồng Nai, sau đó theo hành lang quy hoạch đường sắt Biên Hòa - Long Thành và tỉnh lộ 771, cắt qua cao tốc TP HCM - Long Thành trước khi vào sân bay.
Dự án có tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 60.261 tỷ đồng, sử dụng khoảng 192 ha đất, trong đó chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khoảng 4.323 tỷ đồng. Thời gian thực hiện dự kiến từ năm 2026 đến 2030.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc áp dụng cơ chế đặc biệt cho dự án metro kéo dài thể hiện sự quyết tâm của Chính phủ trong việc đẩy nhanh tiến độ các công trình giao thông trọng điểm, đồng thời giảm thiểu thủ tục hành chính phức tạp thường thấy trong các dự án đầu tư công lớn. Điều này giúp dự án có thể hoàn thành đồng bộ với sân bay Long Thành, tránh tình trạng hạ tầng giao thông bị chậm trễ so với nhu cầu vận tải thực tế.
Tuyến metro kéo dài không chỉ nâng cao khả năng kết nối giữa TP HCM và Đồng Nai mà còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế vùng, tăng cường giao thương, thu hút đầu tư và tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp trong khu vực. Mô hình phát triển đô thị theo hướng giao thông công cộng (TOD) dọc tuyến metro cũng hứa hẹn tạo ra các khu đô thị hiện đại, bền vững, giảm áp lực giao thông cá nhân và ô nhiễm môi trường.
Kết luận
Đề xuất cơ chế đặc biệt để kéo dài tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên đến sân bay Long Thành là bước đi quan trọng nhằm đồng bộ hạ tầng giao thông với dự án sân bay quốc tế trọng điểm. Việc này không chỉ đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng mà còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội khu vực Đông Nam Bộ trong tương lai gần.
Hình ảnh từ bài viết
Tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên. Ảnh: Quỳnh Trần
Lộ trình dự án metro kéo dài từ tuyến Bến Thành - Suối Tiên. Đồ hoạ: Hoàng Thanh
Đề xuất cơ chế đặc biệt để kéo dài metro đến sân bay Long Thành